Kunngerð nr. 102 frá 26. juni 2001 um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi, sum seinast broytt við kunngerð nr. 35 frá 23. apríl 2010

Við heimild í § 4, § 5, stk. 1, 4 og 6-11, § 6, stk. 1, og § 7 í løgtingslóg nr. 106 frá 29. juni 1995 um studentaskúlar v.m., við seinni broytingum, verður ásett:

Kapittul 1
Endamál

§ 1. Undirvísingin á studentaskúlanum skal vera ein heild, og hon skal tryggja, at næmingarnir fáa bæði almennandi og lestrarfyrireikandi førleika, so teir verða mentir at fullføra hægri framhaldslestur. Til tess at røkka hesum endamálum skulu skúlaumhvørvið, tær einstøku lærugreinirnar og undirvísingin
1) styrkja næmingin í samleika hansara sum føroyingur í altjóða høpi,

2) fremja fatan næmingsins av, at hann mentanarliga og sosialt er partur av einum samfelagi, ið byggir á fólkaræðisligum grundarlagi,

3) styrkja næmingsins umhvørvistilvitsku,

4) fremja fatan næmingsins av líkleikum og frávikum millum hansara egna hugaheim og tann hugaheimin, hann møtir í undirvísingini og

5) stimbra ábyrgdarkenslu, sjálvbjargni, skaparnarevni og samstarvsevni næmingsins og við hesum styrkja evni hansara at handfara broytingar.

§ 2. Studentspróvtøkan kann takast sum
1) eina samlaða studentspróvtøku í einari 3 ára gongd, har ársmet eru partur av studentspróvtøkuni, sbr. tó § 16 um næmingar eftir serligum treytum.

2) stakgreinalestur, ið verður settur saman av próvtølum í øllum kravdum lærugreinum og vallærugreinum, sbr. tó § 22. Ársmet eru ikki partur av einari stakgreina studentspróvtøku.

Stk. 2. Ein studentspróvtøka fevnir altíð um í minsta lagi 10 próvtøkur umframt høvuðsuppgávu. Avriksflutt ársmet kunnu ikki vera partur av teimum 10 próvtøkunum.

Kapittul 2
Undirvísingin

   § 3. Undirvísingin á studentaskúlanum fer fram á 2 deildum, einari málsligari og einari støddfrøðiligari deild. Undirvísingin fevnir um kravdar lærugreinir, sum eru felags fyri allar næmingar, deildarlærugreinir, ið eru felags fyri allar næmingar á avvarðandi deild, og vallærugreinir, sum næmingarnir á báðum deildum kunnu velja. Vallærugreinir eru á 2 stigum, hástigi og miðstigi. Stigini í lærugreinunum eru tilskilað við A, B ella C eftir lærugreinaheitinum. Innihaldið í teimum einstøku lærugreinunum er lýst í fylgiskjølum.
   Stk. 2. Kravdar lærugreinir á báðum deildunum eru: danskt A, enskt B, føroyskt A, geografi C, ítróttur C, lívfrøði C, religión C, søga A og tónleikur C/evning C.
   Stk. 3. Deildarlærugreinirnar á málsligari deild eru: alisfrøði-evnafrøði C, franskt C/russiskt C/spanskt C sum byrjanarmál (3. fremmandamál), latín C, støddfrøði C og týskt B sum framhaldsmál (2. fremmandamál). Deildarlærugreinirnar á støddfrøðiligu deild eru: Alisfrøði B, evnafrøði C, støddfrøði B, týskt B sum framhaldsmál, týskt C/franskt C/russiskt C/spanskt C sum byrjanarmál (2. fremmanda mál).
   Stk. 4. Vallærugreinirnar á hástigi eru: alisfrøði A, enskt A, evnafrøði A, franskt B, russiskt B ella spanskt B sum byrjanarmál, grikskt A, latín A, lívfrøði A, samfelagsfrøði A, støddfrøði A, tónleikur A og týskt A. Bert næmingar á støddfrøðiligari deild kunnu velja alisfrøði og evnafrøði. Bert næmingar á málsligari deild kunnu velja grikskt og latín. Enskt verður vanliga lagt ymiskt til rættis á teimum báðum deildunum. Støddfrøði á støddfrøðiligu deild verður løgd til rættis annaðhvørt sum ein 3 ára gongd, A-stig, ella sum ein 1 ára gongd, A-stig, ið er framhald av einari 2 ára gongd, B-stig. Støddfrøði á hástigi, B-stig, fyri næmingar á málsligari deild svarar til eina 1 ára gongd til HF vallærugrein, B-stig, men undirvísingin verður vanliga løgd ymiskt til rættis í teimum báðum úbúgvingunum.
   Stk. 5. Vallærugreinirnar á miðstigi eru: alisfrøði B, evnafrøði B, evning B, filmur og sjónvarp C, fiskivinna C, fornaldarfrøði C, geografi B, heimspeki C, ítróttur B, latín B og C, leiklist C, lívfrøði B, oljufrøði C, sálarfrøði C, samfelagsfrøði B, stjørnufrøði C, teldufrøði C, tónleikur B, tøkni C og vinnulívsbúskapur C.
   Stk. 6. Mentamálastýrið kann góðkenna, at undirvísing verður bjóðað næmingunum í øðrum vallærugreinum enn teimum, sum eru nevndar í stk. 4 og 5.
   Stk. 7. Einstaki næmingurin skrivar í 3. studentaskúlaflokki eina høvuðsuppgávu, sbr. § 9.
   Stk. 8. Allir næmingar skulu hava undirvísing í KT, sbr. fylgiskjal 3.
   Stk. 9. Allir næmingar skulu hava útbúgvingar- og yrkisvegleiðing í bólkum, og øllum næmingum verður bjóðað einsæris útbúgvingar- og yrkisvegleiðing, sbr. fylgiskjal 36.

   § 4. Ein samlað gongd til studentspróvtøkuna fevnir um 3 - 5 vallærugreinir, og av hesum skulu í minsta lagi 2 vallærugreinir vera á hástigi, sbr. § 3, stk. 4-5. Í 2. studentaskúlaflokki skal næmingurin velja 1 vallærugrein, sbr. tó stk. 7. Í 3. studentaskúlaflokki skal næmingurin velja í minsta lagi 3 lærugreinir. Ein vallærugrein kann bert veljast á einum stigi, og sama lærugrein á miðstigi kann ikki veljast bæði í 2. og 3. studentaskúlaflokki.
   Stk. 2. Bert ein av hesum vallærugreinunum kann veljast á hástigi: evnafrøði, grikskt, latín, lívfrøði, samfelagsfrøði, støddfrøði á málsligari deild ella tónleikur, sbr. tó stk. 7. Um gongdin til studentspróvtøkuna bert fevnir um 3 vallærugreinir, skal ein av teimum omanfyrinevndu lærugreinunum vera partur av studentspróvtøkuni.
   Stk. 3. Næmingar, ið lúka treytirnar fyri at fylgja undirvísingini í týskum sum framhaldsmál, kunnu ikki velja týskt sum byrjanarmál.
   Stk. 4. Næmingar á málsligari deild skulu í 3. studentaskúlaflokki velja í minsta lagi 1 fremmandamál á hástigi. Týskt sum framhaldsmál á hástigi kann bert veljast av næmingum, sum hava fylgt undirvísingini í týskum sum framhaldsmál í 1. og 2. studentaskúlaflokki. Byrjanarmál á hástigi kann bert veljast av næmingum, sum hava fylgt undirvísingini í málinum á byrjanarstigi í 1. og 2. studentaskúlaflokki.
   Stk. 5. Latín og grikskt á hástigi kunnu bert veljast av næmingum á málsligari deild. Næmingar, sum í 2. studentaskúlaflokki á málsligari deild velja bæði grikskt og latín á hástigi, enda eftir egnum vali undirvísingina í teirra byrjanarmáli ella framhaldsmáli eftir 1. studentaskúlaflokki. Í tí máli, sum næmingurin ikki heldur fram við, verður ikki givið ársmet, og næmingurin fer ikki til próvtøku í tí. Fyri næmingar, ið hava grikskt á hástigi, telur henda lærugrein fyri eina lærugrein á hástigi og eina á miðstigi.
   Stk. 6. Støddfrøði á støddfrøðiligari deild verður skipað sum ein 3 ára gongd, A-stig, og ein 2 ára gongd, B-stig, ið kann víðkast við einari 1 ára gongd, A-stig. Støddfrøði er hjá øllum næmingum á støddfrøðiligari deild kravd lærugrein í 1. og 2. studentaskúlaflokki. Næmingar á støddfrøðiligari deild skulu móti endanum av 1. studentaskúlaflokki velja annaðhvørt støddfrøði í einari 3 ára gongd, A-stig, ella í einari 2 ára gongd, B-stig. Eftir 2 studentaskúlaflokki kunnu næmingar í 2 ára gongdini velja eina 1 ára gongd, A-stig.
   Stk. 7. Næmingar á støddfrøðiligari deild skulu velja eina av lærugreinunum: alisfrøði, evnafrøði, lívfrøði, samfelagsfrøði, støddfrøði ella tónleik á hástigi. Næmingar á støddfrøðiligari deild, ið velja samfelagsfrøði ella tónleik á hástigi, skulu harumframt velja í minsta lagi eina av hesum lærugreinunum: alisfrøði ella støddfrøði á hástigi, ella hesar lærugreinir á miðstigi: evnafrøði, geografi, lívfrøði, oljufrøði, stjørnufrøði, tøkni.
   Stk. 8. Lærugreinirnar alisfrøði og evnafrøði á hástigi, A-stigi, kunnu bert veljast av næmingum á støddfrøðiligari deild. Støddfrøði á hástigi, B-stigi, fyri næmingar á málsligari deild svarar til støddfrøði, HF vallærugrein. Alisfrøði á miðstigi, B-stigi, kann bert veljast av næmingum á málsligari deild. Latín á miðstigi verður lagt ymiskt til rættis á teimum báðum deildunum.
   Stk. 9. Næmingar í 1. studentaskúlaflokki kunnu annaðhvørt hava tónleik alt árið ella tónleik og evning 1/2 ár í part. Skúlarnir gera sjálvir av, hvussu teir leggja skipanina til rættis.

§ 5. Undirvísingin verður løgd til rættis við hesum pultstímatali um árið í hesum lærugreinum:

Málslig deild	1. studentaskúla-flokkur	2. studentaskúla-flokkur	3. studentaskúla-flokkur
Alisfrøði-evnafrøði	-	140	-
Byrjanarmál	140	140	-
Danskt	-	105 + 15	105 + 15
Enskt	140	140	-
Evning	50/105	-	-
Framhaldsmál	140	140	-
Føroyskt	140	105 + 15	175
Geografi	-	105	-
Ítróttur	70	70	-
Latín	105	-	-
Lívfrøði	105	-	-
Religión	-	-	105
Støddfrøði	160	-	-
Søga	105	105	140
Tónleikur	50/105	-	-

Støddfrøðilig deild	1. studentaskúla-flokkur	2. studentaskúla-flokkur	3. studentaskúla-flokkur
Alisfrøði	105	105	-
Byrjanarmál	140	140	-
Danskt	-	105 + 15	105 + 15
Enskt	140	140	-
Evnafrøði	105	-	-
Evning	50/105	-	-
Framhaldsmál	140	140	-
Føroyskt	140	105 + 15	175
Geografi	-	105	-
Ítróttur	70	70	-
Religión	-	-	105
Støddfrøði	175	175	-
Søga	105	105	140
Tónleikur	50/105	-	-

Vallærugreinir á hástigi	1. studentaskúla-flokkur	2. studentaskúla-flokkur	3. studentaskúla-flokkur
Alisfrøði	-	-	175
Byrjanarmál	-	-	175
Enskt	-	-	175
Evnafrøði	-	175	175
Framhaldsmál	-	-	175
Grikskt	-	175	280
Latín	-	175	175
Lívfrøði	-	175	175
Samfelagsfrøði	-	175	175
Støddfrøði, málslig deild	-	-	210
Støddfrøði, støddfrøðilig deild	-	-	175
Tónleikur	-	175	175

   Stk. 2. ¹⁾ Undirvísingin í vallærugreinum á miðstigi, sbr. § 3, stk. 5, fer fram annaðhvørt í 2. ella 3. studentaskúlaflokki. Valbólkarnir kunnu vera settir saman av næmingum úr báðum floksstigum. Undirvísingin í geografi, ítrótti og oljufrøði á miðstigi fer bert fram í 3. studentaskúlaflokki. Næmingar á málsligari deild kunnu bert velja lærugreinirnar stjørnufrøði, alisfrøði og evnafrøði á miðstigi í 3. studentaskúlaflokki. Pultstímatalið í vællærugreinum á miðstigi er 140 um árið.
   Stk. 3. Í 2. studentaskúlaflokki hava næmingarnir í heysthálvuni 15 ráðleggingarpultstímar í donskum, og í várhálvuni 15 vegleiðingarpultstímar um serritgerðina í føroyskum. Í 3. studentaskúlaflokki hava næmingarnir í heysthálvuni 15 ráðleggingartímar í donskum.
   Stk. 4. Pultstímarnir í teimum einstøku lærugreinunum, sbr. 1-3, verða brúktir til undirvísing, herundir til høvuðsuppgávuna, sbr. § 3, stk. 7 og § 19, og til várroyndir, sbr. § 18, stk. 1, umframt til onnur undirvísingartiltøk sambært avgerð rektarans.
   Stk. 5. ²⁾ Rektarin sær til, at næmingarnir í teimum einstøku lærugreinunum fáa í minsta lagi 90% av tí í stk. 1 ásetta pultstímatalinum. Rektarin skipar fyri, hvussu skráseting av teimum ásettu pultstímunum, sum næmingarnir hava krav uppá, verður framd í skúlanum. Næmingarnir skulu hava atgongd til at síggja yvirlit yvir hildnar tímar í mun til ásetta kravið um pultstímatal.
   Stk. 6. Rektarin kann taka avgerð um, at samlestur verður í einari ella fleiri lærugreinum innan ymiskar gymnasialar útbúgvingar.

§ 6. Næmingar í einum flokki verða vanliga undirvístir saman í kravdu lærugreinunum, sbr. § 3, stk. 2. Næmingarnir í einum flokki/bólki kunnu tó altíð verða býttir sundur í teimum lærugreinum, sum eru nevndar í § 4, stk. 6.
Stk. 2. Rektarin kann, hóast ásetingarnar í stk. 1, gera av, at undirvísingin í einari lærugrein ella í einum flokki orskað av námsfrøðiligum viðurskiftum, t.d. kynsbýttari undirvísing í ítrótti, ella trygdarorsøkum, verður býtt millum fleiri lærarar. Verður undirvísingin røkt av fleiri lærarum, tekur rektarin avgerð um, hvør lærari hevur ábyrgd av undirvísing, eftirmeting og próvtøku.

   § 7. Undirvísingin í studentaskúlanum skal vera ein heild og verður løgd soleiðis til rættis, at lærugreinirnar sínámillum stuðla hvør aðra. Undirvísingin skal geva næmingunum møguleikar til at ogna sær og nýta ymsar arbeiðs- og lestrarhættir, eins og teir skulu venjast í at arbeiða tvørfakligt. Næmingarnir skulu læra at nýta fakligar hjálparmiðlar, so teir fáa sum mest burturúr undirvísingini á studentaskúlanum eins og eitt haldgott grundarlag fyri víðari framhaldslestur.
   Stk. 2. Undirvísingin skal framhaldandi økja um grundleggjandi dugnaskap næminganna og menna teirra munnligu og skrivligu framsagnar- og samskiftisevni. KT er partur av undirvísingini í øllum lærugreinum.
   Stk. 3. Í øllum lærugreinum skal lærarin við undirvísingarársbyrjan annaðhvørt saman við næmingunum gera eina undirvísingarætlan fyri arbeiðið í heysthálvuni ella kunna næmingarnar um eina tílíka. Seinni í undirvísingini skulu lærari og næmingar í felag gera ætlan fyri arbeiðið. Lærarin og næmingarnir skulu í teimum einstøku lærugreinunum regluliga eftirmeta undirvísingargongdina.
   Stk. 4. Allir lærarar hava sínámillum skyldu at samskipa arbeiðið í flokkunum/bólkunum fyri at tryggja samanhang millum lærugreinirnar umframt eitt hóskandi javnt býti av arbeiðsbyrðu næminganna.
   Stk. 5. Allir næmingar skulu í teirra útbúgvingargongd hava høvi at arbeiða við tvørfakligum verkætlanum.
   Stk. 6. Á lærarafundi verða øll mál viðvíkjandi næmingum, bólkum og flokkum javnan umrødd, smbr. Kunngerð um lærarafund á studentaskúlum og HF-skeiðum. Rektarin innkallar til lærarafundar.
   Stk. 7. Allar lærugreinir skulu miðvíst og tilvitandi arbeiða við at menna føroyska málburð næminganna, bæði munnliga og skrivliga.
   Stk. 8. Tekstir á fremmandum málum kunnu nýtast í øllum lærugreinum.
   Stk. 9. Á tí einstaka skúlanum skal í mállærugreinunum nýtast felags málfrøðiheiti.

   § 8. Í mesta lagi 25% av kravdu skrivligu avrikunum í teimum einstøku lærugreinunum kunnu, eftir avtalu millum lærara og avvarðandi lærugreinabólk, umleggjast til aðrar arbeiðshættir innan skrivligt arbeiði. Talan kann vera um at ritstjórna, skriva um og tilevna tekstir/uppgávur í avvarðandi lærugrein.
   Stk. 2. Í lærugreinum, sum enda við skrivligari próvtøku, skal í minsta lagi 10% av kravda skrivliga avrikinum leggjast um, sbr. stk. 1.
   Stk. 3. Rektarin skal góðkenna umlegging av skrivliga arbeiðinum sambært stk. 1 og kunnast um umlegging av skrivligum arbeiði sambært stk. 2.
   Stk. 4. Talið á uppgávum, sum eru nevndar í fylgiskjølunum 1-31, fevnir eisini um uppgávur til várroyndir, ársroyndir og próvtøkur.
   Stk. 5. Í 1.s skulu næmingarnir fyri 1. november hava grundskeið í skriving, ið fevnir um 10 - 15 pultstímar. Skriviskeiðið skal viðgera grundleggjandi hugtøk um skrivitilgongd, so skrivligi arbeiðshátturin og skrivligi førleikin hjá næmingunum verða mentir.
   Stk. 6. Ein normalsíða av teksti (prosa) fevnir um 1300 bókstavir, og ein normalsíða av yrkingum fevnir um 30 reglur.
   Stk. 7. Ein tekstasíða av skrivligum næmingaavriki svarar til 2000 tekn.

   § 9. Í 3. studentaskúlaflokki skrivar hvør næmingur høvuðsuppgávu í einari av lærugreinunum føroyskum, donskum, søgu ella í einari av vallærugreinum sínum á hástigi, sbr. § 3, stk. 4. Einstaki næmingurin velur sjálvur lærugreinina, sum høvuðsuppgávan verður skrivað í. Høvuðsuppgávan verður skrivað í einari viku í tíðarskeiðnum 1. des. - 15. febr. Vanliga tímatalvan hjá næmingunum verður niðurløgd, meðan teir skriva høvuðsuppgávu. Faklærarin/vegleiðarin í tí lærugreinini, sum næmingurin hevur valt at skriva høvuðsuppgávu í, orðar við støði í fakligum tilfari uppgávuna innan eitt øki, sum næmingurin velur í samráð við læraran.
   Stk. 2. Einstaki næmingurin kann ikki skriva høvuðsuppgávuna innan sama evni, sum hann áður hevur skrivað serritgerð í føroyskum ella søguuppgávu í.
   Stk. 3. Nærri reglur um verklig viðurskifti í sambandi við, at høvuðsuppgávan verður skrivað, sbr. fylgiskjal 32

Kapittul 3
Undirvísingin á tí einstaka studentaskúlanum

   § 10. Við hvønn studentaskúla verður undirvíst á málsligu og støddfrøðiligu deild, um ikki samlestur fer fram sambært § 5, stk. 6.
   Stk. 2. Rektarin tekur eftir ummæli frá lærararáðnum avgerð um, hvørjar lærugreinir verða bjóðaðar á einstaka skúlanum. Tó verður í minsta lagi bjóðað undirvísing í 6 vallærugreinum á hástigi: enskt á málsligari deild, støddfrøði á støddfrøðiligari deild sum 3 ára og sum 1 ára gongd, eitt 2. fremmand mál á málsligari deild, alisfrøði á stødfrøðiligari deild, umframt 2 aðrar lærugreinir. Herumframt skulu í minsta lagi 6 vallærugreinir bjóðast á miðstigi.
   Stk. 3. Allar vallærugreinir á hástigi sambært § 3, stk. 4, og hesar vallærugreinir á miðstigi sambært § 3, stk. 5: alisfrøði, evnafrøði, evning, fiskivinna, geografi, heimspeki, ítróttur, latín, lívfrøði, oljufrøði, sálarfrøði, samfelagsfrøði, stjørnufrøði, teldufrøði, tónleikur og vinnulívsbúskapur skulu bjóðast á einum ella fleiri av studentaskúlunum. Mentamálastýrið kann áleggja einstaka skúlanum at bjóða út undirvísing í onkrum ávísum av nevndu vallærugreinunum.
   Stk. 4. Rektarin kann eftir ummæli lærararáðsins, umframt reglurnar í § 4, stk. 2 og 4, áseta avmarkingar viðvíkjandi vali næminganna av vallærugreinum.
   Stk. 5. Skúlin kann bjóða næmingunum sjálvbodna undirvísing í evning, ítrótti og tónleiki.
   Stk. 6. Skúlin kann sum partur av undirvísingini stíla fyri evnisdøgum, felagstímum og námsferðum, sbr. fylgiskjali 34.
   Stk. 7. Skúlin kann sum part av undirvísingini bjóða næmingunum skriviverkstað, fakliga vegleiðing eins og onnur undirvísingartiltøk.
   Stk. 8. Skúlin bjóðar næmingunum bæði einsæris og í felag útbúgvingar- og yrkisvegleiðing, sbr. fylgiskjal 36.

§ 11. Mentamálastýrið tekur avgerð um samlaða árliga pultstímatalið til undirvísing, smbr. § 5, á einstaka skúlanum. Samlaða árliga pultstímatalið verður í minsta lagi ájavnt við samlaða árliga pultstímatalið í hesum frymli, smbr. tó stk. 2:
- til felagslærugreinir í 1.s : flokkatalið x 1050

- til felagslærugreinir í 2.s : flokkatalið x 910

- til felagslærugreinir í 3.s : flokkatalið x 525

- til málvalbólk í 1.s : (flokkatalið í 1.s +1) x 140

- til málvalbólk í 2.s : (flokkatalið í 2.s +1) x 140

- til hástigsvalbólkar í 2.s : (flokkatalið í 2.s + 2) x 175

- til hástigsvalbólkar í 3.s : (1,8 x flokkatalið í 3.s + 6) x 175

- til miðstigsvalbólkar í 2.og 3.s : [(flokkatalið í 2.s x 0,5 + flokkatalið í 3.s) x 1,25 + 3] x 140.

Um skúlin vegna kynsbýtta undirvísing í ítrótti ger eyka valbólkar, verður hetta pultstímatalið lagt afturat. Um skúlin hevur flokkar, ið fevna um næmingar frá bæði málsligu og støddfrøðiligu deild, verða pultstímarnir til valbólkarnar til deildarlærugreinaundirvísing lagdir afturat.
Stk. 2. Um ein skúli hevur fleiri enn 18 flokkar, verður samlaða árliga pultstímatalið minkað á henda hátt:

19 £ flokkatal < 21	140 + 175 = 315 pultstímar
21 £ flokkatal < 23	2 x 140 + 175 = 455 pultstímar
23 £ flokkatal < 24	2 x 140 + 2 x 175 = 630 pultstímar
24 £	2 x 140 + 3 x 175 = 805 pultstímar.

Stk. 3. Rektarin tekur avgerð um, hvussu samlaða árliga pultstímatalið verður nýtt til felagslærugreinir, deildarlærugreinir og vallærugreinir, smbr. stk. 1. Avgerðin verður tikin við støði í undirvísingartilboði skúlans, soleiðis at ynski næminganna í mest møguligan mun verða gingin á møti. Upp til 5% av samlaða árliga pultstímatalinum kunnu eftir avgerð rektarans nýtast til annað undirvísingarvirksemi.
Stk. 4. Til útrokningar av árliga pultstímatalinum komandi skúlaár, smbr. stk. 1 og 2, nýtir einstaki skúlin væntaða flokka- og valbólkatalið pr. 15. apríl sum grundarlag.

   § 12. Í seinasta lagi 1. mars skulu næmingarnir í 1. studentaskúlaflokki siga frá, í hvørjum av teimum vallærugreinunum, sum skúlin bjóðar fram, teir ynskja at fylgja undirvísingini í 2. studentaskúlaflokki, sbr. § 4. Næmingarnir á støddfrøðiligari deild skulu samstundis boða frá, um teir velja støddfrøði sum eina 3 ára gongd, A-stig, ella sum eina 2 ára gongd, B-stig, sbr. § 4, stk. 6. Samstundis skulu næmingarnir boða frá, hvørjar av teimum vallærugreinunum, sum skúlin bjóðar fram, teir ætla at velja í 3. studentaskúlaflokki.
   Stk. 2. Næmingarnir í 2. studentaskúlaflokki skulu á sama hátt í seinasta lagi 1. mars boða frá endaliga vali teirra av vallærugreinum í 3. studentaskúlaflokki.
   Stk. 3. Valið av lærugrein/um til 2. og 3. studentaskúlaflokk, sbr. stk. 1 og 2, er bindandi. Broyting av vallærugrein eftir 1. mars kann bert fara fram, um ongin bólkur verður skipaður í lærugreinini, sum næmingurin hevur valt, ella um broytingin ikki ávirkar ætlan skúlans í aðrar mátar. Rektarin kann í heilt serstøkum føri - eftir skrivligari umsókn frá næminginum - játta tílíka broyting.
   Stk. 4. Rektarin kann eftir skrivligari umsókn frá næmingi loyva hesum at fylgja undirvísingini í einari lærugrein á sama ella hægri stigi í eini aðrari gymnasialari útbúgving, um eingin undirvísing verður í lærugreinini á skúlanum. Farið verður í hesum føri altíð til próvtøku. Próvtal/próvtøl og møgulig ársmet frá hinum útbúgvingarstovninum eru partar av studentspróvtøkuni og verður tilskilað á studentspróvnum.
   Stk. 5. Rektarin kann loyva næmingi at fylgja undirvísingini av nýggjum. Ein næmingur kann tó í mesta lagi fylgja undirvísingini á sama floksstigi 2 ferðir. Umsókn um loyvi at fylgja undirvísingini av nýggjum skal skrivliga latast rektaranum á tí studentaskúla, har næmingurin ynskir at verða tikin inn, í seinasta lagi 25. juni.
   Stk. 6. Rektarin kann frítaka ein næming, sum hevur fingið loyvi at fylgja undirvísingini av nýggjum (ganga umaftur), fyri at vera til staðar til undirvísingina og fara til próvtøku í lærugreinum, har hann hevur verið til próvtøku í fyrru gongdini.

   § 13. ²⁾ Næmingar hava skyldu at fylgja undirvísingini, herímillum rættstundis at lata inn øll kravd skrivlig avrik, at fara til ársroynd eftir 1. og 2. studentaskúlaflokk og at fara til várroynd í 1., 2. og 3. studentaskúlaflokki. Næmingur, sum av aðrari orsøk enn sjúku, ikki møtir til várroynd, ársroynd, ella sum ikki letur inn støðisritgerðin í 1. flokki, søguuppgávu og serritgerð í føroyskum í 2. studentaskúlaflokki, kann ikki flytast upp í næsta flokk. Næmingur í 3. studentaskúlaflokki, sum av aðrari orsøk enn sjúku ikki luttekur í várroyndini, kann ikki fara til studentspróvtøku eftir 3. studentaskúlaflokk. Næmingur, sum av aðrari orsøk enn sjúku ikki luttekur í ella ikki byrjar eina próvtøku í einari lærugrein, sum er tikin út til próvtøkuna avvarðandi ár, kann ikki flytast upp í næsta flokk.
   Stk. 2. Um øll kravd skrivlig avrik, smbr. fylgiskjølini 1 - 31, ikki eru latin inn av næminginum og rættað av læraranum í seinasta lagi seinasta undirvísingardag, sleppur næmingurin ikki til ársroynd/próvtøku.
   Stk. 3. Rektarin sær til, at næmingarnir verða kunnaðir um møtiskylduna og um avleiðingarnar, um møtiskyldan ikki verður hildin.
   Stk. 4. Rektarin hevur ábyrgdina av, at fráveran, líka mikið av hvørjum slagi hon er, sbr. tó Sjúkraundirvísingarkunngerðina, regluliga verður skrásett og gjørd upp. Einstaki næmingurin skal hava møguleika at eftirkanna sína fráveru, og næmingurin skal í minsta lagi einaferð um mánaðin kunnast um skrásettu fráveru sína. Fráveruuppgerðin hjá einstaka næminginum er galdandi fyri eitt skúlaár í senn. Vantandi innlating av skrivligum avrikum verður skrásett og viðgjørd sum onnur frávera.
   Stk. 5. ¹⁾ ²⁾ Um fráveran í einari lærugrein fer upp um 15% av ásetta pultstímatalinum (tímum, sum eiga at vera lisnir fram til hvønn uppgerðardag) ella av kravdum skrivligum avrikum í einari lærugrein, ella upp um 10% av ásetta pultstímatalinum (tímum, sum eiga at vera lisnir fram til hvønn uppgerðardag) til samans í øllum lærugreinunum, fær næmingurin fyrru ávaring. Fyrsta fráveruuppgerðin fer fram beint undan heystfrítíðini. Skúlin ger skipan fyri, hvussu skjalprógvast kann, at næmingurin skrivliga ella í talgildari fráboðan hevur fingið ávaringina. Um næmingurin er undir 18 ár, fær foreldramyndugleikin skrivliga ella talgilda fráboðan um ávaringina.
   Stk. 6. ²⁾ Um næmingurin við eini seinni uppgerð ikki hevur tikið ávaringina sbrt. stk. 5 til eftirtektar, fær næmingurin seinnu ávaring. Skúlin ger skipan fyri, hvussu skjalprógvast kann, at næmingurin skrivliga ella í talgildari fráboðan hevur fingið ávaringina. Um næmingurin er undir 18 ár, fær foreldramyndugleikin skrivliga ella talgilda fráboðan um ávaringina. Næmingurin fær bert tvær ávaringar. Um næmingurin við eftirfylgjandi fráveruuppgerð framhaldandi ikki hevur tikið ávaringarnar til eftirtektar, soleiðis at fráveran framvegis er meiri enn 15% av ásetta pultstímatalinum (tímum, sum eiga at vera lisnir fram til hvønn uppgerðardag) ella av kravdum skrivligum avrikum í einari lærugrein, ella upp um 10% av ásetta pultstímatalinum (tímum, sum eiga at vera lisnir fram til hvønn uppgerðardag) til samans í øllum lærugreinum, verður næmingurin burturvístur frá útbúgvingini. Hann kann tó fara til próvtøku sum sjálvlesandi sambært galdandi reglum.
   Stk. 7. ²⁾ (Strikað).

   § 14. Næmingarnir skulu fylgja skilhaldsreglum skúlans. Rektarin sær til, at næmingarnir við skúlaársbyrjan verða kunnaðir um reglurnar og um avleiðingarnar, um reglurnar ikki verða fylgdar.
   Stk. 2. ²⁾ Rektarin kann burturvísa næmingi úr skúlanum, um næmingur groft brýtur skilhaldsreglur skúlans. Næmingur, sum verður burturvístur, kann fara til próvtøku sum sjálvlesandi sambært galdandi reglum.
   Stk. 3. Næmingur kann bert burturvísast frá einum skúla, um onnur tiltøk, eitt nú samtala ella ávaring, hava verið roynt, áðrenn burturvísing verður framd. Rektarin sær til, at tílík tiltøk verða skrásett.
   Stk. 4. Hevur næmingur framt eitt misbrot av serligum grovum slagi, kann næmingurin verða burturvístur frá undirvísingini alt fyri eitt uttan ávaring.
   Stk. 5. Kæra um avgerð rektarans, smbr. stk. 2-4, kann kærast til Mentamálastýrið sambært § 30 í hesari kunngerð.

Kapittul 4
Próvtøkan

   § 15. Studentspróvtøkan fevnir um próvtøkur í øllum kravdum lærugreinum, undantikið ítrótt og tónleik/evning, og í øllum vallærugreinum.
   Stk. 2. Próvtøkurnar fara fram á tí floksstigi, har næmingurin endar undirvísingina í lærugreinini, sbr. tó stk. 3. Um næmingur velur eina vallærugrein, ið er beinleiðis framhald av einari kravdari lærugrein, fer næmingurin ikki til próvtøku í kravdu lærugrein, men bert í vallærugreinini. Næmingur, ið velur bæði latín og grikskt á hástigi, fer tó ikki til próvtøku í tí mállærugrein, ið verður frávalt eftir 1. studentaskúlaflokk, sbr. § 4, stk. 5.
   Stk. 3. Allir næmingar fara eftir 3. studentaskúlaflokki til skrivliga próvtøku í føroyskum og donskum og í vallærugreinunum á hástigi, sbr. § 3, stk. 4. Eftir 2. studentaskúlaflokki fara allir næmingar á málsligari deild til skrivliga próvtøku í enskum, og allir næmingar á støddfrøðiligari deild, sum hava valt støddfrøði í eini 2 ára gongd, B-stig, til skrivliga próvtøku í støddfrøði. Eftir 1. studentaskúlaflokk fara allir næmingar á málsligari deild til skrivliga próvtøku í støddfrøði.
   Stk. 4. Mentamálastýrið tekur á hvørjum ári tær lærugreinir út, sum tann einstaki næmingurin harumframt fer til munnliga próvtøku í. Vanliga skal einstaki næmingurin hava verið til 2 munnligar próvtøkur áðrenn 3. studentaskúlaflokk. Um próvtøku eftir serligum treytum verður víst til § 16, stk. 2.
   Stk. 5. Fyri næmingar, ið velja latín, lívfrøði ella evnafrøði sum vallærugrein á miðstigi í 3. studentaskúlaflokki, dettur ein møgulig próvtøka eftir 1. studentaskúlaflokk burtur. Tað sama er galdandi fyri næmingar á málsligari deild, sum í 3. studentaskúlaflokki velja støddfrøði á hástigi. Próvtøkan í 1. studentaskúlaflokki telur ikki við í samlaða talinum, sbr. § 2, stk. 2.
   Stk. 6. Endurpróvtøkur, ið eru partur av eini samlaðari studentaskúlagongd, telja ikki við í teimum 10 próvtøkunum, sbr. § 2, stk. 2.

§ 16. ²⁾ (strikað).

Eftirmeting o.a.

§ 17. Undirvísingin á studentaskúlanum skal javnan eftirmetast, so næmingar og lærarar fáa kunnleika um úrslitið av undirvísingini.
Stk. 2. Fakliga støðið hjá tí einstaka næminginum skal eftirmetast, og verður hetta gjørt við støðumetum, ársmetum, ársroyndarmetum, próvtølum og møguligum ummæli.

   § 18. Sum partur av eftirmetingini verða hesar royndir hildnar, ið ikki eru partar av studentspróvtøkuni:
1) 1. studentaskúlaflokkur: Skrivlig ársroynd í føroyskum á báðum deildum, í enskum á málsligari deild og í støddfrøði á støddfrøðiligari deild. Harumframt verður skrivlig várroynd í støddfrøði á málsligari deild.

2) 2. studentaskúlaflokkur: Skrivlig ársroynd í føroyskum (serritgerð í føroyskum) og donskum, og í teimum 2-ára vallærugreinunum á hástigi, sum næmingurin hevur í 2. studentaskúlaflokki. Harumframt verður skrivlig várroynd í enskum á málsligari deild og í støddfrøði í 2-ára gongdini á støddfrøðiligari deild.

3) 3. studentaskúlaflokkur: Skrivlig várroynd í føroyskum, donskum og teimum lærugreinunum, sum næmingurin hevur á hástigi.

   Stk. 2. Skipað verður fyri skrivligum ársroyndum við undirvísingarlok. Í 1. og 2. studentaskúlaflokki verður á hvørjum ári skipað fyri 3 munnligum royndum/próvtøkum (ársroyndum undir próvtøkulíknandi umstøðum ella próvtøkum), um ikki undirvísingin heldur fram, og tað, ið næmingarnir hava fingið burturúr undirvísingini, verður eftirmett á annan hátt. Til samans skal í minsta lagi skipast fyri 4 munnligum próvtøkum ella ársroyndum undir próvtøkulíknandi umstøðum í 1. og 2. studentaskúlaflokki.
   Stk. 3. Í 2. studentaskúlaflokki fáa næmingarnir í einstaka flokkinum 5 skúladagar, har vanliga undirvísingin verður niðurløgd, til annaðhvørt á skúlanum ella heima at skriva serritgerðina í føroyskum. Einstaki skúlin ger sjálvur av, í hvørjum tíðarskeiði um 1. mai einstaki flokkurin skrivar serritgerðina í føroyskum.
   Stk. 4. Met verða givin fyri várroyndir og ársroyndir. Ársroyndirnar verða hildnar undir próvtøkulíknandi umstøðum. Metini frá várroyndunum eru støði undir ásetan av støðumetunum, og metini frá ársroyndunum er støði undir ásetan av ársmetunum. Várroyndirnar verða hildnar í tíðarskeiðnum februar til hálvan mars.

§ 19. Reglurnar í Kunngerð um studentspróvtøku og hægri fyrireikingarpróvtøku (Próvtøkukunngerðini) viðvíkjandi revsitiltøkum í sambandi við óreiðiliga hjálp undir próvtøku eru eisini galdandi við várroyndirnar, ársroyndirnar, søguuppgávuna og serritgerðina í føroyskum.

   § 20. Ársmet verður givin í øllum lærugreinunum hjá næminginum í øllum trimum studentaskúlaflokkum, smbr. tó § 16.
   Stk. 2. Í lærugreinum, sum hava skrivliga próvtøku til studentspróvtøkuna, verður givið eitt ársmet fyri skrivliga avrikið og eitt ársmet fyri munnliga avrikið. Í øðrum lærugreinum verður givið eitt ársmet.
   Stk. 3. Faklærararnir geva ársmetið í tí einstøku lærugreinini á ársmetsoyðiblaði, sum avvarðandi faklærari undirskrivar. Ársmetið er ein heildarmeting av fakligu støðu næmingsins við undirvísingarárslok.
   Stk. 4. Skrivligu ársmetini í teimum lærugreinum, sum verða loknar avvarðandi ár, skulu verða skrivað í próvtøkubók í seinasta lagi 5 dagar fyri fyrsta skrivligu próvtøkudag. Munnligu ársmetini í teimum lærugreinum, sum verða loknar avvarðandi ár, skulu verða skrivað í próvtøkubók, í seinasta lagi 5 dagar áðrenn munnliga próvtøkuætlanin verður almannakunngjørd. Hini ársmetini verða skrivað við undirvísingarlok.

§ 21. Við støði í eftirmetingini við skúlaárslok gevur lærarafundurin næminginum í 1. ella 2. studentaskúlaflokki, og um næmingurin er undir 18 ár eisini foreldur hansara, ráð um framhald í næsta flokki. Rektarin tekur við støði í tilmæli lærarafundsins avgerð um uppflyting av næmingi í næsta flokk.

Kapittul 5
Stakgreinalestur

   § 22. Eitt studentsprógv kann takast eftir lestrarfyrireikandi undirvísing í støkum lærugreinum, sambært §§ 1-9. Próvtøkur í støkum lærugreinum kunnu setast saman til eina samlaða studentspróvtøku (stakgreinastudentspróvtøku).
   Stk. 2. Kravdar lærugreinir sambært § 3, stk. 2 til eina samlaða studentspróvtøku fevna ikki um tónleik/evning og ítrótt.
   Stk. 3. Reglurnar um eftirmeting í §§ 17-20 eru ikki at nýta fyri stakgreinalesandi. Lærararnir geva tó tvær ferðir um árið teimum stakgreinalesandi tilboð um eina eftirmeting av støðu teirra. Í seinastu hálvu fyri próvtøku skulu tey stakgreinalesandi í øllum lærugreinum, sum enda við skrivligari próvtøku, hava tilboð um at skriva eina uppgávu undir próvtøkulíknandi umstøðum.
   Stk. 4. Farið verður til próvtøku í teimum støku lærugreinum við undirvísingarlok. Verður farið til próvtøku seinni, verður farið til próvtøku sambært reglunum fyri sjálvlesandi, uttan so at farið verður til sjúkrapróvtøku sambært reglunum hesum viðvíkjandi. Hevur ein lærugrein fleiri stig, skal lægra stigið verður staðið, áðrenn farið verður til próvtøku á næsta stigi.
   Stk. 5. Um ein stakgreinalesandi hevur serligar fortreytir í einstøkum lærugreinum, kann rektarin gera av, at undirvísingin fevnir um eitt minni tímatal. Ein stakgreinalesandi, sum fylgir eini tílíkari undirvísing, fer til próvtøku sum sjálvlesandi.
   Stk. 6. Stakgreinalesandi skulu skriva høvuðsuppgávu, áðrenn tey innskriva seg til síðstu próvtøkuna í eini samlaðari studentspróvtøku. Høvuðsuppgávan verður skrivað í einari lærugrein, har tann stakgreinalesandi fær undirvísing ella hevur fingið undirvísing.
   Stk. 7. Innskriving til stakgreinalestur fyri fylgjandi skúlaár fer fram í seinasta lagi 25. juni á tí skúlanum, tann stakgreinalesandi ynskir at fylgja undirvísingini. Innskrivingin fer fram á serligum oyðiblaði, sum Mentamálastýrið ger. Fráboðan um stakgreinalesandi verður sent Mentamálastýrinum sambært reglum, sum Mentamálastýrið ásetur.

Kapittul 6
Sjálvlestur

§ 23. ²⁾ Sjálvlesandi kunnu innskriva seg til próvtøku í einari ella fleiri lærugreinum uttan heilt ella partvíst av hava fingið undirvísing frammanundan á einum skúla.
Stk. 2. Innskriving til próvtøku sum sjálvlesandi fer fram í seinasta lagi 25. februar á tí skúlanum, tann sjálvlesandi ynskir at fara til próvtøku. Innskrivingin fer fram á serligum oyðublaði, sum Mentamálastýrið ger.

§ 24. Sjálvlesandi verða bjóðað útbúgvingar- og yrkisvegleiðing eins og fakliga vegleiðing. Faklig vegleiðing, ið serliga snýr seg um próvtøkuuppgevingarnar, verður givin einstaklingum ella bólkum, og fevnir hon um ein tíma í hvørjari lærugrein, sum tann sjálvlesandi hevur innskrivað seg til próvtøku í.
Stk. 2. Í minsta lagi eina ferð um árið verður hildið starvsstovuskeið í lærugreinunum alisfrøði, evnafrøði, ítrótti og lívfrøði. Starvsstovuskeiðið fevnir um tær kravdu verkligu venjingarnar í hesum lærugreinum, sí fylgiskjal 35. Tað er ein fyritreyt fyri innskriving til próvtøku, at tann sjálvlesandi hevur luttikið í einum starvsstovuskeiði í lærugreinini ella á annan hátt hevur gjørt tær kravdu verkligu venjingarnar og kann skjalprógva hetta.

§ 25. Sjálvlesandi kunnu skriva seg inn til próvtøkur í teimum einstøku lærugreinunum uttan mun til útbúgving frammanundan. Hesar treytir skulu tó vera uppfyltar:
1. Til einstøku próvtøkuna verður givið upp lesipensum, eins og frágreiðingar o.a. verða lagdar fram, sum lúka krøvini og reglurnar fyri studentspróvtøku eftir serligum treytum, sbr. fylgiskjølini 1-31.

2. Hevur ein lærugrein fleiri stig, skal lægra stigið vera staðið, áðrenn farið verður til próvtøku á næsta stigi.

3. Ein fyritreyt fyri innskriving til próvtøku í støddfrøði eftir 1 ára gongdini, A-stig, á støddfrøðiligari deild er, at tann sjálvlesandi í seinasta lagi í sama próvtøkutíðarskeiði hevur verið til próvtøku í støddfrøði eftir 2 ára gongdini, B-stig, sbr. § 4, stk. 6.

4. Ein fyritreyt fyri innskriving til próvtøku í enskum á hástigi, A-stig, á málsligari deild er, at tann sjálvlesandi í seinasta lagi í sama próvtøkutíðarskeiði hevur verið til skrivliga próvtøku á kravdum stigi, B-stig.

§ 26. Sjálvlesandi skulu skriva høvuðsuppgávu, áðrenn tey skriva seg inn til síðstu próvtøkuna til eina samlaða studentspróvtøku. Høvuðsuppgávan verður skrivað í einari vallærugrein á hástigi ella í føroyskum, donskum ella søgu.
Stk. 2. Sjálvlesandi skriva høvuðsuppgávuna - eftir avtalu við skúlan - í einari lærugrein, har tann sjálvlesandi hevur verið til próvtøku ella hevur innskrivað seg til próvtøku í næsta próvtøkuskeiði. Høvuðsuppgávan verður skrivað í tí tíðarskeiði, sum skúlin ásetur.

§ 27. Undirvísing í KT, sí fylgiskjal 4, verður bjóðað stakgreinalesandi/sjálvlesandi. Stakgreinalesandi/sjálvlesandi, sum samanseta próvtøkur í støkum lærugreinum til eina samlaða próvtøku, verða bjóðað KT-brúkaraskeið. Verður einki brúkaraskeið skipað, har tann stakgreinalesandi/sjálvlesandi fylgir undirvísing/fer til próvtøku, kann tann stakgreinalesandi/sjálvlesandi verða vístur til annan skúla at fylgja brúkaraskeiði.

Kapittul 7
Reglur om eftirlit og kærur v.m.

   § 28. Mentamálastýrið hevur yvirskipaða ábyrgd av undirvísingini á studentaskúlunum og hevur eftirlit við henni.
   Stk. 2. Mentamálastýrið kann senda út leiðbeiningar um undirvísingina í lærugreinunum.
   Stk. 3. Mentamálastýrið kann innkalla tær árligu tíma- og lærugreinabýtisætlanir á skúlunum til góðkenningar.
   Stk. 4. Mentamálastýrið kann góðkenna frávik í ásetingunum í kunngerðini, um frávikini eru partar av námsfrøðiligum menningararbeiði, ella um frávikini annars eru partar av einari skipaðari ætlan. Ein fyritreyt fyri hesum er, at møguleikar næminganna at nýta próvtøkuna í framhaldandi útbúgving ikki verða skerdir.

§ 29. Mentamálastýrið kann lata fíggjarligan stuðul til námsfrøðiligt menningararbeiði og til eftirútbúgving av lærarum og øðrum starvsfólkum.

   § 30. Næmingur kann kæra avgerð rektarans sambært hesi kunngerð, herundir avgerð um burturvísing ella onnur agatiltøk, til Mentamálastýrið innan 5 dagar aftaná, at næmingurin er kunnaður um avgerðina.
   Stk. 2. Um næmingurin ikki er myndugur, kann kæran sendast av tí, sum hevur foreldramyndugleikan.
   Stk. 3. Kæran verður send skrivliga til rektaran, sum sendir hana víðari til Mentamálastýrið saman við rektarans ummæli av málinum. Áðrenn málið verður sent Mentamálastýrinum, skal rektarin geva tí, ið kærir, møguleika fyri innan 7 dagar at gera viðmerkingar til ummæli rektarans. Møguligar viðmerkingar skulu eisini sendast Mentamálastýrinum.
   Stk. 4. Mentamálastýrið ger av, um avgerð rektarans skal standa við, ella um avgerðin skal broytast til frama fyri tann, ið hevur kært.

§ 31. Skúlaárið hjá næmingunum er 199 dagar, íroknað próvtøku- og ársroyndartíðarskeiðið.

   § 32. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd.
   Stk. 2. Samstundis fara kunngerð nr. 102 frá 17. juli 1996 um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) og kunngerð nr. 65 frá 15. juni 1998 um broyting í kunngerð um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerði) úr gildi.
   Stk. 3. Hóast ásetingina í stk. 2, eru ásetingarnar í fylgiskjølunum 1-3, 5-11, 13-24, 26-32, 34-35 í kunngerð nr. 102 frá 17. juli 1996 um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) framvegis í gildi, tó við hesum broyttingum:
"Fylgiskjal 1, Alisfrøði: Punkt 12.1.verður strikað.

Fylgiskjal 2, Alisfrøði-evnafrøði. Punkt 4.2 verður "eftir serligum treytum" broytt til "eftir vanligum terytum".

Fylgiskjal 3, Danskt: Punkt 8.2. verður strikað.

Fylgiskjal 5, Enskt: Punkt 7.2, 16.2 og 30.2. verða strikað.

Fygiskjal 11, Franskt: Punkt 13.2 verður strikað.

Fylgiskjal 14, Grikskt: Punkt 7.3 verður strikað.

Fylgiskjal 17, Latín: Punkt 16.3 verður strikað.

Fylgiskjal 19, Lívfrøði: Punkt 18.3 verður strikað.

Fylgiskjal 21, Russiskt: Punkt 14.2 verður strikað.

Fylgiskjal 23, Samfelagsfrøði: Punkt 10.4 verður strikað.

Fylgiskjal 24, Spanskt: Punkt 13.2 verður strikað.

Fylgiskjal 28, Tónleikur: Punkt 8.5 verður broytt til: "Skrivliga arbeiðið verður artvíst gjørt í flokkinum og partvíst sum heimarabeiði. Til samans letur hvør næmingur inn 52 uppgávusvør, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til, og hvørt settið, sum verður svarað, svarar í vavi til 75-100% av einari studentaspróvtøkuuppgávu."

Punkt 10.6, 1) verður broytt til: "1) Framførsla av eini sjálvvaldari solouppgávu (sangur ella ljóðføri)."

Fylgiskjal 29, Týskt byrjanarmál, Punkt 4.5, 5. punktum verður strikað.

  Týskt framhaldsmál: Punkt 11.4, 5. punktum, og 13.2 verða strikað.

Fylgiskjal 31, Vinnulívsbúskapur: Punkt 4.5 verður broytt til: "Próvtøkuspurningar verða settir í tilknýti til útflýggjað tilfar, sum ikki er nýtt í undirvísingini. Hvør próvtakari fær ein spurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar. Hesir verða evnaðir á ein slíkan hátt, at próvtakarin fær høvi at vísa, at hann hevur kunnleika til týdningarmiklar partar av pensum, og at hann megnar at gera eina sjálvstøðuga framløgu."

Fylgiskjal 32, Høvuðsuppgávan: Punkt 6 verður broytt til: "Allar uppgávur skulu skrivast á føroyskum. Rektarin/skeiðleiðarin kann í heilt serligum føri - eftir skrivligari umsókn næmingsins - loyva, at høvuðsuppgávan verður skrivað á øðrum máli. Áðrenn tílíkt loyvi verður givið, skal Mentamálastýrið hava fráboðan."

Punkt 8 verður broytt til: "Næmingurin skal í seinasta lagi 7 samdøgur eftir, at hann hevur fingið útflýggjað uppgávuheitið, lata uppgávusvarið inn í trimum undirskrivaðum eintøkum (1 frumrit og 2 avrit). Næmingurin hevur sjálvur ábyrgdina av, meðan uppgávuvikan er, at goyma tekstin, herundir at trygdarrita, um hann nýtir KT-útgerð, eins og ábygdina av, at tøknilig tól, eitt nú til margfalding og preinting, rigga, so tíðarfreistin verður hildin.""

   Stk. 3. Fyri Fylgiskjal 4, Edv (Juli 1996) og Fylgiskjal 12, Føroyskt (Juli 1996) í kunngerð nr. 102 Kunngerð um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) frá 17. juli 1996 verða í staðin sett Fylgiskjal 4, KT (Juni 2001) og Fylgiskjal 12, Føroyskt (Juni 2001), ið eru fylgiskjøl til hesa kunngerð.
   Stk.4. Hóast ásetingina í stk. 2, eru ásetingarnar í Fylgiskjali 25 (Juli 1998) og Fylgiskjali 33 (Juli 1998) í kunngerð nr. 65 Kunngerð um broyting í kunngerð um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) frá 15. juni 1998 eru Fylgiskjal 25, Støddfrøði (Juli 1998) og Fylgiskjal 33, Eftirmeting og fráboðan til heimini (Juli 1998) framvegis í gildi, tó við hesum broytingum:

"Fylgiskjal 25, Støddfrøði: Í punkt 32.1 verður eftir nr. 3 sett:
"4) Prosent- og renturokning

Prosentrokning, miðal prosenttal, vigað miðaltal, vísitøl og prístøl. Renturokning. Annuitetir: samansparing og lán.

5) Líkindarokning

Roynd. Úrslit og úrslitamongd. Líkindafunka. Endaligt líkindaøki. Hendingar. Sýni. Binominalbýti. Stokastiskur variabul.""

Stk. 5. Nýggj fýlgiskjøl eru Fylgiskjal 19 A, Oljufrøði (Juni 2001), og Fylgiskjal 24 A, Stjørnufrøði (Juni 2001), ið eru fylgiskjøl hesa kunngerð.

Mentamálastýrið, 26. juni 2001

Óli Holm (sign.)

landsstýrismaður

/ Petur Petersen (sign.)

Fylgiskjøl til studentaskúlakunngerðina

	Lærugreinir	Lærugreinastyttingar
1	Alisfrøði	AL
2	Alisfrøði-evnafrøði	AE
3	Danskt	DA
4	Edv	-
5	Enskt	EN
6	Evnafrøði	EF
7	Evning	EV
8	Filmur og sjónvarp	FS
9	Fiskivinna	FV
10	Fornaldarfrøði	FF
11	Franskt	FR
12	Føroyskt	FØ
13	Geografi	GE
14	Grikskt	GR
15	Heimsspeki	HE
16	Ítróttur	ÍT
17	Latín	LA
18	Leiklist	LE
19	Lívfrøði	LÍ
20	Religión	RE

	Lærugreinir	Lærugreinastyttingar
21	Russiskt	RU
22	Sálarfrøði	SÁ
23	Samfelagsfrøði	SF
24	Spanskt	SP
25	Støddfrøði	ST
26	Søga	SØ
27	Teldufrøði	TF
28	Tónleikur	TÓ
29	Týskt	TÝ
30	Tøkni	TØ
31	Vinnulívsbúskapur	VI
32	Høvuðsuppgávan
33	Eftirmeting og fráboðan til heimini
34	Námsferðir, starvsvenjing, evnisdagar, felagstímar og lestrarringar
35	Starvsstovuskeið fyri sjálvlesandi
36	Útbúgvingar- og yrkivegleiðing
37	Yvirlit yvir lærugreinastig á studentaskúlanum

Fylgiskjal 1

Juli 1996

Alisfrøði

Støddfrøðilig deild

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er:
a) at næmingarnir fáa ein lykil at skilja heimin og at teir fáa kunnleika til náttúruvísindaligu heimsmyndina,

b) at næmingarnir fáa innlit í alisfrøðiligar meginreglur og arbeiðslag, sum eru grundarlag undir tøknifrøðini í okkara tíð, og

c) at næmingarnir verða kunnugir við alisfrøðiligar hugsanarhættir og háttaløg.

Undirvísingin

2.1 Endamálið við undirvísingini er, at næmingarnir skulu vita skil á høvuðsøkjunum í klassiskari og nýggjari alisfrøði. Næmingarnir skulu vera førir fyri at nýta alisfrøðiligar meginreglur og háttaløg á serligum økjum í náttúru og samfelag. Harumframt skulu næmingarnir venjast at leggja til rættis, gera og lýsa alisfrøðiligar mátingar. Teir skulu duga høvuðsevnini so væl, at teir vera førir fyri at meta um bæði kendar og ókendar spurningar og at gera útrokningar í hesum sambandi. Næmingarnir skulu vera førir fyri at orða seg bæði munnliga og skrivliga um alisfrøðiligar spurningar, og teir skulu vera førir fyri at meta um og viðgera upplýsingar um tøkniligar og náttúruvísindaligar spurningar, sum hava týdning fyri umhvørvi, tøkni, mentanarlív ella samfelagslív sum heild.

2.2 Undirvísingin skal leggjast soleiðis til rættis, at næmingarnir støðugt
a) fáa skil fyri, at fyribrigdi í umheiminum kunnu skiljast á alisfrøðiligum grundarlagi

b) fáa varhuga av alisfrøðini sum heildarlýsing av náttúruni

c) fáa kunnleika til partar av alisfrøðisøguni og fáa varhuga av alisfrøðini sum sannkenningarhátti

d) fáa kunnleika til ítøkilig dømi um, hvussu alisfrøðilig úrslit og háttaløg verða nýtt í tøknifrøði

e) fáa innlit í, at neyvt samband er millum alisfrøðilig úrslit og tøkniliga støðið í samfelagnum og lívskor hins einastaka.

Partar av undirvísingini kunnu leggjast soleiðis til rættis, at ávíst evni (tema) verður lýst í síni heild.

2.3 Stórur dentur skal leggjast á alisfrøðiligar royndir og tað at máta. Royndir, sum næmingarnir sjálvir gera og skriva royndarfrágreiðing um, skulu fevna um einar 40 pultstímar. Næmingarnir skriva 12 royndarfrágreiðingar hvør á 3-7 síður (fylgiskjal ikki íroknað). Mælt verður til at gera 2 størri royndir (6-8 tímar hvør), har næmingar í felag skriva royndarfrágreiðing, sum í arbeiðsbyrði íalt svarar til eina frágreiðing fyri hvønn næming. Verða ongar størri royndir gjørdar, skriva næmingarnir í staðin íalt 12 + 2 = 14 vanligar royndarfrágreiðingar hvør.

2.4 Arbeiðið við alisfrøðini fevnir eisini um uppgávurokning, bæði í tímunum og sum sjálvstøðugt næmingaavrik. Næmingarnir lata inn 24 uppgávurøð. Hvørt rað er í arbeiðsbyrði 40-60% av einum próvtøkuraði í alisfrøði á hástigi.

2.5 Undirvísingin verður løgd til rættis við atliti at øðrum lærugreinum. Serstakliga skal dentur leggjast á at samskipa undirvísingina í alisfrøði og støddfrøði. EDV skal vera partur av undirvísingini. Í sambandi við arbeiðið við royndum kann EDV verða nýtt sum amboð, tá ið tað snýr seg um at fáa til vegar mátingar, viðgera mátingar og samlát, eins og til stýring og eftirlit.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Høvuðsevnini eru:

1) Mekanikkur.

Rørsla eftir beinari linju við javnari ferð. Rørsla eftir beinari linju við javnari akseleratión. Kraft, arbeiði og effekt. Lógir Newtons. Gnígging. Mekanisk orka. Tá ið støddfrøðiligi kunnleikin loyvir tí, verður mekanikkurin rundaður av við differentialrokning.

2) Varmalæra.

Trýst, hiti, mylaástøði. Loftevnalógin og gasslógir. 1. høvuðssetningur við einføldum dømum. Evnisvarmi, kalorimetri, bræðing, guving. Varmaleiðing.

3) Ellæra.

Løðing og streymur. Streymmegi og spenningsmunur. Lóg Joules og lóg Ohms. Resistivitetur. Mótstøða og hiti. Elektrisk orka og effekt. Lógir Kirchhoffs. Mótstøðubindingar. Spenningskeldur og elektromotorisk kraft. Dømi um ikki-lineerar komponentar.

4) Aldulæra.

Um aldur og støddir, ið knýttar eru at aldum. Superpositión og Huygens regla. Afturkasting og bróting. Interferensur, standandi aldur. Gittar og spektur. Ljóð og hoyrn. Dopplereffekt.

5) Atomlæra og kjarnalæra.

Kvantisering og fotónir. Røntgengeisling og spektur. Bygnaður í atomi og geisling frá atomum. Atomkjarnin. Kjarnaandgerðir, geislavirkni og fáningarlógin. Helvtartíð. Jónandi geisling og absorptión. Kjarnorka, fissión og fusión. Geisling og heilsuvandi.

6) Serevni.

Seinna árið verða um leið 10 tímar nýttir at lesa eitthvørt serevni, sum næmingar og lærari velja í felag.

Stundir skulu vera at taka samanum viðgjørdu evnini, til at vísa á samanhang og heildarfatan.

3.2 Heiti, tekn og eindir verða sum heild at nýta sum fyriskrivað í alisfrøðiligum formlasavni.

3.3 Lisnar verður 180-300 síður treytað av slagi av undirvísingartilfari.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið helmingin av lisna tilfarinum. Royndarfrágreiðingar, ið hava tilknýti til uppgivna tilfarið, verða sum heild eisini uppgivnar. Serevnið ella partar av tí verða eisini uppgivnir.

4.3 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp alt lisna tilfarið og allar royndarfrágreiðingarnar, møguliga frá starvsstovuskeiði, sí fylgiskjal 35.

4.4 Loyvdir hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini eru: bøkur, talvur, uppgávur, royndarfrágreiðingar og annað skrivligt tilfar, sum hevur verið nýtt ella er skrivað í sambandi við undirvísingina. Tól, sum hava verið nýtt í sambandi við uppgivnu royndirnar. Lummaroknari.

4.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin hevur til taks neyðugu tólini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur í uppgivna pensum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Øðrum loyvdum hjálparmi_lum hevur próvtakarin ábyrgd av at hava við.

4.6 Próvtakarin verður próvhoyrdur í einum spurningi. Spurningurin kann fevna um fleiri partar av uppgivna tilfarinum, og spurningarnir skulu fevna um alt tað uppgivna pensum. Undir próvhoyringini kunnu verða nýttar talvur, myndir ella aðrir hjálparmiðlar úr royndarfrágreiðingunum. Spurningarnir skulu sum heild fevna um royndartól við tilknýti til evnið. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur er ikki loyvt.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Støddfrøðilig deild

Hástig

Endamál

6. Endamálið er:
a) at næmingarnir fáa ein lykil at skilja heimin og at teir fáa kunnleika til náttúruvísindaligu heimsmyndina,

b) at næmingarnir fáa innlit í alisfrøðiligar meginreglur og háttaløg, sum eru grundarlag undir tøknifrøðini í okkara tíð, og

c) at næmingarnir verða kunnugir við alisfrøðiligan hugsanarhátt og háttaløg.

Undirvísingin

7.1 Málið við undirvísingini er, at næmingarnir skulu vita skil á høvuðsøkjunum í klassiskari og nýggjari alisfrøði. Næmingarnir skulu vera førir fyri at nýta alisfrøðiligar meginreglur og háttaløg á serligum økjum í náttúru og samfelag. Harumframt skulu næmingarnir venjast at leggja til rættis, gera og lysa alisfrøðiligar mátingar. Teir skulu duga høvuðsevnini so væl, at teir vera førir fyri at meta um bæði kendar og ókendar spurningar og at gera útrokningar í hesum sambandi. Næmingarnir skulu vera førir fyri at orða seg bæði munnliga og skrivliga um alisfrøðiligar spurningar, og teir skulu vera førir fyri at meta um og viðgera upplýsingar um tøkniligar og náttúruvísindaligar spurningar, sum hava týdning fyri umhvørvi, tøkni, mentanarlív ella samfelagslív sum heild.

7.2 Undirvísingin skal leggjast soleiðis til rættis, at næmingarnir støðugt
a) fáa skil fyri, at fyribrigdi í umheiminum kunnu skiljast á alisfrøðiligum grundarlagi,

b) fáa varhuga av alisfrøðini sum heildarlýsing av náttúruni,

c) fáa kunnleika til partar av alisfrøðisøguni og fáa varhuga av alisfrøðini sum sannkenningarhátti,

d) fáa kunnleika til ítøkilig dømi um, hvussu alisfrøðilig úrslit og arbeiðslag verða nýtt í tøknifrøði,

e) fáa innlit í, at neyvt samband er millum alisfrøðilig úrslit og tøkniliga støðið í samfelagnum og lívskor hins einstaka.

Partar av undirvísingini kunnu leggjast soleiðis til rættis, at ávíst evni (tema) verður lýst í síni heild.

7.3 Stórur dentur skal leggjast á alisfrøðiligar royndir og tað at máta. Royndir, sum næmingarnir sjálvir gera og skriva royndarfrágreiðing um, skulu fevna um einar 30 pultstímar. Næmingarnir skriva 10 royndarfrágreiðingar hvør á 3-8 síður (fylgiskjøl ikki íroknað). Herumframt verður mælt til at gera eina størri roynd (6-8 tímar), har næmingarnir í felag skriva royndarfrágreiðing, sum í arbeiðsbyrði íalt svarar til eina frágreiðing fyri hvønn næming. Verður eingin størri roynd gjørd, skriva næmingarnir ístaðin íalt 10 + 2 = 12 vanligar royndarfrágreiðingar hvør.

7.4 Arbeiðið við alisfrøðini fevnir eisini um uppgávurokning, bæði í tímunum og sum sjálvstøðugt næmingaavrik. Næmingarnir lata inn 14 uppgávurøð. Hvørt rað er í arbeiðsbyrði 75-100% av einum próvtøkuraði í alisfrøði á hástigi. Uppgávurnar skulu eisini fevna um høvuðsevnini á felagsstigi.

7.5 EDV skal vera partur av undirvísingini. Í sambandi við arbeiðið við royndum kann EDV verða nýtt sum amboð, tá ið tað snýr seg um at fáa til vegar mátingar, viðgera mátingar og samlát, eins og til stýring og eftirlit.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Høvuðsevnini eru:

1) Mekanikkur

Harmonisk rørsla. Rørsla í samvorðnum kraftfelti. Jøvn sirkulrørsla. Tyngdarfelt og rørsla í miðsóknum tyngdarfelti. Orka í miðsóknum tyngdarfelti. Lógir Keplers. Lógir Newtons. Fylgisveinarørslur. Arbeiði og orka. Gnígging. Mekaniski orkusetningurin. Impulsur og impulsvarðveitsla í einari og tveimum dimensiónum. Stoytir.

2) Ellæra og magnetisma

Statisk elektrisk og magnetisk felt. Kapasitansur. Elektriskt felt um punktløðing og í plátukapasitori. Magnetiskur fluxtættleiki um ein langan linjurættan leiðara og í flatum og longum spolum. Rørsla hjá løddum bitlum í samvorðnum elektriskum og magnetiskum feltum. Induktión og vendistreymur.

3) Atomlæra og kjarnalæra

Nøgd og orka. Q-virði, bindingsorka og kjarnabygnaður. Kjarnaandgerðir og varðveitslusetningar fyri kjarnaandgerðir. Fissión, fusión og kjarnatilgongdir í stjørnunum.

4) Serevni

Seinna árið verða einir 20 tímar nýttir at lesa eitthvørt serevni, sum næmingar og lærari velja í felag.

Stundir skulu vera at taka samanum viðgjørdu evnini til at vísa á samanhang og heildarfatan.

8.2 Heiti, tekn og eindir verða sum heild at nýta sum fyriskrivað í alisfrøðiligum formlasavni, sum Landsskúlafyrisitingin hevur góðkent.

Próvtøkan

9. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

10.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

10.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp tilfar bæði frá felagsstigi og hástigi við høvuðsdenti løgdum á hástigi. Uppgivnar verða 160-200 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum. Uppgivnar verða harumframt 12 royndarfrágreiðingar, sum bæði fevna um felagsstig og hástig.

10.3 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp alt lisna tilfarið á hástigi og allar royndarfrágreiðingar á hástigi.

Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva herumframt upp alt uppgivna tilfarið á felagsstigi umframt allar royndarfrágreiðingarnar, møguliga frá starvsstovuskeiði, sí fylgiskjal 35.

10.4 Loyvdir hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini eru: bøkur, formlasavn, talvur, uppgávur, royndarfrágreiðingar og annað skrivligt tilfar, sum hevur verið nýtt, ella er skrivað í sambandi við undirvísingina. Tól, sum hava verið nýtt í sambandi við uppgivnu royndirnar. Lummaroknari.

10.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin hevur til taks neyðugu tólini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur í uppgivna pensum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Øðrum loyvdum hjálparmiðlum hevur próvtakarin ábyrgdina av at hava við.

10.6 Próvtakarin verður próvhoydur í einum ástøðiligum spurningi og einari roynd. Spurningur og roynd skulu fevna um hvør sítt evni og verða tey givin próvtakaranum samstundis. Spurningurin kann fevna um fleiri partar av uppgivna tilfarinum, og spurningarnir skulu fevna um alt tað uppgivna pensum. Undir próvtøkuni kunnu verða nýttar talvur, myndir og annað tilfar úr royndarfrágreiðingunum ella øðrum tilfari. Undir próvtøkuni er loyvt próvtakaranum at styðja seg til egnar uppskriftir, sum eru skrivaðar í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur er ikki loyvt. Royndarspurningar skulu sum heild eisini fevna um royndartólini.

11. Givið verður eitt próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

12.1 ³⁾ ²⁾ Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar, og høvuðsevnini bæði á felagslærugreinastigi og hástigi verða givin upp. Serevnini eru tó undantikin.

12.2 Tá ið mett verður um avrikið til skrivligu próvtøkuna, verður dentur lagdur á, at próvtakarin dugir at greiða frá hugsanarhátti sínum í teksti og myndum. Harumframt verður dentur lagdur á, at valdi roknihátturin er skilagóður, at útrokningarnar eru rættar og at úrslitini verða uppgivin við neyvleika, sum er í samsvari við upplýsingarnar í uppgávutekstinum.

13. Givið verður eitt próvtal fyri skrivligu próvtøkuna. Próvtalið verður givið við støði í meting av einstøku uppgávusvarunum og í eini heildarmeting.

Málslig deild

Miðstig

Endamál

14. Endamálið er:
a) at næmingarnir fáa ein lykil at skilja heimin og at teir fáa kunnleika til náttúruvísindaligu heimsmyndina,

b) at næmingarnir fáa innlit í alisfrøðiligar meginreglur og háttaløg, sum eru grundarlag undir tøknifrøðini í okkara tíð, og

c) at næmingarnir verða kunnugir við alisfrøðiligar hugsanarhættir og háttaløg.

Undirvísingin

15.1 Málið við undirvísingini er, at næmingarnir skulu vita skil á høvuðsøkjunum í klassiskari og nýggjari alisfrøði. Næmingarnir skulu vera førir fyri at nýta alisfrøðiligar meginreglur og háttaløg á serligum økjum í náttúru og samfelag. Harumframt skulu næmingarnir venjast at leggja til rættis, gera og lýsa alisfrøðiligar mátingar. Teir skulu duga høvuðsevnini so væl, at teir vera førir fyri at meta um bæði kendar og ókendar spurningar og at gera útrokningar í hesum sambandi. Næmingarnir skulu vera førir fyri at orða seg bæði munnliga og skrivliga um alisfrøðiligar spurningar, og teir skulu vera førir fyri at meta um og viðgera upplýsingar um tøkniligar og náttúruvísindaligar spurningar, sum hava týdning fyri umhvørvi, tøkni, mentanarlív ella samfelagslív sum heild.

15.2 Undirvísingin skal leggjast soleiðis til rættis, at næmingarnir støðugt
a) fáa skil fyri, at fyribrigdi í umheiminum kunnu skiljast á alisfrøðiligum grundarlagi,

b) fáa varhuga av alisfrøðini sum heildarlýsing av náttúruni,

c) fáa kunnleika til partar av alisfrøðisøguni og fáa varhuga av alisfrøðini sum sannkenningarhátti,

d) fáa kunnleika til ítøkilig dømi um, hvussu alisfrøðilig úrslit og arbeiðslag verða nýtt í tøknifrøði,

e) fáa innlit í, at neyvt samband er millum alisfrøðilig úrslit og tøkniliga støðið í samfelagnum og lívskor hins einstaka.

Partar av undirvísingini kunnu leggjast soleiðis til rættis, at ávíst evni (tema) verður lyst í síni heild.

15.3 Stórur dentur skal leggjast á alisfrøðiligar royndir og tað at máta. Royndir, sum næmingarnir sjálvir gera og skriva royndarfrágreiðing um, skulu fevna um einar 25 pultstímar. Næmingarnir skriva 6 royndarfrágreiðingar hvør á einar 3-8 síður (fylgiskjøl ikki íroknað). Herumframt verður mælt til at gera eina størri roynd (6-8 tímar), har næmingarnir í felag skriva royndarfrágreiðing, sum í arbeiðsbyrði íalt svarar til eina frágreiðing fyri hvønn næming. Verður eingin størri roynd gjørd, skriva næmingarnir í staðin íalt 6 + 2 = 8 vanligar royndarfrágreiðingar hvør.

15.4 Arbeiðið við alisfrøðini fevnir eisini um uppgávurokning, bæði í tímunum og sum sjálvstøðugt næmingaavrik.

15.5 Undirvísingin verður løgd til rættis við atliti at undirvísingini í lærugreinini alis-evnafrøði í øðrum flokki. Somuleiðis verður undirvísingin løgd til rættis við atliti at øðrum lærugreinum. EDV skal vera partur av undirvísingini. Í sambandi við arbeiðið við royndum kann EDV verða nýtt sum amboð, tá ið tað snýr seg um at fáa til vegar mátingar, viðgera mátingar og samlát, eins og til stýring og eftirlit.

Innihaldið í undirvísingini

16.1 Høvuðsevnini eru:
1) Mekanikkur

Rørsla eftir beinari linju við javnari ferð. Rørsla eftir beinari linju við javnari acc. Kraft, arbeiði og effekt. Lógir Newtons. Mekanisk orka.

2) Ellæra

Ringrásir við lineerum komponentum, løðing, streymmegi, spenningsmunur, resistanur, elektromotorisk kraft, elektrisk orka og effekt. Dømi um ikki-lineerar komponentar.

3) Aldulæra

Um aldur og støddir, ið knýttar eru at aldum. Sveiggtíð, frekvensur, sveigvídd, aldulongd og ferð. Superpositión og interferensur. Afturkasting og bróting. Ljóð og hoyrn. Ljós sum dømi um elektromagnetiskar aldur. Optiskt gittar og spektur.

4) Serevni

Um leið 10 tímar verða nýttir at lesa eitthvørt serevni, sum næmingar og lærari velja í felag.

Stundir skulu vera at taka samanum viðgjørdu evnini, til at vísa á samanhang og heildarfatan.

16.2 Heiti, tekn og eindir verða sum heild at nýta sum fyriskrivað í alisfrøðiligum formlasavni, sum Landsskúlafyrisitingin hevur góðkent.

Próvtøkan

17.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

17.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið 2/3 av lisna tilfarinum. Dentur verður lagdur á at geva upp royndarfrágreiðingar, ið hava tilknýti til uppgivna tilfarið.

17.3 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp alt lisna tilfarið og allar royndarfrágreiðingarnar, møguliga frá starvsstovuskeiði, sí fylgiskjal 35.

17.4 Loyvdir hjálparmiðlar í sambandi við próvtøkuna eru: bøkur, talvur, uppgávur, royndarfrágreiðingar og annað skrivligt tilfar, sum hevur verið nýtt ella er skrivað í sambandi við undirvísingina. Tól, sum hava verið nýtt í sambandi við uppgivnu royndirnar. Lummaroknari.

17.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin hevur til taks neyðugu tólini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur í uppgivna pensum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Øðrum loyvdum hjálparmiðlum hevur próvtakarin ábyrgd av at hava við.

17.6 Próvtakarin verður próvhoyrdur í einum spurningi. Spurningurin kann fevna um fleiri partar av uppgivna tilfarinum, og spurningarnir skulu fevna um alt tað uppgivna pensum. Undir próvhoyringini kunnu verða nýttar talvur, myndir og aðrir hjálparmiðlar úr royndarfrágreiðingunum. Spurningarnir skulu sum heild fevna um royndartól við tilknýti til evnið. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur er ikki loyvt.

18. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting

Fylgiskjal 2

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Alisfrøði-evnafrøði

Málslig deild

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa kunnleika um týdningin, sum náttúruvísindini hava fyri mentan og samfelagslív,

b) at næmingarnir við at fáast við alisfrøðiligar og evnafrøðiligar spurningar fáa kunnleika um umhvørvisviðurskifti,

c) at næmingarnir fáa vitan um høvuðshugtøk innan alisfrøði og evnafrøði, ið kunnu vera grundarlag undir framhaldandi lesnaði,

d) at næmingarnir fáa skil á alisfrøðiligum og evnafrøðiligum evnum, ið hava týdning í gerandisdegnum,

e) at næmingarnir fáa kunnleika um royndararbeiðshættir, vandamál og trygdarviðurskifti í hesum sambandi,

f) at næmingarnir í ein vissan mun fáa førleika at málbera seg bæði skrivliga og munnliga um einføld alisfrøðilig og evnafrøðilig viðurskifti.

Undirvísingin

2.1 Tað er av týdningi, at undirvísingin er knýtt at viðkomandi fyribrigdum, helst úr gerandisdegnum og á royndarligum støði. Næmingurin skal fáa kunnleika um nýtsluna av modellum í alisfrøði og evnafrøði, men tað er av týdningi, at undirvísingin ikki verður ov vísindakend.

2.2 Undirvísingin fevnir um høvuðsøki og valtilfar. Alisfrøði og evnafrøði skulu vektast javnt í undirvísingini. So vítt tað er gjørligt, skulu bæði alisfrøðilig og evnafrøðilig fyribrigdi koma fyri í hvørjari langætlan.

2.3 Partar av undirvísingini skulu leggjast soleiðis til rættis, at teir verða evnisskipaðir, og ein av langætlanunum skal sum tema hava umhvørvið.

2.4 Royndararbeiðið skal vera týðandi táttur í undirvísingini. Tað fevnir um demonstratiónsroyndir og royndir, gjørdar av næmingunum. Royndirnar skulu dýpa og lýsa ástøðiligu spurningarnar, og tær eiga at vera tætt knýttar at langætlanunum. Næmingarnir skulu skriva dagbók um royndararbeiðið og sýna, at teir eisini eru førir fyri at gera einfaldar útrokningar í hesum sambandi.

2.5 Royndirnar, gjørdar av næmingunum, skulu svara til einar 25 pultstímar. Næmingarnir skulu skriva einar 12 frágreiðingar í sambandi við royndirnar, og lærarin skal rætta og gera viðmerkingar til frágreiðingarnar.

2.6 Næmingarnir skulu kunnast um vandamál og trygdarviðurskifti í sambandi við royndararbeiðið.

2.7 Næmingarnir skulu loysa skrivligar uppgávur, ið eru knýttar at teimum viðgjørdu evnunum. Við í svarinum upp á eina numeriska uppgávu skal so mikið av teksti og myndum vera við, at eingin ivi er um hugsanarháttin hjá næminginum. Eisini skal næmingurin venja seg við at meta um úrslitini.

2.8 Uppgávur verða bæði loystar í tímunum og heima. Skrivliga heimaarbeiðið, ið verður rættað og fær viðmerkingar frá læraranum, fevnir um 5 uppgávusett.

2.9 Edv skal takast við í undirvísingina. Tað kann gerast við at nýta t.d. amboðsforrit, venjingarforrit, samlátsforrit ella dátugrunnar. Í sambandi við royndararbeiðið kann edv nýtast til at savna og viðgera máldar støddir eins og í sambandi við stýring av og eftirliti við royndaruppsetingum.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Høvuðsøkini fevna um:
1) Bygnaðin hjá evnum.

Bygnaðurin hjá atomum og kjarnum verður viðgjørdur (elektronir, protonir, neutronir) og isotopar umrøddir. Eisini verður skeiðbundna skipanin av grundevnunum lýst við høvuðsdenti á tey fyrstu skeiðini. Út frá skeiðbundnu skipanini verður greitt frá, hvussu jonir og molekylir verða gjørd og viðkomandi dømi um jon- og molekylubindingar verða viðgjørd. Høvuðsdenturin verður lagdur á organisku sambindingarnar, tá ið strukturformlar verða valdir.

2) Evnis- og orkubroytingar.

Geislavirknir kjarnar og fáningin av teimum verða viðgjørd. Í hesum sambandi skulu alfa-, beta- og gammafáning, dømi um kjarnareaktiónir (m.a. fusión og fissión), aktivitetur og helvtartíð umrøðast. Ísogan av joniserandi geislingum verður viðgjørd saman við geislareinføri. Molhugtakið og hugtøkini molarur massi, konsentratión (mol/L) og massaprosent verða tikin upp. Dømi um einfaldar brenningsreaktiónir og syru/basu-reaktiónir verða viðgjørd. Einfaldar mongdarrokningar skulu eisini gerast og pH-hugtakið umrøðast. Dømi um orkukeldur, orkusløg og orkubroytingar, har orkuvarðveitsla verður havd í huga, verða viðgjørd.

3.2 Í mest møguligan mun verða tey heiti, súmbol og mátieindir nýtt, ið Dansk Standardiseringsråd mælir til at nýta. Eisini eigur skipaða navnagávan eftir IUPAC viðvíkjandi evnum at verða nýtt í mest møguligan mun.

3.3 Tá ið arbeitt verður við kemikalium, verða tey ymisku vandasúmbolini og vanda- og trygdarsetningarnir (V- og T-setningar) umrødd. Reglur fyri, hvussu slepst av við evnafrøðiligt burturkast, verða gjøgnumgingnar. Trygdarviðurskifti í sambandi við geislavirkin evni verða eisini umrødd.

3.4 Økini "Bygnaður hjá evnum" og "Evnis- og orkubroytingar" taka ávikavist umleið 1/6 og umleið 1/2 av samlaðu undirvísingartíðini. Valtilfarið tekur umleið 1/3 av undirvísingartíðini.

3.5 Lisnar verða 120-160 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nýtt verður.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflyggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 ²⁾ Próvtøkupensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er umleið 80-100 síður av lesipensum, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nýtt er, og teimum frágreiðingum, ið eru knýttar at undirvísingartilfarinum. Skrivligt heimaarbeiði og dagbøkur skulu vanliga vera partur av próvtøkupensum. Próvtøkupensum skal veljast soleiðis, at tað fevnir um stórar samanhangandi eindir bæði úr høvuðsøkjum og valtilfari.

4.3 Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi og næmingum, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er tað sama sum lesipensum umframt allar frágreiðingarnar frá einum starvsstovuskeiði ella onkrum tílíkum.

4.4 Í fyrireikingartíðini er próvtakaranum loyvt at nýta hesar hjálparmiðlar: Skrivligir samandráttir, talvur, uppgávur, frágreiðingar og annað skrivligt tilfar, ið hevur verið nýtt ella hevur verið gjørt í sambandi við undirvísingina. Tól, ið hava týdning fyri royndarliga partin av próvtøkupensum, og góðkendan lummaroknara.

4.5 Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini umframt møgulig fylgiskjøl í sambandi við spurningin, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini. Eisini kunnu talvur, myndir o.tíl. frá frágreiðingum hjá próvtakaranum ella øðrum hjálparmiðlum nýtast. Tá ið royndararbeiði er við í próvtøkuspurninginum, eiga týðandi tól at vera tikin við í próvhoyringina.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 3

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Danskt

Endamálið

1. Endamálið er, at næmingarnir menna
a) sítt málsliga, fagurfrøðiliga og søguliga medvit, sína sjálvsfatan, ímyndingarevni og evni síni at skildøma,

b) hug og evni at lesa fagrar bókmentir og onnur tekstasløg hugaliga, men tó vandaliga

c) førleika sín at greina, tulka og meta um,

d) sína fatan av bókmentasøguligu, siðsøguligu og søguligu gongdini, ið hevur havt týdning fyri tann mentanararv, ið finst í Danmark og hinum Norðurlondunum, umframt aðrastaðni,

e) evni síni at umhugsa málslig fyribrigdi, skrivliga og munnliga.

Undirvísingin

2.1 Høvuðstátturin í lærugreinini er danskir, norðurlendskir og aðrir tekstir, við serligum atliti at nágreinligari og samanfatandi lestri og viðgerð, har mál, søga og fagurfrøði ganga saman í greining, tulking og uppliving. Fjølmiðlatekstir skulu somuleiðis vera umboðaðir. Skrivligi tátturin er partur av undirvísingini.

2.2 Í vavi fevnir tekstalesingin um um leið 250 normalsíður, umframt 4 verk og 2 sjálvlisin verk. Hvør pultstími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 5 síður í lesipensum, tó í mesta lagi 40 normalsíður.

2.3 Tekstalesturin fevnir um søguligan lestur og sjálvvaldar lestrartættir, helvt um helvt.

2.4 Undirvísingin í donskum verður løgd soleiðis til rættis, at bygt verður á viðkomandi tættir úr lærugreinini føroyskum 1. árið, og at lærugreinirnar í størst møguligan mun arbeiða saman.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Karmar fyri tekstalestri:
1) Søguligur lestur:

Søguligi lesturin fevnir um tekstir frá fornøldini fram til okkara tíð. Við søguliga lestrinum menna næmingarnir evni teirra at uppliva og skilja tilfar í einum søguligum høpi. Søguligi lesturin er settur saman av:

a) nýggjastu tíðini,

b) ávísum tíðarskeiðum,

c) søguliga tekstalestrinum annars.

Við nýggjastu tíðina skilst seinastu 40 árini. Tíðarskeiðið, ið lisið verður, skal liggja framman undan seinastu 40 árunum. Søguligi lesturin annars kann leggjast til rættis annaðhvørt sum evnislestur, har eitt evni frá fornøldini fram til í dag verður viðgjørt, ella við at lesa brot úr søguligu gongdini. Hesi tíðarskeið verða vald og løgd soleiðis til rættis, at bæði nýskapan og framhald í bókmentunum koma týðiliga til sjóndar. Tilsamans skal søguligi lesturin og skipan hansara geva næmingunum vitan um høvuðsrákini í donskum og altjóða bókmentum og mentanarlívi sum heild.
2) Lestrartættir:

Arbeitt verður eisini við nøkrum avmarkaðum evnum innan fakøkið, ið næmingar velja í samráð við læraran. Hetta kann annaðhvørt taka støði í øðrum arbeiði hjá flokkinum í lærugreinini, ella í tilfari, ið annars ikki varð komið inn á.

3.2 Tekstalesturin fevnir um:
1) Verk.

Sum partur av tekstalestrinum verða lisin í minsta lagi 4 verk. 3 teirra skulu liggja innan fyri bókamentaligu høvuðsbólkarnar: skaldsøga, stuttsøgusavn, yrkingarsavn ella sjónleikur. Hitt fjóðra kann verða innan onkran annan bólk ella tekstaslag. Í minsta lagi eitt av verkunum skal lesast í sambandi við tíðarskeiðslestrurin, eitt skal vera annað norðurlendskt verk enn danskt, annaðhvørt á upprunamáli ella í danskari týðing. Í minsta lagi eitt av verkunum skal vera frá áðrenn 1900.

2) Ískoytislestur.

Hvør sær ella í smærri bólkum skulu næmingarnir lesa 2 verk, eitt hvørt lestrarárið. Næmingarnir velja verkini, og lærarin skal góðkenna tey. Ein skrivlig uppgáva verður gjørd um annað av verkunum.

3) Aðrar norðurlendskar bókmentir.

Í sambandi við tann tekstalestur, ið nevndur er omanfyri, skulu svenskir og norskir tekstir lesast á upprunamáli. Bókmentir úr øðrum londum í umseting kunnu lesast á øllum økjum. Lesast skulu í minsta lagi 25 normalsíður á svenskum og 25 normalsíður á norskum.

Mál

4.1 Í undirvísingini er málið ein nátúrligur partur av viðgerðini av tekstum. Málslig fyribrigdi og málnýtsla sum heild verða viðgjørd.

4.2 Munnligi tátturin skal framhaldandi menna málførleika næminganna, m.a. við samtalu og upplestri. Næmingarnir skulu hava kunnleika um týdningin av málsliga framburðinum fyri tekstafatan.

4.3 Skrivligi tátturin skal fáa næmingarnar at royna og menna seg í ymsari skriving, frá tí yrkiskenda til tað listarliga. Skrivaðar verða 16 uppgávur (íroknað uppgávur til royndir og til próvtøku) til støddar sum próvtøkuuppgávurnar. Helvtin av uppgávunum eru av próvtøkuslagnum, meðan hin helvtin kann vera aðrar størri ella minni uppgávur. Heruppií er skrivlig viðgerð av einum sjálvlisnum verki eftir ávísum setningi.

5. Teld, herundir elektronisk tekstaviðgerð, er partur av undirvísingini.

Høvuðsuppgávan

6.1 Í høvuðsuppgávuni skal næmingurin seta seg inn í eitt sjálvvalt evni og sýna evni til sjálvstøðugt at bera øðrum tað innlit, hann hevur ognað sær.

6.2 Evnið í uppgávuni og arbeiðshátturin skal liggja innan karmarnar hjá lærugreinini. Evnið kann vera framhald av tilfari, sum er gjøgnumgingið í flokkinum, men tær brúktu bókmentirnar mugu ikki hava verið nýttar í undirvísingini.

6.3 Dømingin verður grundað á eina heildarmeting av, hvussu næmingurin hevur greitt frá týdningarmestu táttunum í valda evninum, og hvussu uppgávutilfarið verður skipað, viðgjørt og lagt fram.

Próvtøkan

7.1 Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

7.2 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í einum ólisnum og einum lisnum teksti. Fyrireikingartíðin er umleið 60 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

7.3 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna í minsta lagi 100 normalsíður umframt 2 verk. Norskir og svenskir tekstir skulu vera umboðaðir. Ongin stuttur tekstur telur meiri enn 4 normalsíður. Próvtakararnir verða próvhoyrdir í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Próvhoyrarin velur ólisna tekstin, sum kann vera upp til 8 normalsíður til longdar. Rithøvundur og útgávuár skulu vera tilskilað, og um neyðugt orðafrágreiðingar. Er talan um brot úr longri teksti, skal stuttur samandráttur vera. Próvtøkupensum skal vera javnt umboðað í próvtøkuspurningunum.

7.4 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

7.5 Próvtakarin fær lisnan og ólisnan tekst við sær inn til fyrireikingar. Próvtakarin fær próvtøkuspurningin skrivliga, umframt reint, vælprentað eintak av lisnum og ólisnum teksti. Í fyrireikingarhølinum er næminginum loyvt at hava við sær egnar uppskriftir, allar bøkur og alt tilfar, sum hevur verið brúkt í undirvísingini. Í fyrireikingarhølinum skulu hesar orðabøkur vera til taks: Føroysk-donsk orðabók, Donsk-føroysk orðabók, Nudansk Ordbog, fremmedordbog umframt hóskandi uppslagsbøkur. Undir próvhoyringini kunnu sum stuðul undir framløguni brúkast uppskriftir gjørdar í fyrireikingartíðini, men beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

7.6 Próvhoyringin tekur støði í einari framløgu hjá próvtakaranum og fer fram sum ein samtala á donskum millum próvtakara og próvhoyrara. Í próvhoyringini skal próvtakarin vísa evni síni at greina og tulka tekstin og draga fram aðaltættirnar í tekstinum, harumframt skal próvtakarin eisini duga at seta tekstin inn í eitt mentanarligt, samfelagsligt ella tíðartongt høpi.

7.7 Givið verður 1 próvtal fyri munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting. Í metingini skal størri dentur leggjast á evni próvtakarans at viðgera ólisna tekstin.

8.1 Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar. Próvtakarin kann velja millum fleiri uppgávur, grundaðar á ymiskt tilfar.

8.2 ²⁾ (Strikað).

8.3 Próvtøkan skal vísa evnini hjá próvtakaranum at orða seg greidliga á donskum máli um samansett fyribrigdi. Harafturat skal dentur leggjast á evni próvtakarans at leggja tilfarið til rættis, at próvføra og bera fram vitan, royndir og upplivingar.

8.4 Givið verður 1 próvtal fyri skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Studentaskúlakunngerðin

Fylgiskjal 4

Juni 2001

Endamálið

1.1 Endamálið við KT-brúkaraskeiðnum, smbr. punkt 2.2, er, at næmingarnir ogna sær
a) førleika í at nýta KT-útgerðina hjá skúlannum, og

b) vitan og førleika, sum kann gerast grundarlag undir nýtslu av KT í øllum lærugreinum.

1.2 Endamálið við KT-undirvísingini annars er, at næmingarnir ogna sær
a) kunnleika í at nýta KT,

b) kunnleika til nýtslu av KT innan ymsar lærugreinir, og

c) innlit í samspælið millum KT, einstaklingin og samfelagið og millum KT, menniskjað og mentanina, og fær høvi at ogna sær sjónarmið og hugburð um hetta.

Undirvísingin

2.1 KT-undirvísingin fevnir tilsamans um 100 pultstímar. Undirvísingin í KT fer fram í øllum lærugreinunum, ið samskipa undirvísingina sínámillum.

2.2 KT-undirvísingin byrjar við stuttum brúkaraskeiði í 1. studentaskúlaflokki í einari ella fleiri lærugreinum, har skrivligt arbeiði er kravt. Lærararnir í flokkinum leggja brúkaraskeiðið til rættis sum part av samskipanini av tí skrivliga arbeiðinum, og brúkaraskeiðið skal skapa grundarlag fyri at nýta KT í undirvísingini í øllum lærugreinum.

2.3 KT-undirvísingin fer fram frá 1. til 3. studentaskúlaflokk. Undirvísingin kann verða løgd til rættis fyri hvørja lærugrein sær ella sum tvørfakligt samstarv. Undirvísingin skal viðgera tað hugvísindaliga, samfelagsvísindaliga og nátturuvísindaliga fakøkið og kann samanteingjast við allar lærugreinirnar í studentaskúlanum.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Á brúkaraskeiðnum verður høvuðsdenturin lagdur á at nýta KT sum amboð. Undirvíst verður í nýtslu av í minsta lagi trimum vanligum forritum (t.d. tekstviðgerð, rokniark, myndaviðgerð, dátugrunnur, kagari). Tá ið forrit verða vald, skal leggjast upp fyri, hvussu KT kann nýtast í undirvísingini innan tað hugvísindaliga, samfelagsvísindaliga og náttúruvísindaliga økið. Forritini, ið verða nýtt, skulu brúkast til at gera í minsta lagi eina skrivliga uppgávu, ið faklærarin skal rætta, og sum er partur av skrivliga arbeiðinum í teimum ymsu lærugreinunum.

3.2 KT-undirvísingin er partur av undirvísingini í teimum einstøku lærugreinunum, smbr. lærugreinaskjølini. KT skal annars takast upp í undirvísingina, í tann mun hetta natúrliga kann fremja endamál, ið eru serstøk fyri ta einstøku lærugreinina.

Fráboðan og próvtøka

4.1 Á hvørjum ári sendir hvør skúli Mentamálastýrinum upplýsingar um vav og innihald av brkaraskeiðnum, sambært ásetingum hjá Mentamálastýrinum.

4.2 Frágreiðing um KT-undirvísingina annars verður givin sambært reglunum í teimum einstøku lærugreinunum. Gjøgnumgingið tilfar verður partur av lesipensum í teimum lærugreinunum, har tað er lisið, og tilfarið verður givið upp til próvtøku sambært reglunum í teimum einstøku lærugreinunum.

Fylgiskjal 5 ¹⁾

Mai 2002

Enskt

Málslig deild

Kravt stig

B-stig

Endamál

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og brúka enska málið í talu og skrift,

b) at næmingarnir menna almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,

c) at næmingarnir fáa førleika at greina og tulka tekstir á enskum máli,

d) at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa innlit í týðandi tættir av mentan, søgu og samfelagslívi í Stóra Bretlandi og USA, og í ávísan mun í øðrum ensktmæltum økjum,

e) at næmingarnir verða førir fyri at skilja líkskap og munir millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli.

Undirvísingin

2.1 Málførleiki næminganna verður fyrst og fremst mentur í sambandi við tekstlestur, skrivligt arbeiði og tilognan av enskari mállæru. Meginreglan er, at undirvísingin fer fram á enskum.

2.2 Fyrst og fremst verða lisnir tekstir, sum eru grundleggjandi fyri fatanina av týdningarmiklum spurningum í bretskari og amerikanskari mentan í einum søguligum og nútíðarligum høpi. Í sambandi við lestur av teimum einstøku tekstunum skulu næmingarnir nema sær vitan um søgulig, geografisk, mentanarlig og samfelagslig viðurskifti í so stóran mun, at tekstlesturin fær dýpd og frásjón.

2.3 Teir lisnu tekstirnir skulu greinast og tulkast á enskum í samsvari við málsliga førleikan hjá næmingunum. Næmingarnir skulu læra at brúka hóskandi lesihættir, eitt nú nágreiniliga lesing, yvirlitslesing og leitan eftir upplýsingum. Undirvíst verður í notatteknikki og í at brúka orðabøkur. KT er partur av undirvísingini.

2.4 Evnini at málbera seg skrivliga verða serstakliga ment við at svara skrivligum uppgávum av ymiskum slagi og í ymiskum vavi, m.a. í sambandi við tekstlesturin.

2.5 Arbeitt verður miðvíst við at økja um málsliga førleika næminganna og vitan teirra um enska mállæru, merkingarfrøði (semantikk) og í minni mun stílfrøði (stilistikk) og málnýtslureglur.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lesipensum fevnir um uml. 500 normalsíður av ótillagaðum teksti á ymiskum torleikastigum, herundir tekstir frá fyri 1900 og tekstir frá seinastu 10 árunum. Umframt bretskar og amerikanskar tekstir verða tekstir lisnir frá í minsta lagi einum øðrum enskttalandi øki.

3.2 Lisið verður eitt fjølbroytt úrval av fagurbókmentum: Skaldsøga, stuttsøga, yrkingar og sjónleikur skulu vera umboðað. Umframt hetta verður lisið eitt tal av yrkistekstum av ymiskum slagi og á ymiskum torleikastigi, t.d. greinar í yrkistíðarritum, ævisøgur, samrøður og ritroyndir. Lisnir verða eisini tekstir um náttúruvísindi og tøknifrøði. 2 heil verk skulu vera partur av pensum.

3.3 Lesipensum verður lagt soleiðis til rættis, at tað fevnir um 3 serliga lisin evni, hvørt vanliga 3-6 tekstir í vavi. Eitt evni kann t.d. vera eitt tekstslag ella ein fjølmiðil, ein týðandi mentanarligur, sosialur ella politiskur spurningur, eitt tíðarskeið, eitt bókmentaligt tema ella eitt ritverk. Í minsta lagi eitt evni skal viðgerast úr søguligum sjónarhorni.

3.4 Tekstir, sum verða bornir fram gjøgnum aðrar miðlar enn teir prentaðu, skulu vera partur av lesipensum. Hvør pultstími, sum verður brúktur til arbeiði við slíkum tekstum, telur 2 normalsíður av lesipensum. Hetta tilfar kann fevna um í mesta lagi 10% av lesipensum.

3.5 ²⁾ Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum/bólkinum. Skrivliga arbeiðið fevnir um til samans 30 uppgávur á 2-4 síður. 2 smærri uppgávur telja sum ein vanlig uppgáva. Lærarin ger viðmerkingar til innlatnu uppgávurnar, bæði í flokkinum/bólkinum og einsæris.

3.6 Undirvísingin í mállæru og málnýtslureglum fer lutvíst fram gjøgnum málsligar venjingar og uppgávur, lutvíst í sambandi við skrivliga heimaarbeiðið og tekstlesturin.

Próvtøkan

4. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

5.1 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Til tann lisna tekstin er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

5.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp eitt nágreiniliga lisið úrval av lesipensum á 125 normalsíður, sum umboðar lutvíst tey 4 fagurbókmentasløgini og yrkisbókmentir, lutvíst tey serliga lisnu evnini og tekstirnar frá fyri 1900, umframt tekstirnar frá teimum seinastu 10 árunum og tey longru, heilu verkini. Eingin einstakur tekstur má telja meira enn 20 normalsíður. Einans tekstir í prentaðum líki kunnu vera partur av próvtøkupensum.

5.3 ²⁾ Fyri sjálvlesandi er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

5.4 Undir fyrireikingini og próvhoyringini skulu brúkast rein eintøk av teimum tekstútgávum, sum eru givnar upp í lesipensum. Í fyrireikingarrúminum kunnu brúkast egnar uppskriftir, tær uppskriftir og teir orðalistar, sum eru útflýggjað í sambandi við undirvísingina, umframt allir teir tekstir, sum eru tilskilaðir í lesipensum. Aðrir hjálparmiðlar eru ikki loyvdir. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

5.5 Próvhoyringin í lisnum teksti tekur støði í einum tekstbroti á umleið 0,5 normalsíðu. Brotið verður lisið upp og undir samtalu á enskum verður próvtakarin royndur í sínum evnum at málbera seg og í síni fatan av
a) týðandi innihaldsligum og málsligum staklutum í tí givna tekstbrotinum og leikluti tess í heildini, og

b) tekstinum sum heild og tí høpi, hann stendur í.

Próvtakarin byrjar samtaluna við sjálvstøðugari framløgu av tekstinum.

Tá uml. 1/3 av próvtøkutíðini er eftir, fær próvtakarin handaðan ein prosatekst, sum próvdómarin hevur valt, á umleið 0,5 normalsíðu á hóskandi leksikalskum og syntaktiskum torleikastigi. Eftir ein kunnandi gjøgnumlestur av tekstinum skal próvtakarin prógva, hvussu væl hann hevur skilt enska tekstin við at umseta hann til føroyskt.

6. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

7.1 ²⁾ Skrivliga próvtøkan er býtt í tveir partar og varir 5 tímar. Alt uppgávusettið verður býtt út við próvtøkubyrjan. Fyrri parturin, ið varir ein tíma, fer fram uttan nýtslu av teldu ella øðrum hjálparmiðlum. Tá ið 1 tími er farin, verður fyrri parturin av uppgávusettinum savnað inn. Í seinna partinum kunnu allir hjálparmiðlar verða nýttir.

7.2 ²⁾ (Strikað).

8.1 ²⁾ Í dømingini verður dentur lagdur á, hvussu væl próvtakarin hevur skilt tilfarið, sum hann viðger, og hvussu hann megnar at orða seg væl og fjølbroytt á enskum innan karmarnar í enska málbygnaðinum. Próvtakarin skal vera nøkulunda stinnur í idiomatikki, semantikki, syntaksi, morfologi og ortografi.

8.2 Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Málslig deild

Hástig

A-stig

Endamál

9. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og brúka enska málið væl og rámandi í talu og skrift,

b) at næmingarnir framhaldandi menna og dýpa almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,

c) at næmingarnir framhaldandi menna teirra førleika í at greina og tulka tekstir á enskum máli,

d) at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa djúpari innlit í týðandi tættir av serliga bretskari og amerikanskari mentan, søgu og samfelagslívi

e) at næmingarnir dýpa teirra fatan av líkskapi og muni millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli, og

f) at næmingarnir verða førir fyri at ogna sær og orða prinsipiellar og ástøðiligar umhugsanir á enskum í sambandi við arbeiðið við tekstum og evnum.

Undirvísingin

10.1 Málførleiki næminganna verður fyrst og fremst mentur í sambandi við tekstlestur, skrivligt arbeiði og tilognan av enskari mállæru. Meginreglan er, at undirvísingin fer fram á enskum.

10.2 Fyrst og fremst verða lisnir tekstir, sum eru grundleggjandi fyri fatanina av tðdningarmiklum spurningum í bretskari og amerikanskari mentan í einum søguligum og nútíðarligum høpi. Í sambandi við lestur av teimum einstøku tekstum skulu næmingarnir nema sær vitan um søgulig, geografisk, mentanarlig og samfelagslig viðurskifti í so stóran mun, at tekstlesturin fær dðpd og frásjón.

10.3 Teir lisnu tekstirnir skulu greinast og tulkast á enskum í samsvari við málsliga førleikan hjá næmingunum. Næmingarnir skulu økja um førleika sín at brúka hóskandi lesihættir. Í sambandi við tekstlesturin skulu næmingarnir fáa undirvísing í sjálvstøðugari handbókanðtslu og bókmentaleiting. KT er partur av undirvísingini.

10.4 Evnini at málbera seg skrivliga verða serstakliga ment við at svara skrivligum uppgávum av ymiskum slagi og í ymiskum vavi, m.a. í sambandi við tekstlesturin.

10.5 Arbeitt verður miðvíst við framhaldandi at økja um málsliga førleika næminganna og vitan teirra um enska mállæru, merkingarfrøði (semantikk), stílfrøði (stilistikk) og málnýtslureglur.

Innihaldið í undirvísingini

11.1 Lesipensum fevnir um umleið 400 normalsíður av ótillagaðum teksti, fyrst og fremst fagurbókmentir (skaldsøga, stuttsøga, yrkingar og sjónleikur) her í millum tekstir frá fyri 1900 og tekstir frá seinastu 10 árunum. Tekstir lisnir á kravdum stigi kunnu ikki vera partur av hesum.

11.2 Lesipensum verður lagt soleiðis til rættis, at tað fevnir um m.a. eitt serliga lisið evni, vanliga 3 - 6 tekstir. Evnið skal fevna um ein ella fleiri ástøðiligar tekstir. Eitt evni kann t.d. vera eitt tekstslag ella ein fjølmiðil, ein týðandi mentanarligur, sosialur ella politiskur spurningur, eitt tíðarskeið, eitt bókmentaligt tema ella eitt ritverk.

11.3 Ein sjónleikur eftir Shakespeare verður lisin.

11.4 Tekstir, sum verða bornir fram gjøgnum aðrar miðlar enn teir prentaðu, kunnu vera partur av lesipensum, tó í mesta lagi 10%. Hvør pultstími, sum verður brúktur til arbeiði við slíkum tekstum, telur 2 normalsíður av lesipensum.

11.5 ²⁾ Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum/bólkinum. Skrivliga arbeiðið fevnir um til samans 15 uppgávur á 4-5 síður. 2 smærri uppgávur telja sum ein vanlig uppgáva. Lærarin ger viðmerkingar til innlatnu uppgávurnar, bæði í flokkinum/bólkinum og einsæris.

11.6 Undirvísingin í mállæru og málnýtslureglum fer fram lutvíst gjøgnum málsligar venjingar og uppgávur, lutvíst í sambandi við skrivliga heimaarbeiðið og tekstlesturin.

Høvuðsuppgávan

12.1 Í høvuðsuppgávuni skal næmingurin seta seg inn í eitt sjálvvalt evni og sðna evni til sjálvstøðugt at taka saman um og bera øðrum tað innlit, ið hann hevur ognað sær.

12.2 Evnið á uppgávuni og arbeiðshátturin skal liggja innan karmarnar hjá lærugreinini. Evnið kann vera framhald av tilfari, sum er gjøgnumgingið í flokkinum, men tær brúktu bókmentirnar skulu vera nðggjar.

12.3 Grundbókmentirnar og meginparturin av stuðulsbókmentunum skulu verða lisin á enskum, so at nærum øll sitat í svarinum eru á enskum.

12.4 Dømingin byggir á eina heildarmeting, har fylgjandi spurningar hava serligan týdning: verður nóg neyvt og fjøltáttað greitt frá teimum týdningarmestu táttunum av evninum? verða tey nágreiniliga viðgjørd? er framløgan greidliga skipað? er málburðurin greiður og klárur? eru stuðulsbókmentirnar í rímiligan mun tiknar við? og eru kelduávísingarnar neyvar og viðkomandi? Um skrivað verður á enskum, verður hetta ikki í sjálvum sær roknað sum ein fyrimunur í dømingini.

Próvtøkan

13. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

14.1 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Til tann lisna tekstin er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflyggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

14.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, og sum hava luttikið í undirvísingini ella verið til próvtøku á kravdum stigi á málsligu deild, geva upp eitt nágreiniliga lisið úrval á 125 normalsíður av lesipensum. Tey 3 skaldskaparsløgini, tað serliga lisna evnið (við ástøðiligum teksti/tekstum), tekstir frá fyri 1900 og tekstir frá teimum seinastu 10 árunum, skulu vera umboðað. Úr tí lisna sjónleikinum eftir Shakespeare skulu gevast upp í minsta lagi 15 og í mesta lagi 20 normalsíður. Eingin einstakur tekstur má telja meiri enn 20 normalsíður. Einans tekstir í prentaðum líki kunnu vera partur av próvtøkupensum.

14.3 ²⁾ Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, og sum ikki verið til próvtøku á kravdum stigi á málsligu deild, geva upp eitt nágreiniliga lisið úrval á 125 normalsíður av einum lesipensum á 900 normalsíður, sum er ájavnt lesipensum fyri kravt stig á málsligu deild og hástig á málsligu deild til samans.

14.4 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp eitt próvtøkupensum á 900 normalsíður, sum er ájavnt lesipensum á kravdum stigi á málsligu deild og á hástigi á málsligu deild til samans. Hevur tann sjálvlesandi fylgt undirvísingini ella verið til próvtøku á kravdum stigi á málsligu deild, verður pensum minkað niður í 400 normalsíður, sum er ájavnt við lesipensum á hástigi.

14.5 Undir fyrireikingini og próvhoyringini skulu brúkast rein eintøk av teimum tekstútgávum, sum eru givnar upp í lesipensum. Í fyrireikingarrúminum kunnu brúkast egnar uppskriftir, tær uppskriftir og teir orðalistar, sum eru útflýggjað í sambandi við undirvísingina, umframt allir teir tekstir, sum eru tilskilaðir í lesipensum. Aðrir hjálparmiðlar eru ikki loyvdir. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

14.6 Próvhoyringin í lisnum teksti tekur støði í einum tekstbroti á umleið 3/4 normalsíðu. Brotið verður lisið upp og undir samtaluni á enskum verður próvtakarin royndur í sínum evnum at málbera seg og í síni fatan av
a) týðandi innihaldsligum og málsligum staklutum í tí givna tekstbrotinum og leikluti tess í heildini, og

b) tekstinum sum heild og tí høpi, hann stendur í.

Próvtakarin byrjar samtaluna við sjálvstøðugari framløgu av tekstinum.

Tá umleið 1/3 av próvtøkutíðini er eftir, fær próvtakarin handaðan ein prosatekst, sum próvdómarin hevur valt, til støddar umleið 3/4 normalsíðu á hóskandi leksikalskum og syntaktiskum torleikastigi. Eftir ein kunnandi gjøgnumlestur av tekstinum skal próvtakarin prógva, hvussu væl hann hevur skilt enska tekstin við at umseta hann til føroyskt.

15. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

16.1 ²⁾ Skrivliga próvtøkan er býtt í tveir partar og varir 5 tímar. Alt uppgávusettið verður býtt út við próvtøkubyrjan. Fyrri parturin, ið varir ein tíma, fer fram uttan nýtslu av teldu ella øðrum hjálparmiðlum. Tá ið 1 tími er farin, verður fyrri parturin av uppgávusettinum savnað inn. Í seinna partinum kunnu allir hjálparmiðlar verða nýttir.

16.2 Til próvtøkuna kunnu brúkast tvímálsligar orðabøkur sum í vavi svara til tær reyðu orðabøkurnar hjá danska Gyldendal (ensk-føroysk, donsk-ensk, ensk-donsk), føroysk-donsk og donsk-føroysk umframt ensk-ensk orðabók í vavi sum Advanced Learner's Dictionary (OUP) ella Longman's Dictionary of Contemporary English.

17.1 ²⁾ Í dømingini verður dentur lagdur á, hvussu væl próvtakarin hevur skilt tilfarið, sum hann viðger, og hvussu hann megnar at orða seg fjølbroytt, flótandi og fimt á røttum enskum máli. Próvtakarin skal vera stinnur í idiomatikki, semantikki, syntaksi, morfologi og ortografi.

17.2 Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Støddfrøðilig deild

Kravt stig

B-stig

Endamál

18. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og tosa enska málið og at teir fáa venjing í at málbera seg skrivliga

b) at næmingarnir menna almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,

c) at næmingarnir fáa førleika í at greina og tulka tekstir á enskum máli,

d) at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa innlit í týðandi tættir av mentan, søgu og samfelagslívi í Stóra Bretlandi og USA og í ávísan mun í øðrum ensktmæltum økjum,

e) at næmingarnir verða førir fyri at skilja líkskap og munir millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli.

Undirvísingin

19.1 Málførleiki næminganna verður fyrst og fremst mentur í sambandi við tekstlestur, skrivligt arbeiði og tilognan av enskari mállæru. Meginreglan er, at undirvísingin fer fram á enskum.

19.2 Fyrst og fremst verða lisnir tekstir, sum eru grundleggjandi fyri fatanina av týdningarmiklum spurningum í bretskari og amerikanskari mentan í einum søguligum og nútíðarligum høpi. Í sambandi við lestur av teimum einstøku tekstum skulu næmingarnir nema sær vitan um søgulig, geografisk, mentanarlig og samfelagslig viðurskifti í so stóran mun, at tekstlesturin fær dýpd og frásjón.

19.3 Teir lisnu tekstirnir skulu greinast og tulkast á enskum í samsvari við málsliga førleikan hjá næmingunum. Næmingarnir skulu læra at brúka hóskandi lesihættir, eitt nú nágreiniliga lesing, yvirlitslesing og leitan eftir upplýsingum. Undirvíst verður í notatteknikki og í at brúka orðabøkur. Edv er partur av undirvísingini í hóskandi mun.

19.4 Evnini at málbera seg skrivliga verða serstakliga ment við at svara skrivligum uppgávum av ymiskum slagi og í ymiskum vavi, m.a. í sambandi við tekstlesturin.

19.5 Arbeitt verður miðvíst við at økja um málsliga førleika næminganna og vitan teirra um enska mállæru, merkingarfrøði (semantikk) og í minni mun stílfrøði (stilistikk) og málnýtslureglur.

Innihaldið í undirvísingini

20.1 Lesipensum fevnir um umleið 500 normalsíður av ótillagaðum teksti á ymiskum torleikastigum, heruppií tekstir frá fyri 1900 og tekstir frá seinastu 10 árunum. Umframt bretskar og amerikanskar tekstir verða tekstir lisnir frá í minsta lagi einum øðrum enskttalandi øki.

20.2 Lisið verður eitt fjølbroytt úrval av fagurbókmentum: Skaldsøga, stuttsøga, yrkingar og sjónleikur skulu vera umboðað. Umframt hetta verður lisið eitt tal av yrkistekstum av ymiskum slagi og á ymiskum torleikastigi, t.d. greinar í yrkistíðarritum, ævisøgur, samrøður og ritroyndir. Lisnir verða eisini tekstir um náttúruvísindi og tøknifrøði. 2 heil verk skulu vera partur av pensum.

20.3 Lesipensum verður lagt soleiðis til rættis, at tað fevnir um 3 serliga lisin evni, hvørt 3 - 6 tekstir í vavi vanliga. Eitt evni kann t.d. vera eitt tekstslag ella ein fjølmiðil, ein týðandi mentanarligur, sosialur ella politiskur spurningur, eitt tíðarskeið, eitt bókmentaligt tema ella eitt ritverk. Í minsta lagi eitt evni skal viðgerast úr søguligum sjónarhorni.

20.4 Tekstir, sum verða bornir fram gjøgnum aðrar miðlar enn teir prentaðu, skulu vera partur av lesipensum. Hvør pultstími, sum verður brúktur til arbeiði við slíkum tekstum, telur 2 normalsíður av lesipensum. Hetta tilfar kann fevna um í mesta lagi 10% av lesipensum.

20.5 Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum. Skrivliga heimaarbeiðið fevnir um 8 fríar uppgávur á 2 - 4 síður og 15 uppgávur á 1 - 2 síður. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

20.6 Undirvísingin í mállæru og málnýtslureglum fer fram lutvíst gjøgnum málsligar venjingar og uppgávur, lutvíst í sambandi við skrivliga heimaarbeiðið og tekstlesturin.

Próvtøkan

21.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka, ið fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Til tann lisna tekstin er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflyggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

21.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp eitt nágreiniliga lisið úrval av lesipensum á 125 normalsíður, sum umboðar lutvíst tey 4 fagurbókmentasløgini og yrkisbókmentir, lutvíst tey serliga lisnu evnini og tekstir frá fyri 1900, umframt tekstir frá teimum seinastu 10 árunum og tey longru, heilu verkini. Eingin einstakur tekstur má telja meira enn 20 normalsíður. Einans tekstir í prentaðum líki kunnu vera partur av próvtøkupensum.

21.3 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp eitt próvtøkupensum, sum svarar til lesipensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum.

21.4 Undir fyrireikingini og próvhoyringini skulu brúkast rein eintøk av teimum tekstútgávum, sum eru givnar upp í lesipensum. Í fyrireikingarrúminum kunnu brúkast egnar uppskriftir, tær uppskriftir og teir orðalistar, sum eru útflýggjað í sambandi við undirvísingina, umframt allir teir tekstir, sum eru tilskilaðir í lesipensum. Aðrir hjálparmiðlar eru ikki loyvdir. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

21.5 Próvhoyringin í lisnum teksti tekur støði í einum tekstbroti uppá umleið 1/2 normalsíðu. Brotið verður lisið upp, og undir samtalu á enskum verður próvtakarin royndur í sínum evnum at málbera seg og í síni fatan av

a) týðandi innihaldsligum og málsligum staklutum í tí givna tekstbrotinum og leikluti tess í heildini, og

b) tekstinum sum heild og tí høpi, hann stendur í.

Próvtakarin byrjar samtaluna við sjálvstøðugari framløgu av tekstinum.

Tá umleið 1/3 av próvtøkutíðini er eftir, fær próvtakarin handaðan ein prosatekst, sum próvdómarin hevur valt, til støddar umleið 1/2 normalsíðu á hóskandi leksikalskum og syntaktiskum torleikastigi. Eftir ein kunnandi gjøgnumlestur av tekstinum skal próvtakarin prógva, hvussu væl hann hevur skilt enska tekstin við at umseta hann til føroyskt.

22. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Støddfrøðilig deild

Hástig

A-stig

Endamál

23. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og tosa enska málið væl og rámandi og framhaldandi venjast í at málbera seg skrivliga,

b) at næmingarnir framhaldandi menna og dýpa almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,

c) at næmingarnir framhaldandi menna teirra førleika í at greina og tulka tekstir á enskum máli,

d) at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa djúpari innlit í týðandi tættir av serliga bretskari og amerikanskari mentan, søgu og samfelagslívi

e) at næmingarnir dýpa teirra fatan av líkskapi og muni millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli, og

f) at næmingarnir verða førir fyri at ogna sær og orða prinsipiellar og ástøðiligar umhugsanir á enskum í sambandi við arbeiðið við tekstum og evnum.

Undirvísingin

24.1 Málførleiki næminganna verður fyrst og fremst mentur í sambandi við tekstlestur, skrivligt arbeiði og tilognan av enskari mállæru. Meginreglan er, at undirvísingin fer fram á enskum.

24.2 Fyrst og fremst verða lisnir tekstir, sum eru grundleggjandi fyri fatanina av tðdningarmiklum spurningum í bretskari og amerikanskari mentan í einum søguligum og nútíðarligum høpi. Í sambandi við lestur av teimum einstøku tekstum skulu næmingarnir nema sær vitan um søgulig, geografisk, mentanarlig og samfelagslig viðurskifti í so stóran mun, at tekstlesturin fær dðpd og frásjón.

24.3 Teir lisnu tekstirnir skulu greinast og tulkast á enskum í samsvari við málsliga førleikan hjá næmingunum. Næmingarnir skulu økja um førleika sín at brúka hóskandi lesihættir. Í sambandi við tekstlesturin skulu næmingarnir fáa undirvísing í sjálvstøðugari handbókanðtslu og bókmentaleiting. KT er partur av undirvísingini.

24.4 Evnini at málbera seg skrivliga verða serstakliga ment við at svara skrivligum uppgávum av ymiskum slagi og í ymiskum vavi, m.a. í sambandi við tekstlesturin.

24.5 Arbeitt verður miðvíst við framhaldandi at økja um málsliga førleika næminganna og vitan teirra um enska mállæru, merkingarfrøði (semantikk), stílfrøði (stilistikk) og málnýtslureglur.

Innihaldið í undirvísingini

25.1 Lesipensum fevnir um umleið 400 normalsíður av ótillagaðum teksti, fyrst og fremst fagurbókmentir (skaldsøga, stuttsøga, yrkingar og sjónleikur) heruppií tekstir frá fyri 1900 og tekstir frá seinastu 10 árunum. Tekstir lisnir á kravdum stigi kunnu ikki vera partur av hesum.

25.2 Lesipensum verður lagt soleiðis til rættis, at tað fevnir um m.a. eitt serliga lisið evni, vanliga 3 - 6 tekstir. Evnið skal fevna um ein ella fleiri ástøðiligar tekstir. Eitt evni kann t.d. vera eitt tekstslag ella ein fjølmiðil, ein týðandi mentanarligur, sosialur ella politiskur spurningur, eitt tíðarskeið, eitt bókmentaligt tema ella eitt ritverk. Ein sjónleikur eftir Shakespeare kann verða lisin í staðin fyri serliga lisna evnið.

25.3 Lisið verður eitt tal av tekstum, sum út frá einum samfelagsligum ella mentanarligum sjónarhorni lýsa ein ella fleiri týðandi náttúruvísindaligar ella tøknifrøðiligar spurningar. Bæði fagurbókmentir og yrkisbókmentir kunnu lesast.

25.4 Tekstir, sum verða bornir fram gjøgnum aðrar miðlar enn teir prentaðu, kunnu vera partur av lesipensum, tó í mesta lagi 10%. Hvør pultstími, sum verður brúktur til arbeiði við slíkum tekstum, telur 2 normalsíður av lesipensum.

25.5 ²⁾ Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum/bólkinum. Skrivliga arbeiðið fevnir um til samans 15 uppgávur á 4-5 síður. 2 smærri uppgávur telja sum ein vanlig uppgáva. Lærarin ger viðmerkingar til innlatnu uppgávurnar, bæði í flokkinum/bólkinum og einsæris

25.6 Undirvísingin í mállæru og málnýtslureglum fer fram lutvíst gjøgnum málsligar venjingar og uppgávur, lutvíst í sambandi við skrivliga heimaarbeiðið og tekstlesturin.

Høvuðsuppgávan

26.1 Í høvuðsuppgávuni skal næmingurin seta seg inn í eitt sjálvvalt evni og sðna evni til sjálvstøðugt at taka saman um og bera øðrum tað innlit, ið hann hevur ognað sær.

26.2 Evnið í uppgávuni og arbeiðshátturin skal liggja innan karmarnar hjá lærugreinini. Evnið kann vera framhald av tilfari, sum er gjøgnumgingið í flokkinum, men tær brúktar bókmentirnar skulu vera nðggjar.

26.3 Grundbókmentirnar og meginparturin av undirbókmentunum skulu verða lisin á enskum, so at nærum øll sitat í svarinum eru á enskum.

26.4 Dømingin byggir á eina heildarmeting, har fylgjandi spurningar hava serligan týdning: verður nóg neyvt og fjøltáttað greitt frá teimum týdningarmestu táttunum av evninum? verða tey nágreiniliga viðgjørd? er framløgan greidliga skipað? er málburðurin greiður og klárur? eru stuðulsbókmentirnar í rímiligan mun tiknar við? og eru kelduávísingarnar neyvar og viðkomandi? Um skrivað verður á enskum, verður hetta ikki í sjálvum sær roknað sum ein fyrimunur í dømingini.

Próvtøkan

27. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

28.1 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Til tann lisna tekstin er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

28.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, og sum hava luttikið í undirvísingini ella verið til próvtøku á kravdum stigi á støddfrøðiligari deild, geva upp eitt nágreiniliga lisið úrval á 125 normalsíður av lesipensum. Tey 4 skaldskaparsløgini, tað serliga lisna evnið (við ástøðiligum teksti/tekstum), tekstir frá fyri 1900 og tekstir frá teimum seinastu 10 árunum, skulu vera umboðað. Úr tekstum, sum lýsa náttúruvísindaligar ella tøknifrøðiligar spurningar, skulu gevast upp í minsta lagi 15 og í mesta lagi 20 normalsíður. Eingin einstakur tekstur má telja meiri enn 20 normalsíður. Einans tekstir í prentaðum líki kunnu vera partur av próvtøkupensum.

28.3 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, og sum ikki hava fylgt undirvísingini ella verið til próvtøku á kravdum stigi á støddfrøðiligu deild, geva upp eitt nágreiniliga lisið úrval á 125 normalsíður av einum lesipensum á 900 normalsíður, sum er ájavnt lesipensum fyri kravt stig á støddfrøðiligu deild og hástig á støddfrøðiligu deild til samans.

28.4 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp eitt próvtøkupensum á 900 normalsíður, sum er ájavnt lesipensum á kravdum stigi á støddfrøðiligu deild og á hástigi á støddfrøðiligu deild til samans. Hevur tann sjálvlesandi fylgt undirvísingini ella verið til próvtøku á kravdum stigi á støddfrøðiligu deild, verður pensum minkað niður í 400 normalsíður, sum er ájavnt við lesipensum á hástigi.

28.5 Undir fyrireikingini og próvhoyringini skulu brúkast rein eintøk av teimum tekstútgávum, sum eru givnar upp í lesipensum. Í fyrireikingarrúminum kunnu brúkast egnar uppskriftir, tær uppskriftir og teir orðalistar, sum eru útflyggjað í sambandi við undirvísingina, umframt allir teir tekstir, sum eru tilskilaðir í lesipensum. Aðrir hjálparmiðlar eru ikki loyvdir. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

28.6 Próvhoyringin í lisnum teksti tekur støði í einum tekstbroti á umleið 3/4 normalsíðu. Brotið verður lisið upp og undir samtaluni á enskum verður próvtakarin royndur í sínum evnum at málbera seg og í síni fatan av
a) týðandi innihaldsligum og málsligum staklutum í tí givna tekstbrotinum og leikluti tess í heildini, og

b) tekstinum sum heild og tí høpi, hann stendur í.

Próvtakarin byrjar samtaluna við sjálvstøðugari framløgu av tekstinum.

29. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

30.1 ²⁾ Skrivliga próvtøkan er býtt í tveir partar og varir 5 tímar. Alt uppgávusettið verður býtt út við próvtøkubyrjan. Fyrri parturin, ið varir ein tíma, fer fram uttan nýtslu av teldu ella øðrum hjálparmiðlum. Tá ið 1 tími er farin, verður fyrri parturin av uppgávusettinum savnað inn. Í seinni partinum mugu allir hjálparmiðlar verða nýttir.

30.2 Til próvtøkuna kunnu brúkast tvímálsligar orðabøkur sum í vavi svara til tær reyðu orðabøkurnar hjá danska Gyldendal (ensk-føroysk, donsk-ensk, ensk-donsk), føroysk-donsk og donsk-føroysk umframt ensk-ensk orðabók í vavi sum Advanced Learner's Dictionary (OUP) ella Longman's Dictionary of Contemporary English.

31.1 ²⁾ Í dømingini verður dentur lagdur á, hvussu væl próvtakarin hevur skilt tilfarið, sum hann viðger, og hvussu hann megnar at orða seg fjølbroytt, flótandi og fimt á røttum enskum máli. Próvtakarin skal vera stinnur í idiomatikki, semantikki, syntaksi, morfologi og ortografi.

31.2 Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 6

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Evnafrøði

Støddfrøðilig deild

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa grundleggjandi kunnleika um evnafrøðiligt orðalag, hugtøk og roknihættir í lærugreinini,

b) at næmingarnir fáa kunnleika um arbeiðshættir í evnafrøðiligum royndum og verða varugir við vandamál, trygdarviðurskifti í sambandi við at fáast við kemikaliir, umhvørvisviðurskifti og

c) at næmingarnir í ávísan mun fáa førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um einføld evnafrøðilig viðurskifti.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin fevnir um 5 høvuðsøki umframt valfrítt tilfar. Í undirvísingini skulu vera næmingaroyndir og sýnisroyndir umframt ástøðilig viðurskifti og útrokningar.

2.2 Undirvísingin skal hava støði í dagliga lívinum hjá næmingunum og teirra ítøkiligu vitan frá alis/evnafrøðiundirvísing fólkaskúlans. Undirvísingin skal leggjast til rættis við royndum og skal hava bæði tematiskar og fakliga reglubundnar undirvísingargongdir. Har tað er gjørligt, skal kvantitativ viðgerð innan evnisøkini fara fram.

2.3 Royndararbeiðið skal vera týðandi táttur í undirvísingini. Tað fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir og møguliga royndir í sambandi við virksemi uttan fyri skúlan. Royndararbeiðið skal stimbra eygleiðingarevni næminganna og menna evni teirra at nema evnafrøðilig hugtøk grundað á ítøkiligar eygleiðingar. Í nøkrum royndum skulu gerast nágreiniligar mátingar, sum kunnu eftirgerast. Royndirnar verða vanliga gjørdar í beinleiðis sambandi við undirvísingargongdirnar.

2.4 Næmingarnir skulu venjast í góðum royndarstovusiði og royndarstovutrygd. Næmingarnir skulu hava kunnleika um vanda- og trygdarviðurskifti í sambandi við royndarvirksemi.

2.5 Næmingarnir skriva royndardagbøkur um royndararbeiðið. Meginparturin av eftirviðgerðini skal gerast í undirvísingartíðini. 4 av royndardagbøkurnar verða latnar inn sum einstaklingafrágreiðingar, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Næmingaroyndirnar fevna um 20 pultstímar.

2.6 Teld er partur av undirvísingini. T.d. kunnu amboðsforrit, venjingarforrit ella datagrunnar verða nýtt.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Bygnað hjá evnunum

Við støði í kunnleika næminganna um evnafrøðiliga teknmálið verður skeiðbundna skipanin av grundevnunum lýst við høvuðsdenti á tey fyrstu skeiðini. Bygnaðurin í atomum, molekylum og jonum verður umrøddur. Standirnir og hugmyndir um føst evni verða viðgjørd. Homogenar og heterogenar blandingar verða lýstar við dømum úr dagliga lívinum. Skipað navnagáva eftir IUPAC verður nýtt í mest møguligan mun.

2) Evnafrøðilig mongdarrokning

Hugtøkini evnismongd, molarur massi, konsentratión (við eindini mol/L) og massaprosent verða tikin upp. Dømi um rúmdarprosent og ppm verða víst. Mongdarokning eftir reaktiónsskema verður viðgjørd; eisini fyri reaktiónir, sum loftsløg eru uppií. Útrokningar verða serliga gjørdar við atliti til royndararbeiðið.

3) Evnafrøðilig reaktiónssløg

Hesi grundleggjandi reaktiónssløg verða viðgjørd: Fellingar, sýru-basureaktiónir og redoxreaktiónir, teirra millum brenningar. Brønstedsýru-basuhugtakið og pH-allýsingin verða tiknar upp. pH útrokningar fyri loysingar av sterkari sýru í vatni og av sterkari basu í vatni eru uppi í viðgerðini. Hugtøkini oxidatión, reduktión og oxidatiónstal umframt uppgerð av reaktiónsskema verða tikin upp við atliti at verkligari nýtslu av redoxreaktiónum. Í sambandi við gjøgnumgongdina av reaktiónssløgum verða exotermar og endotermar reaktiónir umrøddar.

4) Lívrunna evnafrøði

Innan lívrunnu evnafrøðina verða vald eitt ella fleiri øki, sum lýsa, hvussu fjølbroytt carbonsambond eru, isomeriviðurskifti, stóru nýtsluna av carbonsambondum í dagligum yrki v.m. Við í viðgerðini eru dømi um skipaða navnagávu eftir IUPAC.

5) Royndarstovutøkni og trygd

Royndararbeiði næminganna skal geva teimum kunnleika um vanligt royndarstovuarbeiði og góðan royndarstovusið. Í hesum sambandi verða vanda- og trygdarviðurskifti viðvíkjandi at fáast við kemikaliir gjøgnumgingin, m.a. vanda- og trygdarsetningar (V- og T-setningar).

6) Valfrítt tilfar

Valfría tilfarið fevnir um í minsta lagi 10 prosent av undirvísingartíðini og skal vera ein samanhangandi undirvísingargongd. Vanliga skal valfría tilfarið veljast soleiðis, at møguleiki verður fyri royndararbeiði.

3.2 Lisnar verða 140-170 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nýtt er.

Próvtøkan

4.2 Próvtøkupensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er 80-120 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nýtt er. Harumframt verða nakrar royndardagbøkur frá royndum, sum hava samband við próvtøkupensum, givnar upp. Próvtøkupensum skal veljast soleiðis, at tað verður ein fjølbroytt lýsing av undirvísingini, og soleiðis at tað vanliga fevnir um bæði høvuðsøki og valfrítt tilfar.

4.3 ²⁾ Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi er alt tað lisna tilfarið, í vavi 140-170 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nýtt er. Harumframt verða allar royndarroyndardagbøkurnar uppgivnar.

4.4 Í fyrireikingartíðini eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: bøkur, samandráttir, formlasavn, talvur, handbøkur, royndardagbøkur og annað skrivligt tilfar, sum er nýtt í undirvísingini ella sum er evnað til í sambandi við undirvísingina. Harumframt tól, ið koma uppgivna royndararbeiðinum við, og lummaroknari.

4.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin, um til ber, sleppur fram at týðandi tólum í fyrireikingartíðini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur og hefti viðvíkjandi tí uppgivna tilfarinum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Próvtakarin hevur sjálvur ábyrgd av at hava aðrar hjálparmiðlar við sær.

4.6 Hvør próvtakari verður próvhoyrdur í einum spurningi, sum skal vera víðfevnandi orðaður, og vanliga skal evni úr royndararbeiðinum vera uppií. Meðan próvhoyringin fer fram, skulu tól, ið koma spurninginum við, vera til taks. Har tað hóskar, kunnu talvur, myndir ella líknandi úr royndardagbókum próvtakarans ella aðrir hjálparmiðlar verða tiknir við í próvhoyringina.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Støddfrøðilig deild

Miðstig

Endamálið

6.1 Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa fatan av grundhugtøkunum í evnafrøðini, hvussu tey verða nýtt og av royndarháttalagnum (metodikkini) í lærugreinini

b) at næmingarnir dýpa sín kunnleika bæði um evni, sum til eru í náttúruni og um gjørd (syntetisk) evni, teirra eginleikar og verkligu nýtslu,

c) at næmingarnir í ávísan mun verða vanir at nýta royndarstovuútgerð og d´ta sín kunnleika at fáast við kemikaliir,

d) at næmingarnir menna sín førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti og

e) at næmingarnir fáa fakligt grundarlag fyri at kunna skilja og meta um týdningin, evnafrøðin hevur fyri einstaka menniskjað, tøkniligu menningina og fyri samfelagið.

6.2 Evnafrøði á miðstigi miðar ímóti, at næmingarnir skulu kunna nýta sína evnafrøðiligu vitan í øðrum høpi, at næmingarnir skulu kunna leita fram náttúruvísindaligar upplýsingar, og at lýsa evnafrøði sum eina lærugrein, ið á royndargrundarlagi fær fram nýggja vitan um bygnað og eginleikar hjá evnum.

Undirvísingin

7.1 Undirvísingin fevnir um sjey høvuðsøki og valfrítt tilfar. Undirvísingin fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir, ástøðilig viðurskifti og útrokningar.

7.2 Undirvísingin verður skipað við royndum og skal hava bæði tematiskar og fakliga reglubundnar undirvísingargongdir. Í valfría tilfarinum skal vera í minsta lagi ein sjálvstøðug undirvísingargongd, har meginparturin vanliga er royndararbeiði.

7.3 Royndararbeiðið skal vera týðandi táttur í undirvísingini. Tað fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir og møguliga royndir í sambandi við virksemi uttan fyri skúlan. Næmingaroyndirnar skulu vera av meira sjálvstøðugum slagi enn á kravdum stigi, soleiðis at næmingarnir menna eygleiðingarevnini og dýpa kunnleikan um nýtslu av royndarstovuútgerð.

7.4 Í sambandi við royndararbeiðið skal lærarin kunna um vanda- og trygdarviðurskifti, tá ið næmingarnir fáast við kemikaliir og royndarstovuútgerð.

7.5 Næmingarnir skriva royndardagbøkur um royndararbeiðið, og partur av eftirviðgerðini skal gerast í undirvísingartíðini. Nakrar av royndardagbókunum verða støði undir 7 royndarfrágreiðingum um týðandi royndir og royndarrøðir. Frágreiðingarnar verða skrivaðar sum einstaklinga- ella bólkafrágreiðingar. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til frágreiðingarnar. Næmingaroyndirnar fevna um einar 30 pultstímar.

7.6 Teld er partur av undirvísingini. T.d. kunnu amboðsforrit, venjingarforrit, tekniforrit, samlátsforrit og datagrunnar verða nýtt. Í sambandi við royndararbeiðið kann edv nýtast til at savna og viðgera mátingar (datafongur) og til at stýra og hava eftirlit við roýndaruppsetingum.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Evnafrøðiliga binding

Økið fevnir um intra- og intermolekýlarar bindingar. Elektronbýti í atomum verður viðgjørt í mun til reglubundna lagið í skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum. Hesi sløg av bindingum verða gjøgnumgingin: kovalent binding (elektronparbinding), jonbinding, kompleksbinding og metalbinding. Í hesum sambandi verður elektronegativitetshugtakið, ið lýsir líðandi skiftið millum ávís bindingasløg, tikið upp. Kunnleikin um stand og loýsingarviðurskifti, m.a. møguleikin at blanda polar og ikki-polar evni, verður viðgjørdur, við tað at van der Waals-bindingar og hýdrogenbinding verða tiknar við.

2) Termokemi og stabilitetur

Kunnleikin um exotermar og endotermar reaktiónir verður øktur, við tað at molar reaktiónsentalpi verður viðgjørd á kvantitativum grundarlagi og á royndargrundarlagi. Lóg Hess verður umrødd. Stabilitetshugtakið verður viðgjørt kvalitativt við DG- ella DS-metingum.

3) Evnafrøðilig javnvág

Greiðast skal frá javnvágarlógini soleiðis at javnvág og skjóting av javnvág verður viðgjørt kvantitativt, í hesum sambandi verða javnvágarbrot roknað. Bæði homogenar og heterogenar javnvágir verða viðgjørdar, við tað at gjøgnumgongdin fevnir um:

a) sýru-basujavnvágir, protolýsa í veikum sýrum og basum verður tikin við

b) loysiligleikajavnvágir hjá jonsambondum

c) kompleksjavnvágir

d) redoxjavnvágir

Hvussu javnvágarkonstanturin er bundin av temperaturinum verður viðgjørt kvalitativt. Týdningurin, javnvágarhugtakið hevur fyri tøkniliga nýtslu, verður umrøddur.

4) Reaktiónsferð

Ferðin hjá evnafrøðiligum reaktiónum verður tikin upp. Dømi um fýsiskt og kemiskt árin, ið broytir ferðina á evnafrøðiligari reaktión verður umrøtt. Katalýsuhugtakið verður lýst við dømum um homogena og heterogena katalýsu.

5) Lívrunna evnafrøði

Hesir evnabólkar verða umrøddir reglubundið við atliti at standi, funktionellum bólki og navnagávu: carbonhýdridar, halogeneraðar carbonhýdridar, alkoholir, phenolir, etherar, aldehýdir, ketonir, carbohýdratar, carboxýlsýrur, estarar, fitievni og aminir. Tríggir evnabólkar verða valdir til viðgerðar við atliti at samanhanginum millum molekýlbýgnað og eginleikar hjá lívrunnum sambondum. Reaktiónssløgini substitutión, additión, eliminatión, kondensatión og polýmerisatión umframt isomerihugtøkini strukturisomeri og stereoisomeri (geometrisk isomeri og optisk isomeri) verða viðgjørd. Leikluturin hjá lívrunnum sambondum í dagligum lívi og tøknifrøði verður umrøddur. IUPAC-navnagáva skal nýtast í mest møguligan mun.

6) Ólívrunna evnafrøði og evnaringrás

Hvussu vanlig ólívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava, verður umrøtt, dømi um ringrás atomanna í náttúruni verða nevnd. Týdningarmikil ólívrunnin sambond verða viðgjørd við atliti at viðkomandi kunnleika um evnini, leiklutur teirra í dagliga lívinum, og tøknifrøðini verður tikin við. Í sambandi við tey valdu evnini skal eitt hóskandi úrval av metallum og ikki-metallum viðgerast. IUPAC-navnagáva fyri evnini skal nýtast í mest møguligan mun.

7) Umhvørvisevnafrøði

Dømi um lýsing og greining av tí luti, evnafrøðilig sambond fáa í umhvørvinum, verða viðgjørd. Umhvørvislóggáva og umhvørvisumsiting í sambandi við evnafrøði verða umrøddar. Umhvørvisevnafrøði kann leggjast til rættis sum sjálvstøðugt evni ella takast uppí hini høvuðsøkini.

8) Valfrítt tilfar

Valfría tilfarið fevnir um umleið 15 prosent av undirvísingartíðini og fevnir um í minsta lagi eina samanhangandi undirvísingargongd.

8.2 Lisnar verða einar 180-230 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt verður.

Próvtøkan

9.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflyggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman íroknað próvdøming.

9.2 Próvtøkupensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er 90-130 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er. Harumframt verður royndararbeiði, sum hevur samband við próvtøkupensum, givið upp, fyri ein part nakrar frágreiðingar um næmingaroyndir, fyri ein part nakrar royndardagbøkur um stórar sýnisroyndir, næmingaroyndir, sum eru eftirviðgjørdar í undirvísingini, virkisvitjanir ella tílíkt. Próvtøkupensum skal veljast soleiðis, at tað verður ein fjølbroytt lysing av undirvísingini, og soleiðis at tað fevnir um bæði høvuðsøki og valfría tilfarið.

9.3 ²⁾ Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi er alt tað lisna tilfarið, í vavi einar 180-230 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er. Harumframt verða allar royndarfrágreiðingar um næmingaroyndir og royndardagbøkur um annað royndararbeiði givnar upp.

9.4 Í fyrireikingartíðini eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: bøkur, samandráttir, formlasavn, talvur, frágreiðingar, royndardagbøkur og annað skrivligt tilfar, sum er nytt í undirvísingini ella sum er evnað til í sambandi við undirvísingina. Harumframt tól, ið koma tí uppgivna royndararbeiðinum við, og lummaroknari.

9.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin, um til ber, sleppur fram at týðandi tólum í fyrireikingartíðini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur og hefti viðvikjandi tí uppgivna tilfarinum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Próvtakarin hevur sjálvur ábyrgd av at hava aðrar hjálparmiðlar við sær.

9.6 Hvør próvtakari verður próvhoyrdur í einum spurningi, sum skal vera víðfevnandi orðaður, og vanliga skal evni úr royndararbeiðinum vera uppií. Meðan próvhoyringin fer fram, skulu tól, sum koma spurninginum við, vera til taks. Har tað hóskar, kunnu talvur, myndir, ella líknandi úr frágreiðingum og royndardagbókum próvtakarans ella úr øðrum hjálparmiðlum, verða tikin við í próvhoyringina.

10. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Støddfrøðilig deild

Hástig

Endamálið

11.1 Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa innlit í meginhugtøk, lógir og royndarháttalag (metodikk) í evnafrøðini.

b) at næmingarnir fáa víðfevnandi kunnleika bæði um evni, sum til eru til í náttúruni og umgjørd (syntetisk) evni, teirra eginleikar og verkligu nýtslu,

c) at næmingarnir ogna sær vitan um náttúruvísindalig háttaløg, sum gera teir førar fyri at orða og viðgera evnafrøðilig viðurskifti, bæði av sermerktum og samfelagsligum slagi,

d) at næmingarnir verða vanir at nýta royndarstovuútgerð, ið eisini fevnir um nútíðar analysuútgerð, og at teir dýpa sín kunnleika um at fáast við kemikaliir og fáa kunnleika til framkomna royndarstovuútgerð,

e) at næmingarnir fáa fakligt grundarlag fyri at kunna skilja og meta um týdningin, evnafrøðin hevur fyri einstaka menniskjað, tøkniligu menningina og fyri samfelagið.

f) at næmingarnir verða førir fyri at málbera seg munnliga og skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti, teirra millum eisini viðurskifti av ástøðiligum slagi.

11.2 Evnafrøði á hástigi miðar ímóti, at næmingarnir ígjøgnum innlit í arbeiðshættir og lógir í evnafrøðini fáa samanhangandi fatan av vísindagreinunum í evnafrøðini. Harafturat er ætlanin, at næmingarnir skulu kunna nýta sína evnafrøðiliga vitan í øðrum høpi, og at næmingarnir skulu kunna leita fram náttúruvísindaligar upplysingar.

Undirvísingin

12.1 Undirvísingin fevnir um níggju høvuðsøki og valfrítt tilfar. Undirvísingin fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir, ástøðilig viðurskifti og útrokningar.

12.2 Undirvísingin verður skipað við royndum og skal hava bæði tematiskar og fakliga reglubundnar undirvísingargongdir. Í valtilfarinum skal vera í minsta lagi ein sjálvstøðug undirvísingargongd, har meginparturin vanliga er royndararbeiði.

12.3 Royndararbeiðið skal vera týðandi táttur í undirvísingini. Tað fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir og møguliga royndir í sambandi við virksemi uttan fyri skúlan. Miðað verður ímóti framtøku í royndararbeiðinum. Næmingaroyndirnar skulu vera av meira sjálvstøðugum slagi enn á kravdum stigi, soleiðis at næmingarnir menna eygleiðingarevnini og økja kunnleikan um nýtslu av royndarstovuútgerð. Í tí partinum av undirvísingini, sum viðvíkur royndararbeiði, skulu næmingarnir í mest møguligan mun fáa kunnleika til nútíðar analysuútgerð.

12.4 Í royndararbeiðinum skal vera í minsta lagi ein sjálvstøðug undirvísingargongd, sum fevnir um umleið 10 pultstímar.

12.5 Í sambandi við royndararbeiðið skal lærarin kunna um vanda- og trygdarviðurskifti, tá ið næmingarnir fáast við kemikaliir og royndarstovuútgerð.

12.6 Næmingarnir skriva royndardagbøkur um royndararbeiðið, og gera 17 frágreiðingar um týðandi royndir og royndarrøðir. Frágreiðingarnar verða gjørdar sum einstaklinga- ella bólkafrágreiðingar. Næmingaroyndirnar fevna um einar 50 pultstímar.

12.7 Tær skrivligu uppgávurnar fevna um ástøðilig viðurskifti og uppgávurokning. Tey verða tikin við í sambandi við evnini, ið verða viðgjørd. Saman við evnafrøðiundirvísingini annars skal framtøka vera í uppgávunum, sum settar verða næmingunum, soleiðis at tá ið tvey ára undirvísingargongdin líður ímóti endanum, verða uppgávurnar tvørgangandi. Umframt at fremja fatanina av evnafrøðilógum skulu tær skrivligu uppgávurnar venja næmingarnar at málbera seg skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti og læra teir at nýta evnafrøðiliga teknmálið og støddarlíkningar til lítar. Við at loysa skrivligar uppgávur skulu næmingarnir venjast at arbeiða við talvuverkum og teimum hjálparmiðlum, ið loyvd eru til próvtøku. Í svari upp á taluppgávu skal vera tekstur, reaktiónsskema, myndir og evnafrøðiligir formlar í so stóran mun, at hugsanarháttur næmingsins sæst skilliga. Uppgávuloysing fer fyri ein part fram í tímunum, fyri ein part sum skrivligt heimaarbeiði. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til tær skrivligu uppgávurnar. Mongdin av tí skrivliga heimaarbeiðinum í hesum sambandi er í 2.s 15 uppgávusett, sum hvørt svarar til 50-75% av einum próvtøkusetti; í 3.s 15 uppgávusett, sum hvørt svarar til 75-100% av einum próvtøkusetti.

12.8 Teld er partur av undirvísingini. T.d. kunnu amboðsforrit, venjingarforrit, tekniforrit, samlátsforrit og datagrunnar verða nytt. Í sambandi við royndararbeiðið kann edv nýtast til at savna og viðgera mátingar (datafongur) og til at stýra og hava eftirlit við royndaruppsetingum.

Innihaldið í undirvísingini

13.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Ástøði um evnafrøðiligar bindingar

Økið fevnir um intra- og intermolekylarar bindingar. Elektronbýtið í atomum, eisini orbitalhugtakið, verður viðgjørt reglubundið við atliti at skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum og elektronbygnaðinum í molekylum. Atomorbitalhybridisering eins væl og sigma- og pimolekylorbitalar verða umrødd. Hesi sløg av bindingum verða gjøgnumgingin: kovalent binding (elektronparbinding), jonbinding, kompleksbinding og metalbinding. Í hesum sambandi verður elektronegativitetshugtakið, ið lysir líðandi skiftið millum bindingasløg, tikið upp. Kunnleikin um stand og loysingarviðurskifti, m.a. møguleikin at blanda polar og ikki-polar evni, verður viðgjørdur, við tað at van der Waals-bindingar, hydrogenbinding og jon-dipolbinding verða tiknar við.

2) Evnafrøðiligur termodynamikkur

Fyrsti høvuðssetningur í termodynamikkinum og hugtakið støðufunktión verður viðgjørt við serligum atliti at entalpihugtakinum og molara reaktiónsentalpi. Annar høvuðssetningur í termodynamikkinum, m.a. støðufunktiónirnar Gibbs-orka og entropi, verður gjøgnumgingin við atliti at stabilitetshugtakinum og treytini fyri evnafrøðiliga javnvág. Tá ið støðufunktiónirnar verða gjøgnumgingnar, verður hugtakið standardstøða viðgjørt. Konduktivitetur, m.a. lóg Kohlrausch, og kolligativir eginleikar, osmotiskt trýst, kókimarkshækking og frostmarkslækking, hjá loysingum verða viðgjørd.

3) Evnafrøðiliga javnvág

Javnvágarlógin verður grundað á termodynamikkin. Tann kvantitativa viðgerðin av evnafrøðiligari javnvág og skjóting av javnvág fevnir um homogenar eins væl og heterogenar skipanir. Gjøgnumgongdin fevnir um:

a) sýru-basujavnvágir, protolysa í veikum sýrum og basum verður tikin við, puffaraloysingar, amfolyttar, Bjerrumritmynd og loysiligleikajavnvágir fyri loftsløg og jonsambond,

b) kompleksjavnvágir og koblaðar loysiligleika- og kompleksjavnvágir og

c) redoxjavnvágir

Hvussu javnvágarkonstanturin er bundin av temperaturinum verður viðgjørt kvantitativt. Týdningurin, javnvágarhugtakið hevur fyri tøkniliga nýtslu, verður umrøddur.

4) Spektroskopi

Spektroskopisk eyðmerking við hjálp av IR og 1H-NMR.

5) ²⁾ Reaktiónskinetikk

Almenna tiltakið um reaktiónsordan verður sett fram. Kinetikkurin fyri reaktiónir við nulta, fyrsta og øðrum ordan verður viðgjørdur. Dømi um reaktiónsmekanismur verða umrødd. Hvussu skjótleikatalið er bundið av temperaturinum (Arrheniuslíkningin) verður viðgjørt, aktiveringarorka verður tikin við. Katalysuhugtakið verður lyst við dømum um homogena og heterogena katalysu og verður sett í samband við _orkuprofilina" (aktiveringarorku) hjá einari reaktión. Nytsla av katalysatorum, m.a. enzymum, í ídnaðinum verður umrødd.

6) Lívrunna evnafrøði

Viðgerðin skal fevna um reglubundna gjøgnumgongd av týðandi lívrunnum evnabólkum og reaktiónssløgum, hvussu vanlig lívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava. Hesir evnabólkar verða umrøddir reglubundið við atliti at molekylbygnaði og eginleikum: carbonhydridar, halogeneraðar carbonhydridar, alkoholir, phenolir, etherar, aldehydir, ketonir, carbohydratar, carboxylsýrur, estarar, fitievni, aminir, aminosýrur, protein og gjørd (syntetisk) makromolekyli. Hesi reaktiónssløgini verða viðgjørd: substitutión, additión, eliminatión, kondensatión, brenning og polymerisatión, og dømi um reaktiónsmekanismur verða sett fram. Isomerihugtøkini strukturisomeri og stereoisomeri (geometrisk isomeri og optisk isomeri) verða viðgjørd. IUPAC-navnagáva fyri sambondini skal nytast í mest møguligan mun.

7) Ólívrunna evnafrøði og evnaringrás

Hvussu vanlig ólívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava, verður umrøtt, dømi um ringrás atomanna í náttúruni verða nevnd. Týdningarmikil ólívrunnin sambond verða viðgjørd við atliti at viðkomandi kunnleika um evnini, leiklutur teirra í dagliga lívinum og tøknifrøðini verður tikin við. Í sambandi við tey valdu evnini skal eitt hóskandi úrval av metallum og ikki-metallum viðgerast. IUPAC-navnagáva fyri evnini skal nýtast í mest møguligan mun. Dømi úr ólívrunnu evnafrøðini verða nytt til at lysa reglubundna lagið í skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum og við atliti at viðkomandi evnakunnleika.

8) Bioorganiska evnafrøði

Viðgerðin av bygnaði og evnafrøðiligum eginleikum hjá lívfrøðiliga virknum sambondum við atliti at evna- og orkuflutningi fevnir um protein, coenzym, saccharid, nukleotid, nukleinsýrur og lipid. Termodynamiska lysingin av orkuviðurskiftunum í nøkrum útvaldum bioorganiskum reaktiónum verður viðgjørd kvalitativt við DG- ella DS-metingum. Proteinsyntesan verður umrødd, og gjøgnumgongdin av glycolysuni, citrónsýruringrásini og andingarketuni kann verða gjørd sum yvirlit.

9) Umhvørvisevnafrøði

Dømi um lysing og greining av tí luti, evnafrøðilig sambond fáa í umhvørvinum, verða viðgjørd. Umhvørvislóggáva og umhvørvisumsiting í sambandi við evnafrøði verða umrøddar. Umhvørvisevnafrøði verður løgd til rættis bæði sum sjálvstøðugt evni og sum natúrligur partur av hinum høvuðsøkjunum.

10) Valfrítt tilfar

Valfrítt tilfar fevnir um umleið 15 prosent av undirvísingartíðini og inniheldur í minsta lagi eina samanhangandi undirvísingargongd.

13.2 Lisnar verða einar 430-500 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt verður.

Próvtøkan

14. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

15.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflyggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

15.2 Próvtøkupensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er 130-170 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er. Harumframt verða 12 royndarfrágreiðingar um næmingaroyndir, sum flest allar hava samband við próvtøkupensum, givnar upp. Próvtøkupensum skal veljast soleiðis, at tað verður ein fjølbroytt lysing av undirvísingini, og soleiðis at tað fevnir um bæði høvuðsøki og valfrítt tilfar.

15.3 ²⁾ Sjálvlesandi geva upp alt tað lisna tilfarið, í vavi einar 430-500 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er, og allar royndarfrágreiðingarnar.

15.4 Í fyrireikingartíðini eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: bøkur, samandráttir, formlasavn, talvur, uppgávur, royndarfrágreiðingar og annað skrivligt tilfar, sum er nytt í undirvísingini ella sum er evnað til í sambandi við undirvísingina, harumframt útgerð, ið hoyrir til tað uppgivna royndararbeiðið, og lummaroknari.

15.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin, um til ber, sleppur fram at tyðandi tólum í fyrireikingartíðini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur og hefti viðvikjandi tí uppgivna tilfarinum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Próvtakarin hevur sjálvur ábyrgd av at hava aðrar hjálparmiðlar við sær.

15.6 Hvør próvtakari verður próvhoyrdur í tveimum spurningum:
a) einum spurningi í einari av uppgivnu royndunum,

b) einum spurningi í ástøðiligum evni í uppgivna pensum.

Teir báðir spurningarnir skulu verða settir samstundis, og skulu teir fevna um hvør sítt evni. Ástøðiligi spurningurin skal vera víðfevnandi orðaður og skal um gjørligt ikki umskara ástøðiliga innihaldið í royndarspurninginum. Undan próvtøkuni skulu próvdómari og próvhoyrari hava ásett mannagongd, um so verður, at tveir próvtøkuspurningar, sum fevna um somu útgerð, verða tiknir beint eftir hvørjum øðrum. Næmingarnir skulu kunnast um mannagongdina. Meðan próvhoyringin fer fram, skulu tól, sum koma spurninginum við, vera til taks. Har tað hóskar, kunnu talvur, myndir, ella líknandi úr royndarfrágreiðingum næmingsins ella úr øðrum hjálparmiðlum, verða tikin við í próvhoyringina.

16. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

17.1 ²⁾ Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar. Próvtakararnir fáa eitt uppgávusett innan høvuðstættirnar, sum kravt stig og hástig fevna um.

17.2 ²⁾ Allir hjálparmiðlar eru loyvdir.

18. Givið verður 1 próvtal. Í dømingini av avriki próvtakarans skal dentur leggjast á, at í svarinum eru frágreiðing, reaktiónsskema, myndir og evnafrøðiligir formlar í so stóran mun, at hugsanarhátturin skilliga sæst. Próvtalið verður ásett við støði í einari heildarmeting.

Málslig deild

Miðstig

Endamálið

19.1 Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa fatan av grundhugtøkunum í evnafrøðini, hvussu tey verða nytt, og av royndarháttalagnum (metodikkini) í lærugreinini.

b) at næmingarnir fáa kunnleika um týðandi bólkar av evnum, teirra eginleikar og verkligu nýtslu,

c) at næmingarnir í ávísan mun verða vanir at nýta royndarstovuútgerð og fáa skil á at fáast við kemikaliir,

d) at næmingarnir menna sín førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti og

e) at næmingarnir fáa fakligt grundarlag fyri at kunna skilja og meta um týdningin, evnafrøðin hevur fyri einstaka menniskjað og fyri samfelagið.

19.2 Evnafrøði á miðstigi miðar ímóti, at næmingarnir skulu kunna nyta sína evnafrøðiligu vitan í øðrum høpi, at næmingarnir skulu kunna leita fram náttúruvísindaligar upplysingar, og at lysa evnafrøði sum eina lærugrein, ið á royndargrundarlagi fær fram nyggja vitan um bygnað og eginleikar hjá evnum.

Undirvísingin

20.1 Undirvísingin byggir á tað støðið, næmingarnir hava fingið í alisfrøði-evnafrøði á kravdum stigi og fevnir um sjey høvuðsøki og valfrítt tilfar. Undirvísingin fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir, ástøðilig viðurskifti og útrokningar.

20.2 Undirvísingin verður skipað við royndum og skal hava bæði tematiskar og fakliga reglubundnar undirvísingargongdir. Í valfría tilfarinum skal vera í minsta lagi ein sjálvstøðug undirvísingargongd, har meginparturin vanliga er royndararbeiði.

20.3 Royndararbeiðið skal vera týðandi táttur í undirvísingini. Tað fevnir um næmingaroyndir, sýnisroyndir og møguliga royndir í sambandi við virksemi uttan fyri skúlan. Næmingaroyndirnar skulu vera av meira sjálvstøðugum slagi enn í alisfrøði-evnafrøði, soleiðis at næmingarnir menna eygleiðingarevnini og dýpa kunnleikan um nýtslu av royndarstovuútgerð.

20.4 Í sambandi við royndararbeiðið skal lærarin kunna um vanda- og trygdarviðurskifti, tá ið næmingarnir fáast við kemikaliir og royndarstovuútgerð.

20.5 Næmingarnir skriva royndardagbøkur um royndararbeiðið, og partur av eftirviðgerðini skal gerast í undirvísingartíðini. Nakrar av royndardagbókunum verða støði undir 7 royndarfrágreiðingum um týðandi royndir og royndarrøðir. Royndarfrágreiðingarnar verða skrivaðar sum einstaklinga- ella bólkafrágreiðingar. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til royndarfrágreiðingarnar. Næmingaroyndirnar fevna um einar 30 pultstímar.

20.6 Teld er partur av undirvísingini. T.d. kunnu amboðsforrit, venjingarforrit, tekniforrit, samlátsforrit og datagrunnar verða nytt. Í sambandi við royndararbeiðið kann edv nytast til at savna og greina mátingar (datafongur) og til at stýra og hava eftirlit við royndaruppsetingum.

Innihaldið í undirvísingini

21.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Evnafrøðiliga binding

Økið fevnir um intra- og intermolekylarar bindingar. Elektronbýti í atomum verður viðgjørt og í mun til reglubundna lagið í skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum. Hesi sløg av bindingum verða gjøgnumgingin: kovalent binding (elektronparbinding), jonbinding, kompleksbinding og metalbinding. Í hesum sambandi verður elektronegativitetshugtakið, ið lysir líðandi skiftið millum ávís bindingasløg, tikið upp. Kunnleikin um stand og loysingarviðurskifti hjá evnum, m.a. møguleikin at blanda polar og ikki-polar evni, verður viðgjørdur, við tað at van der Waals-bindingar og hydrogenbinding verða tiknar við.

2) Evnafrøðiligar reaktiónir og stabilitetur

Redox-, fellingar- og kompleksreaktiónir verða viðgjørdar. Í sambandi við at gera upp reaktiónsskema verða evnafrøðiligar mongdarútrokningar gjørdar. Útrokningarnar fevna um reaktiónir í loftsløgum, støðulíkningina fyri idealt loftslag, og evni í tyntum loysingum. Dømi verða sett fram um exotermar og endotermar reaktiónir og um ásetan og útrokning av molarari reaktiónsentalpi. Stabilitetshugtakið verður viðgjørt kvalitativt við DG- ella DS-metingum.

3) Evnafrøðiliga javnvág í homogenum skipanum

Greiðast skal frá javnvágarlógini, soleiðis at javnvág og skjóting av javnvág verður viðgjørt kvantitativt, í hesum sambandi verða javnvágarbrot roknað. Í gjøgnumgongdini verða sýru-basujavnvágir greiniligari viðgjørdar, protolysa í veikum sýrum og basum verður tikin við. Kompleksjavnvágir og redoxjavnvágir, og hvønn tydning javnvágarhugtakið hevur fyri tøkniliga nýtslu, verður umrøtt. Hvussu javnvágarkonstanturin er bundin av temperaturinum verður viðgjørt kvalitativt.

4) Reaktiónsferð

Ferðin hjá evnafrøðiligum reaktiónum verður tikin upp. Dømi um fysisk og kemisk árin, ið broyta ferðina á evnafrøðiligari reaktión verður umrøtt. Katalysuhugtakið verður lyst við dømum um homogena og heterogena katalysu.

5) Lívrunnina evnafrøði

Hesir evnabólkar verða umrøddir reglubundið við atliti at standi, funktionellum bólki og navnagávu: carbonhydridar, halogeneraðar carbonhydridar, alkoholir, phenolir, etherar, aldehydir, ketonir, carbohydratar, carboxylsýrur, estarar, fitievni og aminir. Tríggir evnabólkar verða valdir til viðgerðar við atliti at samanhanginum millum molekylbygnað og eginleikar hjá lívrunnum sambondum. Reaktiónssløgini substitutión, additión, eliminatión, kondensatión og polymerisatión umframt isomerihugtøkini strukturisomeri og stereoisomeri (geometrisk isomeri og optisk isomeri) verða viðgjørd. Leikluturin hjá lívrunnum sambondum í dagligum lívi og tøknifrøði verður umrøddur. IUPAC-navnagáva skal nýtast í mest møguligan mun.

6) Ólívrunnina evnafrøði og evnaringrás

Hvussu vanlig ólívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava, verður umrøtt, dømi um ringrás atomanna í náttúruni verða nevnd. Týdningarmikil ólívrunnin sambond verða viðgjørd við atliti at viðkomandi kunnleika um evnini, leiklutur teirra í dagliga lívinum, og tøknifrøðini verður tikin við. Í sambandi við tey valdu evnini skal eitt hóskandi úrval av metallum og ikki-metallum viðgerast. IUPAC-navnagáva fyri evnini skal nýtast í mest møguligan mun.

7) Umhvørvisevnafrøði

Dømi um lysing og greining av tí luti, evnafrøðilig sambond fáa í umhvørvinum, verða viðgjørd. Umhvørvislóggáva og umhvørvisumsiting í sambandi við evnafrøði verða umrøddar. Umhvørvisevnafrøði kann leggjast til rættis sum sjálvstøðugt evni ella takast uppí hini høvuðsøkini.

8) Valfrítt tilfar

Valfrítt tilfar fevnir um umleið 15 prosent av undirvísingartíðini og inniheldur í minsta lagi eina samanhangandi undirvísingargongd.

21.2 Lisnar verða einar 180-230 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er.

Próvtøkan

22.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflyggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming

22.2 Próvtøkupensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er 90-130 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er. Harumframt verður royndararbeiði, sum hevur samband við próvtøkupensum, givið upp, fyri ein part nakrar frágreiðingar um næmingaroyndir, fyri ein part nakrar royndardagbøkur um stórar sýnisroyndir, næmingaroyndir, sum eru eftirviðgjørdar í undirvísingini, virkisvitjanir ella tílíkt. Próvtøkupensum skal veljast soleiðis, at tað verður ein fjølbroytt lysing av undirvísingini, og soleiðis at tað fevnir um bæði høvuðsøki og valfría tilfarið.

22.3 ²⁾ Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi er alt tað lisna tilfarið, í vavi einar 180-230 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum, ið nytt er. Harumframt verða allar royndarfrágreiðingar um næmingaroyndir og royndardagbøkur um annað royndararbeiði givnar upp.

22.4 Í fyrireikingartíðini eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: bøkur, samandráttir, formlasavn, talvur, royndarfrágreiðingar, royndardagbøkur og annað skrivligt tilfar, sum er nýtt í undirvísingini ella sum er evnað til í sambandi við undirvísingina. Harumframt tól, ið koma tí uppgivna royndararbeiðinum við, og lummaroknari.

22.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin, um til ber, sleppur fram at týðandi tólum í fyrireikingartíðini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur og hefti viðvíkjandi tí uppgivna tilfarinum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Próvtakarin hevur sjálvur ábyrgd av at hava aðrar hjálparmiðlar við sær.

22.6 Hvør próvtakari verður próvhoyrdur í einum spurningi, sum skal vera víðfevnandi orðaður, og vanliga skal evni úr royndararbeiðinum vera uppií. Meðan próvhoyringin fer fram, skulu tól, sum hoyra til spurningin, vera til taks. Har tað tykist hóskandi, kunnu talvur, myndir, ella líknandi úr royndarfrágreiðingum og royndardagbókum próvtakarans ella úr øðrum hjálparmiðlum verða tikin við í próvhoyringina.

23. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 7

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Evning

Kravd stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir ogna sær fortreytir at kunna uppliva og skilja myndlist,

b) at næmingarnir við arbeiðinum við visuellum framsagnum fáa innlit í arbeiðshættir til framleiðslu av myndum,

c) at næmingarnir við hesum arbeiði læra at skilja myndir sum fráboðanarmiðil og fagurfrøðiliga framsøgn og

d) at næmingarnir menna fagurfrøðiligu sansir sínar.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin skal gjøgnum arbeiðið við teimum ymisku myndaformunum geva næmingunum fortreytir fyri at uppliva og skilj ta skapandi tilgongdina og tær visuellu framsagnirnar. Tað verkliga og tað ástøðiliga arbeiðið skulu samansjóðast mest gjørligt.

2.2 Undirvísingin kann umrøða allar visuellar framsagnir; arbeitt verður meiri nágreiniliga við einum av trimum bólkum:
a) Myndum á flatu, t.d. tekningum, málningum, grafikki, fotomyndum.

b) Myndum í rúmi, t.d. standmyndum, byggilist, pallsmíði.

c) Myndum í tíð, t.d. sjónbondum, ljóði/dias, performance

Í tann mun, tað er viðkomandi fyri lærugreinina, skal teldutøkni vera partur av undirvísingini.

Innihald í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Arbeiði við staklutum í myndum, t.d.: stødd, proportión, formi, mótsetningum, rúmi, rørslu, ljósi, litum, tekstilum og strukturi. Undirvísingin má leggja dent á, at staklutirnir umboða eina heild, sum bert kann skiljast við greining fyri eyga. Gjøgnum verkliga arbeiðið og einklar visuellar venjingar skulu næmingarnir vinna sær vitan um visuella sansing og treytir fyri myndaskapan.

2) Lýsing av sambandinum millum eygleiðingina og mentanarskaptu fortreytirnar fyri myndlistarligum framsagnum. Bæði samtíðarlist og list úr øðrum tíðarskeiðum og úr øðrum mentanum skal vera partur av frálæruni. Undirvísingin skal eisini viðgera visuellar framsagnir, sum ikki eru serstaklig myndlist.

3) Í einar 2-3 vikur (í minsta lagi 6 tímar) arbeiða næmingarnir hvør sær ella í bólkum við einari verkligari verkætlan, sum skal menna evnini til visuella hugsan og samstundis læra teir at bera hana fram.

3.2 Næmingarnir skulu venjast at brúka frøðiorðini, ið eru knýtt at lærugreinini og at málbera seg um lærugreinina sum heild.

3.3 Arbeiðið hjá næmingunum skal - tá ið tað er gjørligt - javnan sýnast fram uttan fyri lærugreinarhølið.

Miðstig

Endamálið

4. Endamálið er,
a) at næmingarnir ogna sær fortreytir at uppliva og skilja myndlist,

b) at næmingarnir ogna sær egnar royndir í myndskapandi tilgongdini,

c) at næmingarnir ogna sær verkligar royndir og vitan um arbeiðshættir í myndagerð og

d) at næmingarnir kunnast við háttaløg í greining og meting av myndum sum fagurfrøðiligari frásøgn og framsøgn.

Undirvísingin

5.1 Høvuðsdentur verður lagdur á verkliga arbeiði næminganna.

5.2 Undirvísingin skal gjøgnum arbeiði við ymiskum myndaformum geva næmingunum fortreytir at uppliva og skilja ta skapandi gongdina og tær visuellu framsagnirnar.

Allar visuellar framsagnir kunnu vera umboðaðar í undirvísingini. Arbeiðast skal við hesum trimum bólkum:
a) Myndum á flatu, t.d. tekningum, málningum, grafikki, fotomyndum.

b) Myndum í rúmi, t.d. standmyndum, byggilist, pallsmíði.

c) Myndum í tíð, t.d. sjónbondum, ljóði/dias, performance

Tveir av bólkunum skulu viðgerast neyvari. Í tann mun, tað er fakliga viðkomandi fyri lærugreinina, skal edv vera partur av undirvísingini.

Innihald í undirvísingini

6.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Arbeiði við myndlistaligum tilgongdum og grundleggjandi myndahugtøkum gjøgnum egnu royndir næminganna við myndlistini. Dentur verður lagdur á samspælið millum hugskot, tilevning og greining.

2) Arbeiði við fjøltáttaðum funksjónum í myndaframsøgnini - søguliga og sosialt. Bæði samtíðarlist og list úr øðrum tíðum og úr øðrum mentanum skal vera partur av frálæruni. Undirvísingin skal eisini viðgera visuellar framsagnir, sum ikki eru serstakliga myndlist. Arbeitt verður við ymiskum greiningarhættum, og í ávísan mun verður mett um endamálið við háttalagnum og nyttuna av hesum.

3) 30-40 tímar verða settir av til praktiska verkætlan, har ið næmingarnir arbeiða hvør sær ella í bólkum. Verkætlanin skal menna evni til visuella hugsan og læra næmingarnar at bera hana fram og eisini at málbera seg í myndum. Verkætlanin er partur av próvtøkuni.

6.2 Arbeiðið hjá næmingunum skal javnan og so ofta, tað er gjørligt, sýnast fram uttan fyri lærugreinarhølið.

6.3 Næmingarnir skulu venjast við at brúka frøðiorðini, ið eru knýtt at lærugreinini, og at málbera seg um lærugreinina sum heild. Lesipensum fevnir um 100-150 síður.

Próvtøkan

7.1 Til próvtøkuna verða givnar upp 80-100 síður.

7.2 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 næmingar vera próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

7.3 Fram móti próvtøkuni skipar próvtakarin fyri framsýning av verkætlan síni og øðrum arbeiðum, sum gjørd eru í undirvísingartíðarskeiðinum, herímillum eisini heimaarbeiðum. Arbeiðini skulu á nøktandi hátt umboða tey øki, sum arbeitt hevur verið við í undirvísingini. Framsýningin skal vísa bæði skitsur og tað, sum meira er arbeitt við. Arbeiði, sum ikki eru partar av sjálvari framsýningini, skulu vera til taks við próvtøkuna. Øll arbeiði skulu vera dagfest og hava frámerki. Próvtakarin velur sjálvur út, setur fram og heingir upp. Lærarin hjálpir einans við tí praktiska. Settir verða 1-2 dagar av til at fyrireika framsýningina - alt eftir hvussu nógvir próvtakararnir eru.

7.4 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, leggja fram, tá ið próvtøkan byrjar, 10-15 sjálvstøðug arbeiði. Í minsta lagi tvey avrik úr bólkunum flata, rúm og tíð skulu vera umboðað í so stóran mun, at próvtakarin vísir fakliga breidd. Tey sjálvstøðugu avrikini verða ikki dømd. Sjálvlesandi og næmingar undir serligum treytum fara í staðin fyri at hava framsýningina (sí niðanfyri pkt. b) til eina verkliga próvtøku, ið varir 4 tímar. Henda verkliga próvtøkan byggir á tey sjálvstøðugu arbeiðini, sum eru løgd fram, tá ið próvtøkan byrjar. Harumframt verða givnar upp 150 síður í próvtøkupensum.

7.5 Í fyrireikingarrúminum skulu tær lærubøkur og handbøkur, sum hava verið brúktar í undirvísingini, vera til taks. Próvtakarin kann harumframt taka við sær egnar uppskriftir, yvirlit, ljóstøk av tekstum og annað tilfar frá undirvísingini.

7.6 Próvtøkan er í tveimum pørtum:
a) Ein hoyring, ið byggir á ókent myndatilfar, sum er í samsvari við undirvísingina. Próvhoyrarin velur myndatilfarið, og tað skal svara til tey øki, sum hava verið partur av undirvísingini. Hesi øki skulu vera umboðað í próvtøkuspurningunum: 2 av 3 bólkum, sum hava verið neyvari viðgjørdir - samtíðarlist - list úr øðrum tíðarskeiðum - list úr øðrum mentanum - visuellar framsagnir, sum ikki eru serstøk myndlist. Orðaðir skulu vera í minsta lagi 5 spurningar. Talið á spurningum skal vera tveir fleiri enn talið á próvtakarum.

á) Próvdómari og próvhoyrari meta um framsýningina hjá næminginum, uttan at hann er hjástaddur. Sjálv framsýningin av avrikum í bólkinum "myndir í tíð" kann krevja, at próvtakarin er hjástaddur. Hesar sýningar mugu í mesta lagi vara 8 minuttir. Hjá sjálvlesandi og næmingum undir serligum treytum, verður - ístaðin fyri framsýningina - mett um avrikini frá verkligu próvtøkuni upp á 4 tímar.

Tað ókenda myndatilfarið skal í sambandi við próvtøkuna hjá sjálvlesandi og næmingum undir serligum treytum svara til tey øki, sum eru partar av uppgevingini.

7.7 Í próvtøkuparti A skal próvtakarin metast eftir evnunum at greiða frá, greina og meta, eins og evnum hansara at seta myndatilfarið í samband við gjøgnumgingna tilfarið og annars evnum hansara at seta í frásjón. Í próvtøkuparti B verður - við støði í framsýningini - mett um fatan próvtakarans av myndlistaligum tilgongdum og evni hansara at hugsa visuelt og bera tað fram. Í metingini kann verða hugsað um ta visuellu framsýning av arbeiðunum. Næmingaarbeiði, sum ikki eru sýnd fram, kunnu verða tikin við at byggja metingina á.

8. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið.

Fylgiskjal 8

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Filmur og sjónvarp

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir menna evni síni sjálvstøðugt og skapandi at greiða frá í mynda- og ljóðmiðlunum,

b) at næmingarnir gerast virknir og tilvitandi nýtarar og brúkarar av teimum elektrónisku miðlunum og filmum,

c) at næmingarnir menna evni síni at greina fjølmiðlaframleiðslur til tess at ogna sær innlit í og vitan um mynda- og ljóðmiðlaframleiðslur í søguligum, politiskum, búskaparligum og institutionellum høpi, og

d) at næmingarnar økja um møguleikar sínar fyri upplivingum av sosialari, kensluligari og intellektuellari náttúru gjøgnum tað verkliga og ástøðiliga miðlaarbeiðið.

Undirvísingin

2.1 Næmingarnir skulu arbeiða bæði verkliga og ástøðiliga við miðlunum, vegna tess at undirvísingin miðar eftir at skapa samanhang millum verkliga arbeiðið og ástøðiligu viðgerðina. Miðað skal verða eftir eini javnvág millum verkliga og ástøðiliga partin í lærugreinini.

2.2 Hvør bólkur skal fullføra tvær verkligar og tvær ástøðiligar gongdir. Harumframt kann verða arbeitt við tveimum gongdum eftir fríum vali.
1) Tvær verkligar gongdir: Arbeitt kann verða við sjónbondum, ljóði/dias, smalfilmum og ljóðframleiðslum. Í minsta lagi ein av framleiðslunum skal verða evnað til í einum myndmiðli.

2) Tvær ástøðiligar gongdir: Undirvísingin skal fevna um bæði filmar og teir elektrónisku miðlarnar.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Verkliga arbeiðið fevnir um gerð av mynd- og ljóðframleiðslu, t.d. video, ljóði/dias, smalfilmi og ljóðbondum. Í undirvísingini skal verða givin grundleggjandi vitan um ein ella fleiri framsagnarhættir og framleiðslugongdir innan hesar miðlar. Arbeiðið skal fevna um allar partar í eini miðlaframleiðslu.

3.2 Í ástøðiliga arbeiðnum verður arbeitt greiningarliga og ástøðiliga við filmi og elektrónisku miðlunum innan avmarkað evni, tíðarskeið ella temu. Undirvísingargongdirnar, sum verða valdar, skulu vera fjøltáttaðar, bæði hvat viðvíkur vali av miðla og innihaldi.

3.3 Til ástøðiligu gongdina skulu lesast 75-100 tekstasíður.

3.4 Undirvísingargongdirnar skulu fevna um hesi 5 sjónarhorn, og øll 5 sjónarhorn skulu viðgerast:
1) fagurfrøðiligt sjónarhorn

2) framleiðsluligt sjónarhorn

3) søguligt sjónarhorn

4) institutionelt sjónarhorn

5) sosiologiskt-sálarfrøðiligt sjónarhorn.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka, sum fevnir um tveir partar:
a) eina munnliga bólkapróvtøku við støði í verkliga arbeiðnum. Próvhoyringartíðin er umleið15 minuttir fyri hvønn próvtakara

b) eina munnliga einstaklingapróvtøku í ástøðiliga arbeiðnum. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 1,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Próvtøkan fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, fevnir um:
a) eina próvtøkuframleiðslu í einum av teimum nýttu miðlunum, og

b) ástøðiligar gongdir við tilhoyrandi ástøðiligum tekstum. Bæði filmar og elektrónisku miðlarnar skulu verða umboðað í pensumuppgevingunum. Til tær ástøðiligu gongdirnar skulu umframt miðlaframleiðslurnar í minsta lagi 75 tekstasíður gevast upp.

4.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, skulu sum próvhoyringarstøði í verkligari miðlaframleiðslu leggja fram eina tilevnaða sjónbanda-/films- ella ljóð/dias-framleiðslu, sum í minsta lagi er 5 minuttir til longdar. Hendan próvhoyringin er í staðin fyri bólkapróvtøkuna. Til próvtøkuna í ástøðiligari miðlagreining verður tann sjálvlesandi/næmingurin eftir serligum treytum at geva upp í minsta lagi 3 ástøðiligar gongdir. Bæði filmar og elektrónisku miðlarnir skulu vera partar av uppgevingunum. Til tær ástøðiligu gongdirnar skulu umframt miðlaframleiðslurnar í minsta lagi 125-150 blaðsíður gevast upp.

4.4 Allir hjálparmiðlar, eisini egnar uppskriftir, eru loyvdir í fyrireikingartíðini, men ikki undir próvhoyringini. Undir próvhoyringini kunnu sum stuðul undir framløguni brúkast uppskriftir, sum eru gjørdar í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

4.5 Neyðugur útbúnaður (t.d. sjónbandaspælari og monitorur, 16 mm framvísari) skal vera tøkur í fyrireikingarhølinum og í próvtøkuhølinum. Próvtakarin skal sjálvur passa tólini.

4.6 Próvtøkan í verkligari miðlaframleiðslu (bólkapróvtøkan) og próvtøkan í ástøðiligari miðlagreining (einstaklingapróvtøkan) skulu haldast sama dag. Bólkapróvtøkan skal verða avgreidd áðrenn einstaklingapróvtøkuna.

4.7 Próvtøkuframleiðslur, próvtøkuspurningar og próvtøkutilfarið skal sendast próvdómaranum í seinasta lagi 7 dagar fyri próvtøkudagin. Av praktiskum orsøkum kann tó víkjast frá hesi reglu, við at próvdómarin fær møguligar ljóð/diasframleiðslur at síggja beint undan próvhoyringarbyrjan.

4.8 Støðið undir bólkapróvtøkuni er miðlaframleiðslan hjá bólkinum og innleiðandi framløgurnar hjá bólkaluttakarunum. Endurgevingarnar úr miðlaframleiðsluni kunnu eftir ynski hjá bólkinum, próvhoyraranum ella próvdómaranum vísast, meðan próvtøkan fer fram. Tað, sum eftir er av bólkapróvtøkuni, fer fram sum ein samtala millum próvhoyrara, próvdómara og próvtakararnar. Ígjøgnum samtalu og spurningar skal greiða fáast á miðlatilvitanini hjá bólkaluttakaranum um framleiðslu teirra.

4.9 Ástøðiliga einstaklingapróvtøkan fer fram við støði í einari ikki gjøgnumgingnari films-, sjónvarps- ella radioupptøku, møguliga við nøkrum still-myndum og/ella prentaðum tilfari løgdum aftrat, og valt soleiðis at gjøgnumgingið tilfar verður partur av próvhoyringini. Próvtakarin verður próvhoyrdur í evnum sínum at draga fram týdningarmikil sjónarmið í tilfarinum. Saman við films- og sjónvarpsframleiðslunum/uppafturtøkunum skal vera eitt ark við neyðugum realupplýsingum umframt møguligum vegleiðandi spurningum, sum greitt skal vísa próvtakaranum tað sjónarhornið, sum viðgerðin skal taka støðu í. Próvtøkuendurgevingarnar eru vanliga ikki longri enn 6-7 minuttir. Hvør próvtøkuupptøka verður sett fyri seg á eitt óinnspælt band, og einki annað mynda/ljóðtilfar má vera á bandinum.

4.10 Í dømingini av próvtøkuframleiðsluni skal høvuðsdenturin leggjast á miðlaframleiðsluna, t.e. evni bólkaluttakaranna at bera fram egnu hugskot og førleika teirra í at brúka teir serligu framsagnarmøguleikarnar í nýtta miðlinum. Harumframt skulu innleiðandi framsetingar hjá bólkinum saman við eftirfylgjandi samtaluni verða partur av metingin. Serligt próvtal verður ikki givið fyri próvtøkuframleiðsluna (bólkapróvtøkuna), men metingin av henni vigar við somu vekt í ásetanini av endaliga próvtalinum sum metingin av einstaklingapróvtøkuni.

5. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 9

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Fiskivinna

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa grundleggjandi innlit í tey náttúru- og samfelagsviðurskifti, sum hava týdning fyri fiski- og alivinnuna í Føroyum

b) at næmingar gerast førir fyri vandaliga at meta um upplýsingar, sum hava við fiski- og alivinnuna at gera, og at taka støðu til sjónarmið í dagliga kjakinum

c) at næmingarnir fata fortreytirnar í hugburðinum hjá teimum, sum starvast í vinnuni, og teimum, sum skulu leggja ein langtíðar fiskivinnupolitikk til rættis, soleiðis at næmingarnir læra at nýta sína vitan at taka støðu til spurningar og trupulleikar í fiski- og alivinnuni.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin er býtt sundur í 6 høvuðsøki, sum øll skulu viðgerast. Fakliga dygdin verður tryggjað við, at farið verður gjølla um í minsta lagi 4 av høvuðsøkjunum. Ein verkætlan, sum fevnir um minst tvey høvuðsøki, kann gerast.

2.2 Í undirvísingini skal serstakur dentur leggjast á føroysk fiskivinnuviðurskifti og fiskivinnuspurningar. Tó kunnu útlendsk og millumtjóða viðurskifti viðgerast, har tey økja um fatanina.

2.3 Sum ein nátúrligur partur av undirvísingini, kann virksemið uttan fyri skúlan fevna um vitjanir á virkjum, skipum og stovnum.

2.4 Í undirvísingini skulu dagsins mál eiga innivist.

2.5 Næmingarnir skulu læra at viðgera lærugreinina bæði munnliga og skrivliga. Lærarin kann bæði lata næmingarnar gera eitt ávíst tal av starvsstovuroyndum og virkisvitjanum við tilhoyrandi frágreiðingum og lata næmingarnar loysa skrivligar uppgávur í sambandi við høvuðsøkini í undirvísingini, umframt at ein verkætlan kann gerast. Í øllum førum skal lærarin meta um og gera viðmerkingar til skrivligu avrikini.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um hesi øki:
1) Lív og umhvørvi

Í undirvísingini skal kunnast um djóra- og fiskaskipanina við serligum denti á teir bólkar, sum beinleiðis ella óbeinleiðis hava týdning fyri fiskiskap. Næmingarnir skulu duga at nýta ein fiskagreingarlykil. Kropsbygnaðurin og lívsvirkið hjá einum vanligum fiskaslag skal viðgerast saman við krøvunum hjá fiskum til umhvørvið. Í vistfrøði skulu havevnafrøðilig viðurskifti sum t.d. hiti, salt, føðslusølt og súrevni verða viðgjørd við serligum atliti at viðurskiftunum í havinum. Harumframt skulu hesi evni verða nágreiniliga lýst og viðgjørd: Brutto- og nettoframleiðsla, føðiketur og føðinet, evnisringrásin og orkustreymurin. Í hesum sambandi skal ávirkanin av umhvørvisdálking á vistskipanina eisini viðgerast við høvuðsdenti á dálking við plantu- og skordjóraeitri, lívfrøðiligari dálking, dálking við tungmetalum og oljudálking.

2) Fiskifrøði og stýring

Arbeiðsøkið hjá fiskifrøðingum og innsavnan av tilfari til fiskifrøðiligt ráðgevingarabeiði skal lýsast við denti á forsagnir um tilgongd, vakstrar- og aldursgreiningar. Í hesum sambandi verða yngul- og yvirlitstrolingar tiknar við í undirvísingina. Stovnshugtakið og hvussu støddin á einum stovni verður ávirkað av náttúru- og fiskiávum skal viðgerast við dømum úr føðiketuni. Næmingarnir skulu í høvuðsheitum skilja endamálið og framferðarháttin við hesum stovnsmetingarhættum: VPA-kanningar (útroknað við prosentum), merkiroyndir og ekkointegratormátingar. Galdandi reglur fyri stýring av fiskiskapinum undir Føroyum skulu lýsast gjølla, og undirvísingin skal fevna um búskaparliga og lívfrøðiliga stýring av fiskiskapinum. Arbeiðsøkið hjá Fiskiveiðueftirlitinum. Millumlanda fiskifrøðilig ráðgeving verður lýst við arbeiðsgongdini hjá altjóða ráðnum fyri havrannsóknir (ICES).

3) Streymviðurskifti - fiskileiðir, fiskirættindi og fiskiflotin

Í undirvísingini skulu næmingarnir fáa kunnleika til dýpi og botnviðurskifti og duga at meta um týdningin av hesum fyri fiskiskap. Kunnast skal eisini um høvuðsstreymarnar í landnyrðingspartinum av Atlantshavi, serliga Føroyaøkið, og um sjóarfalsstreymar. Næmingarnir skulu duga at rokna streym eftir álmanakkanum og meta um rákið eftir streymtalvu. Í undirvísingini skal kunnast um fiskiskapin undir Føroyum hjá føroyingum og útlendingum. Somuleiðis skulu broytingar í veiðu og fiskileiðum hjá føroyska fiskiskipaflotanum viðgerast. Galdandi fiskiveiðusáttmálar við onnur lond. Høvuðssløgini av reiðskapi skulu viðgerast og bólkast eftir, hvussu tey virka. Tey vanligastu sløgini av staðfestingartólum og leitingartólum skulu kennast, og kunnast skal um meginreglurnar í virkisháttinum. Samansetingin í føroyska fiskiskipaflotanum skal viðgerast við atliti til fiskileiðir, reiðskap og rakstur.

4) Virking av fiski

Í undirvísingini skal kunnast um framleiðslugongdina umborð á fiskiskipum, útróðrarbátum og fiskavirkjum. Næmingarnir skulu kenna framleiðslugongdina av høvuðsvørubólkunum. Teir skulu eisini gera útrokningar við atliti til, hvussu rávøruprísur, ymiskir kostnaðir, úrtøka, rakstrarfígging og søluprísur ávirka búskapin hjá fiskavirkjum. Í undirvísingini um aling skal framleiðslugongdin lýsast frá lívfiski til alifiskurin er klárur at fara á marknaðin. Næmingar skulu kunnast um galdandi reglur á aliøkinum, og teir skulu gera útrokningar av rakstrinum í alivinnuni. Við atliti at longu framleiðslutíðini skal tørvurin á rakstrarfígging og neyvari fíggjarstýring lýsast. Hagreiðing av fiski umborð og á landi skal setast í samband við tær broytingar, sum henda í fiskinum, tá hann doyr, verður viðgjørdur og goymdur. Týdningurin av fiski sum matvøra skal viðgerast og greitt verður frá um vørusamanseting og vørumenning. Kunnast skal um kunda- og myndugleikakrøv til fiskavirking. Eisini skal kunnast um galdandi reglur á framleiðsluøkinum.

5) Búskap, marknaðarføring og søla

Tann samfelagsligi týdningurin av fiski- og alivinnuni verður lýstur við t.d. hagtølum um framleiðslu, útflutning og lønarkostnaðir. Kunnast skal um útflutningin til tey týdningarmestu keyparalondini. Handilsavtalur við høvuðsmarknaðir skulu viðgerast við atliti at menningarmøguleikum og forðingum. Marknaðurin skal lýsast við støði í viðurskiftum, sum ávirka útboð og eftirspurning eftir fiski. Lýst verður, hvussu søla av fiski í Føroyum er skipað við sølu millum skip og virki. Í hesum sambandi skal uppboðssølan eisini lýsast. Kunnast skal um sølu millum skip, virki og sølufeløg. Søla av rávørum og hálvvirkaðum vørum til virkismarknaðin og lidnum vørum til brúkaramarknaðin skal lýsast nágreiniliga við atliti at skiftisrøð, marknaðarføring, vørumenning og marknaðarmenning. Í hesum sambandi skal eisini greiðast frá um sølu av feskum vørum og vørum, sum halda sær longur. Virkisøkið hjá útlendskum uppboðssølum og fiskamarknaðum skal lýsast.

6) Felagsviðurskifti og trygdarskipanir

Greitt verður í stuttum frá feløgunum, sum hava samband við fiskivinnuna, og sáttmálin millum Føroya Fiskimannafelag og Føroya Reiðarafelag verður viðgjørdur. Tey nýggjastu hýrutølini fyri teir ymsu skipabólkarnar verða viðgjørd og sammett við lønarlagið á landi, og næmingarnir skulu fara ígjøgnum dømi um avrokningar til manningina. Undirvísingin leggur dent á at lýsa almennar stuðuls- og trygdarskipanir til útróðrarbátar, skip og manning.

7) Valfría verkætlan

Næmingarnir kunnu, saman við læraranum, velja at gera eina verkætlan innan fyri eitt av teimum kravdu kjarnuøkjunum. Arbeitt verður vanliga í bólkum, og arbeiðið endar við eini skrivligari frágreiðing.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka við fyrireiking. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum umframt møguligar starvsstovufrágreiðingar, sum hoyra til. Uppgivna tilfarið verður skipað eftir økjum, soleiðis at nomið verður við øll økini. Av hesum skulu 4 viðgerast nágreiniliga. Um verkætlan er gjørd, er hon partur av próvtøkupensum.

4.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum umframt kravt royndararbeiði og starvsstovufrágreiðingar. Um verkætlan er gjørd, er hon partur av próvtøkupensum.

4.4 Próvtakarin fær ein próvtøkuspurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar. Við próvtøkuspurninginum skulu fylgja kend ella ókend fylgiskjøl (t.d. talvur, myndir ella tól). Møguliga ókend fylgiskjøl skulu líkjast tilfarinum, sum er brúkt í undirvísingini.

4.5 Til próvtøkuna eru hesir hjálparmiðlar loyvdir:
1) í fyrireikingartíðini: tilfar, sum hoyrir til próvtøkuspurningin, bøkur og annað tilfar, sum stendur á skjalinum fyri lesipensum. Harumframt egnar uppskriftir, møguligar royndarfrágreiðingar og lummaroknari.

2) undir próvhoyringini er tað loyvt próvtakaranum at styðja seg til próvtøkuspurningin og tilfar, sum hoyrir til próvtøkuspurningin, umframt til uppskriftir gjørdar í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

5. Givið verður 1 próvtal fyri munnliga avrikið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 10

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Fornaldarfrøði

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir ogna sær førleika í at greina og tulka grikskar tekstir í umseting og grikskar leivdir,

b) at næmingarnir ogna sær fjøltáttaðan kunnleika til mentanina í tí forna Grikkalandi við serligum denti á arkaiska og klassiska tíðarskeiðið,

c) at næmingarnir gjøgnum henda kunnleika til griksku mentanina ogna sær felags evropeiska hugtaksfatan og formmál og á tann hátt fáa møguleika fyri at skilja og taka støðu til sína samtíð.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin fer fram á keldugrundarlagi: týddir tekstir og endurgevingar av listarverkum frá griksku fornøldini. Í undirvísingini skulu næmingarnir partvís læra at greina og tulka tekstirnar og listarverkini í søguligum høpi, og partvís hava møguleika fyri sjálvir at meta um teir lívshættir og tær hugsanir, sum tilfarið ber fram. Høvuðsdentur verður lagdur á tekstalesturin.

2.2 Tekstirnir og listarverkini verða fyri tað mesta frá tíðarskeiðinum umleið 700-300 f.kr., tó soleiðis, at minoisk-mykensk, geometrisk, hellenistisk og rómversk tíð verður tikið við, í tann mun tað fremur endamálið.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lisnar verða tilsamans umleið 400 normalsíður av skaldskapi, leiklist og prosa. Homer, tann attiski sorgarleikurin og Platon skulu vera umboðað í pensum.

3.2 Eitt hóskandi úrval av listarverkum verður gjøgnumgingið: byggilist, standmyndir, keramikkur og onnur dømi um evnismentan.

Próvtøkan

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna
- annaðhvørt 50 síður av skaldskapi, herundir Homer, 1 attiskan sorgarleik og 140 normalsíður av prosa, herundir Platon,

- ella 50 síður av skaldskapi, herundir Homer, 2 attiskar sjónleikir (harav í minsta lagi 1 sorgarleik), 100 normalsíður av prosa, herundir Platon.

Herumframt verður eitt hóskandi úrval av teimum gjøgnumgingnu listarverkunum uppgivið. Byggitekningar og eftirgerðir eru ikki sum listarverk at rokna.

4.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum, t.e. umleið 400 normalsíður.

4.4 Próvtakarin skal í fyrireikingarhølinum hava atgongd til rein eintøk av øllum bókum, ið nýttar hava verið í dagligu undirvísingini, íroknaðir tekstir og annað tilfar, sum lærarin hevur fjølritað næmingunum. Próvtakarin kann í fyrireikingarhølið taka við sær egnar uppskriftir. Tilskrivingar í útflýggjaðar bøkur og ljóstøk eru ikki at rokna sum egnar uppskriftir, og má sostatt ikki takast við. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

4.5 Próvtakarin verður próvhoyrdur í einum ávísum tekstabroti á umleið 1,3 normalsíðu í einum av uppgivnu tekstunum. Harumframt verður hann próvhoyrdur annaðhvørt í einum av uppgivnu listaverkunum ella í onkrum, sum hevur týðilig felagseyðkenni við tað, sum er givið upp. Próvtakarin skal sjálvur skipa svarið - tí má útflýggjaða tekstabrotið og listaverkið ikki hava vegleiðandi spurningar. Próvtakarin skal greiða frá tekstabrotinum í síni heild og frá týðandi staklutum umframt seta tað í størri høpi. Listaverkið verður lýst, tíðarfest og sett í størri høpi. Høvuðsdentur verður lagdur á tekstabrotið bæði til próvhoyringina og í próvtalsásetanini.

5. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 11

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Franskt byrjanarmál

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir verða førir fyri at lesa og skilja lættari franskar tekstir,

b) at næmingarnir venjast í munnligum málfimi og fatan av talaðum fronskum, og

c) at næmingarnir gjøgnum arbeiðið við tekstunum fáa kunnleika um mentanarlig viðurskifti í Fraklandi og í ávísan mun eisini í øðrum franskttalandi londum.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin verður løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir fáa eina málsliga vitan og eitt mentanarligt innlit, sum eisini í longdini kann vera teimum at gagni.

2.2 Við støði í tekstunum verður arbeitt miðvíst við orðatilfar og mállæru, soleiðis at næmingarnir læra at skilja talað og skrivað franskt, og soleiðis at teir fáa málslig amboð til munnliga og skrivliga at málbera seg á einum einføldum máli um teir lisnu tekstirnar og evnini.

2.3 Tað skrivliga arbeiðið skal stuðla tí munnliga málburðinum og skal málsliga og innihaldsliga vera eitt natúrligt framhald av dagliga arbeiðinum við tekstunum. Tað skal hjálpa næmingunum at skilja tann málsliga bygnaðin í tí franska málinum.

2.4 Arbeiðið við tekstunum skal venja munnliga framsetingarevnið hjá næmingunum, soleiðis at teir læra at greiða frá og viðgera evni, ið eru týðandi fyri mentanarøkið hjá tí franska eins og tí franskttalandi heiminum.

2.5 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um at lesa tekstir um evnið, at brúka lærugreinasermerkt forrit, at leita í og brúka datagrunnar og samskifta við onnur lond um teleráðstevnu ella um elektróniskan post.

2.6 Næmingarnir fáa undirvísing í notatteknikki og í skilagóðum brúki av orðabókum.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lisnar verða í minsta lagi 170 normalsíður. Lesipensum verður sett saman av tekstum úr Fraklandi og í ávísan mun eisini úr øðrum franskttalandi londum. Tekstir, sum eru umsettir til franskt úr staðbundnum máli í franskttalandi øki, kunnu vera partur av lesipensum.

3.2 Ein partur av tekstunum verður lisin nágreiniliga, aðrir leysliga, og brúktir verða ymiskir lestrarhættir. Ymisk sløg av tekstum, herundir filmar, ljóðbond og myndir skulu nýtast.

3.3 Lesipensum kann verða minkað, um AV-tilfar, herundir edv-tilfar, verður nýtt, soleiðis at ein pultstími við AV-undirvísing svarar til 1,5 normalsíðu, tó í mesta lagi 30 normalsíður.

3.4 Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum. Skrivliga heimaarbeiðið fevnir um 6 fríar uppgávur á 1-2 síður og 5 uppgávur á 0,5-1 síðu. Tá ið skrivligu uppgávurnar verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka, ið fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Fyrireikingartíðin er umleið 50 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp 60 normalsíður av lesipensum, sum fevnir um í minsta lagi 3 tekstir og temu. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 25 normalsíður. Tilfar frá byrjanarbókum kann ikki vera partur av próvtøkupensum. Einans ótillagaður tekstur má gevast upp. Við tí uppgivna tilfarinum kann fylgja gjøgnumgingið myndatilfar.

4.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp 120 normalsíður, sum fevna um í minsta lagi 5 tekstir og temu. Einans ótillagaðir tekstir mugu gevast upp. Tilfar frá byrjanarbókum kann ikki vera partur av próvtøkupensum. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 40 normalsíður. Við tí uppgivna tilfarinum kann fylgja myndatilfar.

4.4 Í fyrireikingarrúminum skulu hesir hjálparmiðlar vera til taks: orðabøkur, mállærur og aðrar handbøkur, sum próvtakarin hevur brúkt í undirvísingini. Harafturat koma rein eintøk av øllum uppgivnum tekstum, við orðalistum og viðmerkingum, sum hoyra til. Verður úrtak av einum størri, lisnum teksti ella úr einum størri, lisnum tema givið upp, skal allur tann lisni teksturin ella alt tað lisna temaið vera til taks. Próvtakarin kann hava egnar uppskriftir við til fyrireikingar. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

4.5 Próvhoyrt verður í einum ólisnum prosabroti á 1,5 normalsíðu, sum próvdómarin hevur valt, og í 0,5 normalsíðu úr tí lisna pensum. Ólisni teksturin skal hava regluteljing og hann skal hava ein inngang á føroyskum/donskum. Í umsetingarpartinum kunnu upp í 5-6 orðatýðingar verða tilskilaðar. Frásagnarparturin skal ongar orðatýðingar hava, um ikki talan er um neyðugar realviðmerkingar ella sermerkt orð. 1/3 normalsíða av ólisna tekstinum verður umsett, helst frá byrjani í tekstinum. Restin verður í høvuðsheitum tikið saman um á føroyskum. Tað lisna tekstabrotið verður lisið upp og verður brúkt sum støði undir eini samtalu á fronskum. Um próvtakarin hevur ringan málførleika, skal tekstinnlit próvtakarans móti próvhoyringarlok kannast á føroyskum.

4.6 Í dømingini av málførleikanum verður størri dentur lagdur á, hvussu flótandi og natúrligt próvtakarin málber seg, heldur enn um allir staklutir eru rættir. Dentur verður eisini lagdur á, at próvtakarin kann draga fram týdningarmiklar partar av tekstinum. Ein møgulig, dýpandi viðmerking á føroyskum verður mett eftir innihaldinum og kann telja positivt í dømingini.

5. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Hástig

Endamálið

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna teirra munnliga málburð, teirra fatan av talaðum fronskum umframt evnini at lesa og skilja franskar tekstir. Miðað verður ímóti, at næmingarnir menna teirra evni at málbera seg munnliga á einum flótandi og einføldum máli,

b) at næmingarnir gerast førir fyri at málbera seg skrivliga á fronskum á einum einføldum máli og

c) at næmingarnir gjøgnum arbeiðið við tekstunum dýpa teirra kunnleika til týðandi partar av søgu og mentan í Fraklandi og øðrum fransktalandi londum.

Undirvísingin

7.1 Undirvísingin verður løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir fáa møguleika at arbeiða við týðandi pørtum av franskari og franskttalandi mentan, bæði úr søguligum og nútíðarligum sjónarhorni.

7.2 Næmingarnir skulu venjast at lesa tekstir av ymsum slag, samtíðis sum krøvini til tekstalestur, breiða málsliga vitan og mentanarligt innlit økist so við og við.

7.3 Við støði í tekstunum verður arbeitt miðvíst við orðatilfari og mállæru, soleiðis at næmingarnir læra at málbera seg flótandi og nøkulunda rætt um teir lisnu tekstirnar og evnini. Meginreglan er, at undirvísingin fer fram á fronskum.

7.4 Skrivligi málburður næminganna verður so við og við bygdur upp, soleiðis at teir læra at málbera seg neyvt og á einum einføldum máli. Arbeitt verður miðvíst við skrivligum uppgávum frá skúlaársbyrjan. Ein týðandi partur av tí skrivliga arbeiðinum skal taka støði í teimum tekstum, sum arbeitt verður við. Í góðari tíð skulu næmingarnir arbeiða við uppgávusløgum, teir fáa til skrivligu próvtøkuna.

7.5 Í arbeiðinum við tekstunum skulu evni næminganna at málbera seg munnliga venjast, so teir læra at greiða frá, viðgera og tulka evni, sum eru týðandi fyri mentanarøkið hjá tí franska eins og tí franskttalandi heiminum.

7.6 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um at lesa tekstir um evnið, at brúka lærugreinasermerkt forrit, at leita í og brúka datagrunnar og samskifta við onnur lond um teleráðstevnu ella um elektróniskan post.

7.7 Næmingarnir fáa undirvísing í notatteknikki og í skilagóðum brúki av orðabókum, og herundir fronsk-fronsk orðabók og aðrar handbøkur.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Lisnar verða í minsta lagi 150 normalsíður. Lesipensum verður sett saman av ótillagaðum tekstum úr Fraklandi og øðrum franskttalandi londum. Tekstir, sum eru umsettir til franskt úr staðbundnum málum í franskttalandi øki, kunnu vera partur av lesipensum.

8.2 Ein partur av tekstunum verður lisin nágreiniliga, aðrir leysliga, og brúktir verða ymiskir lesihættir. Undirvísingin skal byggja á ótillagaðar tekstir, við uppískoyti av t.d. filmum, ljóðbondum og myndum.

8.3 Lesipensum kann verða minkað, um arbeitt verður við AV-tilfari, heruppií edv-tilfar, soleiðis at ein pultstími við AV-undirvísing svarar til 1,5 normalsíðu, tó í mesta lagi 20 normalsíður.

8.4 Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum. Skrivliga heimaarbeiðið fevnir um 8 fríar uppgávur á 2-3 síður og 15 uppgávur á 0,5-1 síðu. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

Høvuðsuppgávan

9.1 Evnið á uppgávuni og arbeiðshátturin skulu liggja innan karmarnar hjá lærugreinini.

9.2 Høvuðsbókmentirnar, sum fevna um uml. 50 síður, verða lisnar á fronskum. Á tittulblaðnum verður víst á høvuðsbókmentirnar. Sitat verða tikin haðani og verða skrivað á fronskum. Í arbeiðinum við økinum, sum uppgávan byggir á, kann sum ískoyti brúkast tilfar á føroyskum ella øðrum málum. Verður sum ein lítil partur mynda- og bandatilfar brúkt sum partur av høvuðsbókmentunum, skal tað vera til taks við dømingina av svarinum. Høvuðsbókmentirnar kunnu ikki vera partur av lesipensum hjá valbólkinum.

9.4 Uppgávan verður vanliga skrivað á føroyskum. Dugir næmingurin betur franskt enn føroyskt, kann uppgávan kortini skrivast á fronskum. Verður hon skrivað á fronskum, skal eisini økið og uppgávuheitið orðast á fronskum. At uppgávan er skrivað á fronskum, verður ikki í sjálvum sær roknað sum ein fyrimunur í dømingini.

Próvtøkan

10. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

11.1 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Fyrireikingartíðin er umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

11.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp 70 normalsíður, sum fevna um í minsta lagi 4 tekstir og temu. Tilfar lisið á kravdum stigi kann ikki vera partur av pensum. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 25 normalsíður. Við tí uppgivna tilfarinum kann fylgja gjøgnumgingið myndatilfar.

11.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp 140 normalsíður, sum fevna um í minsta lagi 5 tekstir og temu. Tilfar lisið á kravdum stigi kann ikki vera partur av pensum. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 40 normalsíður. Við tí uppgivna tilfari kann fylgja myndatilfar.

11.4 Í fyrireikingarrúminum skulu hesir hjálparmiðlar vera til taks: orðabøkur, mállærur og aðrar handbøkur, sum próvtakarin hevur brúkt í undirvísingini. Harafturat koma rein eintøk av øllum uppgivnum tekstum, við orðalistunum og viðmerkingum, sum hoyra til. Verður úrtak av einum størri, lisnum teksti givið upp ella úr einum størri lisnum tema, skal allur tann lisni teksturin ella alt tað lisna temaið vera til taks. Próvtakarin kann hava egnar uppskriftir við til fyrireikingar. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

11.5 Próvhoyrt verður í einum ólisnum prosabroti á 1,5 normalsíðu, sum próvdómarin hevur valt og 0,5 normalsíðu úr tí lisna pensum. Ólisni teksturin skal hava regluteljing, og hann skal hava ein inngang á føroyskum/donskum. Í umsetingarpartinum kunnu upp í 5-6 orðatýðingar verða tilskilaðar. Frásagnarparturin skal ongar orðatýðingar hava, um ikki talan er um neyðugar realviðmerkingar ella sermerkt orð. 1/3 normalsíða av ólisna tekstinum verður umsett, helst frá byrjanini í tekstinum. Restin verður í høvuðsheitum tikið saman um á føroyskum. Tað lisna tekstabrotið verður lisið upp og brúkt sum støði undir eini samtalu á fronskum. Í samtaluni verður greitt frá innihaldinum í tekstinum, sum verður sett í eitt teksttematiskt, mentanarligt ella søguligt høpi.

11.6 Í dømingini av málførleikanum skal størri dentur verða lagdur á, hvussu flótandi og natúrligt próvtakarin málber seg, heldur enn á, um allir staklutir eru rættir. Dentur verður eisini lagdur á, at próvtakarin kann draga fram og greina týðandi partar av tekstinum.

12. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

13.1 Til skrivligu próvtøkuna, ið er 4 tímar, fáa próvtakararnir útflýggjað ein nútíðarprosatekst á fronskum á 1,5-2 normalsíður, møguliga við ískoyti av myndatilfari. Próvtakarin skal umseta úr føroyskum/donskum og í fríari, skrivligari frásøgn svara spurningum, ið eru knýttir at tí útflýggjaða tilfarinum.

13.2 ²⁾ (Strikað).

14. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í hesum:
a) Umseting: Dentur verður lagdur á, at próvtakarin dugir grundleggjandi formlæru (morfologi) og setningsbygnað (syntaks) eins og týðandi orðatilfar.

b) Tekstfatan: Dentur verður lagdur á, at teksturin sum heild er skiltur, og at evnið verður lýst við greiðum dømum úr franska tekstinum. Tað telur positivt, um próvtakarin kemur við sjálvstøðugum niðurstøðum, ið byggja á tekstin.

c) Fría uppgávan: Dentur verður lagdur á, at próvtakarin kann skipa og greitt seta fram eitt innihald og málbera seg á flótandi og einføldum fronskum máli.

Fylgiskjal 12

Juni 2001

Føroyskt

Endamálið

1. Lærugreinin føroyskt skal menna málsligu, fagurfrøðiligu, yrkisfrøðiligu, søguligu og bókmentasøguligu tilvitsku næmingsins og styrkja sjálvsfatan hansara. Undirvísingin skal stimbra og menna hug næmingsins at viðgera málsliga og listarliga skapan, skynsamliga og vandaliga.

2. Endamálið er,
- at næmingurin fær heildarfatan av føroyskari mentan og teimum rákum, sum hava ávirkað hana,

- at næmingurin mennir og stimbrar hugin at lesa og uppliva tekst,

- at næmingurin mennir síni skapandi evni,

- at næmingurin lærir tekstaviðgerð og verður førur fyri at greina, fata og taka støðu til tekst, og

- at næmingurin verður førur fyri munnliga og skrivliga at próvføra og taka støðu til ymisk sjónarmið.

Undirvísingin

3.1 Tekstur og mál eru grundarlag undir lærugreinini.

3.2 Tekstur er at skilja bæði sum fagrar bókmentir, yrkisbókmentir og fjølmiðlatekstir. Filmir, myndbond, myndir og ljóðbond eru eisini sum tekstir at skilja. Sølulýsingar og tíðindamyndir eru sum fjølmiðlatekstir at skilja.

3.3 Verk er skaldsøga, sjónleikur, filmur ella savn av tekstum, sum eru settir saman eftir skaldskaparslag, evni, tíðarskeiði ella høvundi. Verk, sett saman av fleiri tekstum, skal í minsta lagi fevna um 80 normalsíður, yrkingasavn tó í minsta lagi um 25 normalsíður.

3.4 Mynd, sum er viðgjørd í flokkinum, telur 1 normalsíðu. Hvør undirvísingartími, sum burturav verður brúktur til films-, mynda- ella ljóðbandaundirvísing, kann umroknast til 5 normalsíður.

3.5 Undirvísingin skal leggjast soleiðis til rættis, at lærugreinirnar føroyskt og danskt styðja hvørja aðra, og at lærugreinirnar í størst møguligan mun arbeiða saman.

Innihaldið í undirvísingini

Høvuðstættirnir, munnligt og skrivligt

4. Endamálið við munnliga og skrivliga táttinum er, at næmingurin lærir at greina og tulka tekst, at taka støðu til snið, innihald og boðskap í honum, og at próvføra síni sjónarmið bæði munnliga og skrivliga. Gjøgnum orðaskifti um mál og málsligar spurningar skal tilvitska næmingsins um móðurmálið økjast, og málburðurin skal mennast bæði munnliga og skrivliga. Næmingurin skal við egnum framløgum og framførslum læra at bera sínar hugsanir fram, og við at brúka ymsar skrivligar samskiftishættir gerast tilvitaður um, hvussu skrivað mál verður nýtt sum amboð.

Munnligi tátturin

5.1 Munnligi tátturin fevnir um
- tekstagreining, tekstatulking, próvførslu og støðutakan,

- framløgu og leik,

- orðaskifti um mál og málsligar spurningar, og

- málburð.

Tekstagrundarlagið skal vera fjølbroytt í tíð, sniði og innihaldi. Umframt høvuðsverkini verða lisnar í minsta lagi 500 normalsíður í samsvari við karmarnar um tekst, evni og tíðarskeið (smbr. 5.2 - 5.8). Næmingar og lærari avgera í felag, hvønn bólk høvuðsdentur verður lagdur á, tó so at næmingarnir skulu ogna sær vitan um bókmentalig høvuðstíðarskeið, høvuðsrák og høvuðstekstasløg.

Høvuðsverk

5.2 Í minsta lagi 6 høvuðsverk verða lisin. Høvuðsverkini skulu býtast javnt út á hálvurnar. Verkini verða vald sambært hesum krøvum:
- í minsta lagi 3 høvuðsverk skulu vera upprunaføroysk,

- í mesta lagi 1 kann verða lisið á øðrum norðurlendskum máli,

- verkini skulu umboða ymisk bókmentarák og ymisk tekstasløg - 1 av verkunum kann vera filmur ella myndaverk,

- 1 av verkunum skal vera frá tíðini fyri 1920, 3 av verkunum skulu vera frá tíðini eftir 1920, og herav skal í minsta lagi 1 vera frá seinastu 20 árunum.

Tekstalestur fyri 1920

5.3 Frá víkingatíðini og fram til 1920 verða lisnar í minsta lagi 100 normalsíður umframt 1 høvuðsverk:
a) Tekstir frá víkingatíðini og fram til trúbótina, ið lýsa høvuðstættir í norrønari mentan, verða lisnir.

b) Úrval av skaldskapi á mannamunni, ið fevnir um ymisk høvuðstekstasløg, verður lisið.

c) Tekstir frá tjóðskapartíðini verða lisnir í breiðum evropeiskum mentanarhøpi eins og tekstir um tjóðskaparskaldskap.

Tekstalestur frá 1920 og til í dag

5.4 Frá tíðarskeiðinum eftir 1920 verða í minsta lagi 400 normalsíður lisnar umframt í minsta lagi 3 høvuðsverk. Høvuðsdenturin verður lagdur á tey seinastu 40 árini.
a) Tekstir frá 1920 til 1960 verða settir í samband við rák í norðurlendskum/evropeisk-um bókmentum.

b) Tekstir frá 1960 og fram til í dag, umboðandi rák í umheiminum, verða lisnir.

Fjølmiðlatekstir

5.5 Fjølmiðlatekstir verða viðgjørdir og eru partur av grundarlagi undir undirvísing um samskifti. Í minsta lagi 20 normalsíður verða lisnar.

Myndir

5.6 Næmingurin skal læra at greina og tulka myndir við støði í grundleggjandi hugtøkum um myndasamanseting. Í minsta lagi 5 myndir verða viðgjørdar.

Filmslist

5.7 Næmingurin skal læra grundleggjandi hugtøk í filmsgreining. Í minsta lagi 1 filmur verður viðgjørdur.

Annar lestur

5.8 Ástøðiligar og aðrar bókmentir, eitt nú søga, siðsøga og byggilist, verða lisnar til tess at skapa greiðari fatan av ávísum tekstum, tekstasløgum ella mentanarrákum. Hesir tekstir verða lisnir innan fyri karmarnar um tekst, evni og tíðarskeið og telja við í lesipensum.

Kunningartøkni (KT)

5.9 KT er partur av undirvísingini.

Skrivligi tátturin

6.1 Skrivligi tátturin hevur til endamáls at menna tilvitsku næmingsins um móðurmálið, menna fatan hansara av málinum sum samskiftisamboð, umframt at menna evni hansara at málbera seg greidliga og rætt. Undirvísingin í skrivliga táttinum skal leggjast soleiðis til rættis, at hon er natúrligt framhald av arbeiðinum við munnliga táttinum.

6.2 Í skrivliga táttinum skal næmingurin læra:
- at viðgera ymisk tekstasløg,

- at greina og tulka tekstir,

- at greina ymsar samskiftishættir,

- at taka støðu til og føra prógv fyri sjónarmiði,

- at skriva ymisk tekstasløg.

6.3 Í 1.s. leggur lærarin í føroyskum grundskeið í skriving til rættis saman við hinum lærarunum, flokkurin hevur.

Langar og stuttar uppgávur

6.4 Øll trý árini verður arbeitt við longum og stuttum uppgávum. Longu uppgávurnar hava til endamáls, at næmingurin lærir at greina og tulka fagurbókmentir í bundnum og óbundnum máli, yrkisbókmentir og myndir, eins og næmingurin skal arbeiða við málinum sum skapandi amboð. Stuttu uppgávurnar hava til endamáls, at næmingurin lærir at málbera seg skrivliga um onnur evni og á øðrvísi hátt, enn hann ger í sambandi við longu uppgávurnar. Næmingurin skal skriva 8 stuttar uppgávur hvørt árið, umframt hesar uppgávurnar:
- í 1.s 4 langar uppgávur, støðisritgerðina og ársroyndaruppgávuna,

- í 2.s 4 langar uppgávur og serritgerðina,

- í 3.s 6 langar uppgávur, várroyndaruppgávuna og próvtøkuuppgávuna.

Støðisritgerðin

6.5 Í 1.s skriva næmingarnir hvør sær ella í smærri bólkum støðisritgerð við tí endamáli, at teir grundleggjandi læra
- at finna fram tilfar,

- at skipa tilfar,

- at skriva ritgerð,

- at nýta keldutilfar miðvíst,

- at málbera seg skrivliga,

- at skipa ritgerðina, og

- at arbeiða innan fyri tíðar- og plássmark.

Evni og tilfar verða vald í samráð við læraran. Ritgerðin verður latin inn í seinasta lagi 1. februar og latin næminginum aftur í seinasta lagi 4 vikur eftir, at hon er latin inn. Hvør næmingur skal hava skrivliga eftirmeting av ritgerðini, umframt at eftirmeting verður givin í felag í flokkinum. Sum einstaklingsverk má støðisritgerðin í mesta lagi fevna um 6 síður. Sum bólkaavrik skulu 3 síður leggjast afturat fyri hvønn luttakara, og hvør næmingur ber ábyrgdina av ávísum parti.

Serritgerðin

6.6 Um 1. mai í 2.s skriva næmingarnir einsæris ella í smærru bólkum serritgerð í føroyskum. Serritgerðin hevur til endamáls, at næmingurin lærir
- at arbeiða sjálvstøðugt við ávísum evni,

- at taka støðu til og velja burturúr keldutilfari,

- at skipa tilfar og lýsa evni, soleiðis at tað fær heildardám,

- at viðgera tekstir eftir háttaløgum, brúkt í lærugreinini,

- at próvføra, taka støðu og gera niðurstøðu,

- at gera ávísingar og viðmerkingar.

Í samráð við læraran verður fyrst økið valt, sum serritgerðin skal skrivast í, og síðani evnið. Tekstagrundarlagið fyri serritgerðina skal vera innan fyri karmarnar í lærugreinini. Evnið er avmarkað av teimum háttaløgum, nýtt verða í føroyskum. Evnið kann vera framhald av tilfari, sum er lisið í flokkinum, men tekstagrundarlagið má ikki hava verið brúkt í undirvísingini ella í støðisritgerðini frammanundan. Avmarkingar í evni, tíðarskeiði og háttalagi skulu vera greiðar í uppgávuorðingini.

Sum einstaklingsverk má serritgerðin í mesta lagi fevna um 10 síður. Sum bólkaavrik skulu 7 síður leggjast afturat fyri hvønn luttakara. Sum bólkaavrik skal hvør næmingur bera ábyrgd av ávísum parti av ritgerðini, og verður ársroyndarmetið hjá tí einstaka næmingi givið við støði í hesum parti.

Serritgerðin verður latin næminginum aftur við skúlaárslok.

Høvuðsuppgávan

7.1 Í høvuðsuppgávuni skal næmingurin seta seg inn í eitt sjálvvalt evni og sýna, at hann sjálvstøðugt megnar at bera øðrum tað innlit, hann hevur ognað sær.

7.2 Uppgávuøkið og háttalagið skulu vera innan karmarnar um lærugreinina. Uppgávuevnið kann vera framhald av tilfari, sum er lisið í flokkinum, men tekstagrundarlagið má ikki hava verið brúkt í undirvísingini ella í øðrum ritgerðum frammanundan.

7.3 Dømingin verður grundað á heildarmeting av, hvussu næmingurin hevur greitt týdningarmestu tættirnar í evninum, og hvussu svarið er skipað, viðgjørt og orðað.

Málkunnleiki

8.1 Næmingurin skal við munnligum og skrivligum venjingum í mállæru byggja víðari á tað støðið, hann hevur frá fólkaskúlanum. Næmingurin skal ogna sær
- dyggan kunnleika í orðalagslæru, so at hann er førur fyri at greina setning úr nútíðarføroyskum niður á orðastøði,

- hollan kunnleika í formlæru,

- grundleggjandi kunnleika í ljóðlæru.

Næmingurin skal vandaliga kunna viðgera málsligar spurningar og greina tekst frá málsligum sjónarmiði. Næmingurin skal eisini læra at brúka málkunnleikan í verki við at greina og rætta egnu tekstir og tekstir hjá øðrum og taka støðu til málnýtsluna í teimum ella við at flyta tekst úr fremmandum máli og orða hann væl á føroyskum. Lisnar verða í minsta lagi 75 normalsíður í málkunnleika.

8.2 Næmingurin skal fáa greiða fatan av arbeiðinum at menna og varðveita føroyskt mál. Føroyskur málpolitikkur skal umrøðast, og málrøktarspurningar skulu viðgerast.

Um málrøkt og málpolitikk verða lisnar í minsta lagi 15 normalsíður.

8.3 Næmingurin skal læra um høvuðsljóðbroytingar frá norrønum til føroyskt. Av norrønum teksti sum grundarlag undir arbeiði við ljóðbroytingum og ljóðlæru verða lisnar í minsta lagi 5 normalsíður.

Næmingurin skal ogna sær heildarfatan av føroyskum máli, bæði í samtíðini og søguligum høpi, av føroyskum málburði og málrøkt. Næmingurin skal ogna sær heildarfatan av føroysku málsøguni, sum fevnir um
- norrønt,

- miðaldarføroyskt,

- tíðarskeiðið frá Svabo til 1900, og

- frá 1900 til nútíðina.

Av føroyskari málsøgu verða lisnar í minsta lagi 20 normalsíður.

Íslendskir og nýnorskir tekstir verða lisnir við tí miði, at næmingurin gerst varugur við líkleikar og munir í vesturnorðurlendska málskyldskapinum, og lisnar verða í minsta lagi 20 normalsíður.

Próvtøkan

9. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

10.1 Munnliga próvtøkan fevnir um próvhoyring í lisnum og ólisnum teksti. Fyrireikingartíðin er umleið 60 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming. Próvhoyrarin velur lisnu og ólisnu tekstirnar. Rithøvundur og útgávuár skulu tilskilast, og í sambandi við tekstabrot skal stutt høpisfrágreiðing vera skrivað.

10.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp 2 høvuðsverk og 200 normalsíður av stuttum, lisnum tekstum. Tekstirnir skulu veljast soleiðis, at teir fjølbroytt umboða lisnu heildina. Ongin stuttur tekstur telur meiri enn 20 normalsíður.

10.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

10.4 Hvør próvtakari fær lisnan og ólisnan tekst við sær inn í fyrireikingarhølið. Próvtakari fær próvtøkuspurningin skrivliga, umframt reint, vælprentað eintak av ólisnum og lisnum teksti. Allar tøkar føroyskar-føroyskar, føroyskar-danskar og danskar-føroyskar orðabøkur skulu vera til taks í fyrireikingarhølinum. Næminginum er loyvt at hava allar bøkur, uppgávur, egnar uppskriftir og annað, ið brúkt hevur verið í undirvísingini øll árini, við sær inn til fyrireikingar. Undir próvhoyringini kunnu, sum stuðul undir framløguni, brúkast uppskriftir, gjørdar í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplesturs telur ikki uppeftir í próvtalsásetingini.

10.5 Ólisnu og lisnu tekstirnir skulu vera skyldir í evni, tíðarhøpi ella tekstaslag. Ólisni teksturin, sum í mesti lagi má vera 8 normalsíður, skal viðgerast, t.d. greinast og tulkast; lisni teksturin skal brúkast til at seta hin ólisna inn í eitt størri høpi. Við støði í arbeiðinum, gjørt í fyrireikingartíðini, skal próvtakarin í sjálvstøðugari framløgu vísa, at hann dugir
- stutt og greidliga at draga fram aðaltættir í tekstinum,

- at greina tekstin og nýta viðkomandi hugtøk og heiti,

- at tulka tekstin og nýta viðkomandi hugtøk og heiti,

- at seta tekstin í mentanarligt/samfelagsligt/tíðarbundið høpi,

- at próvføra, vísa á sjónarmið og hugburð,

- at viðgera tekstin málsliga, og

- at málbera seg væl undir framløguni.

Í dømingini verður dentur lagdur á, at próvtakarin viðger tekstirnar sjálvstøðugt og skipar framløguna væl.

11. Givið verður 1 próvtal fyri munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting. Í metingini skal størri dentur verða lagdur á evni próvtakarans at viðgera ólisna tekstin.

12.1 Skrivliga próvtøkan er 5 tímar.

Próvtakarin skal velja eina av fleiri uppgávum at skriva um. Uppgávurnar verða settar við støði í ymiskum tekstatilfari, herundir eisini myndum.

Í dømingini verður dentur lagdur á, at próvtakarin dugir at málbera seg væl um valdu uppgávuna og ber fram hugsanir sínar greidliga og sjálvstøðugt á smidligum máli.

Allir hjálparmiðlar eru loyvdir til skrivligu próvtøkuna.

13. Givið verður 1 próvtal fyri skrivliga avrikið. Próvtalið verður ásett við støði í eini heildarmeting, har mett verður um innihald, skipan, evnisviðgerð og mál.

Fylgiskjal 13

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Geografi

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa vitan um og innlit í samspælið millum náttúrugivnar, samfelagsskaptar og mentanarligar fortreytir fyri lívskorum menniskjans og frábrigdi tess á jørðini,

b) at næmingarnir venja teirra førleika at brúka náttúruvísindaligt og samfelagsvísindaligt háttalag at eygleiða, lýsa og greina geografisk viðurskifti,

c) at næmingarnir venja teirra førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um geografiskar spurningar,

d) at næmingarnir fáa fatan av, hvørja ávirkan tøkniliga, búskaparliga, politiska og søguliga menningin hevur á samspælið millum náttúru og samfelag - staðarbundið og alheimsliga,

e) at næmingarnir fáa fatan av samanhangum millum nýtslu menniskjans av jørðini og tilfeingi hennara og tær umhvørvistreytaðu avleiðingar av hesum, hon hevur -staðarbundið og alheimsliga,

f) at næmingarnir við støði í vitan og innliti menna evnini til sjálvstøðuga og fjøltáttaða støðutakan til føroysk og altjóða umhvørvis- og samfelagsviðurskifti, eins og teir gjøgnum hesa vitan og hetta innlit fáa størri millumtjóða fatan og ábyrgdarkenslu.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin verður løgd til rættis í evnum, sum fevna um hesi fakøki:
1) Náttúrugrundarlag og umhvørvi

2) Demografi

3) Vinnulívsgeografi

4) Menniskjaskapta landslagið

Í samlaðu undirvísingargongdini skulu 4 geografiskar dimensiónir viðgerast, sum yvirornað lýsa lærugreinina geografi:
a) Samspælið millum náttúru og samfelag

b) Lívskor

c) Staðarbundin, økisbundin og alheimsbundin dimensión.

d) Millumtjóða sambond.

2.2 Í undirvísingini skulu veljast 3-5 ymisk evni, sum hóska væl at lýsa týðandi partar av samspælinum millum menniskjað og tess umhvørvi, náttúrugivið eins væl og menniskjaskapt. Í viðgerðini av evnunum skal dentur vera lagdur á samanhang og heild. At umheimurin er dynamiskur og ávirkiligur, verður gjørt greitt. Evnisvalið verður gjørt soleiðis, at bæði samfelags- og náttúruparturin verða gjølla viðgjørd og skulu viga eins nógv í undirvísingini. Avleiðingarnar av samspælinum millum samfelag og náttúru er hornasteinur í viðgerðini av evnunum. Evnisvalið skal harumframt tryggja, at næmingarnir fáa innlit í økisbundin og alheimsbundin viðurskifti, og at spurningar í ídnaðarlondum og menningarlondum eins og viðurskiftini teirra millum verða viðgjørd. Ein partur av undirvísingini skal fevna um føroysk viðurskifti.

2.3 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiði kann fevna um:
a) nýtslu av forritum, serliga gjørd til lærugreinina,

b) nýtsla av almennum brúkaraforritum og

c) viðgerð av geografiskum avleiðingum við at brúka edv.

2.4 Námsferðir eru natúrligur partur av undirvísingini. Arbeiði uttan fyri skúlan og royndararbeiði er fastir tættir í undirvísingini. Í undirvísingini verða brúkt kort, fylgisveinamyndir og hagfrøðiligt tilfar eins og tøkniligur útbúnaður til økisarbeiði og royndararbeiði. Sum grundarlag undir arbeiðinum við staðfrøðiligum kortum og evniskortum skal í minsta lagi vera ein innførsla í grundleggjandi meginreglur viðvíkjandi kortprojektiónum og kortsignaturum.

2.5 Skrivligt arbeiði verður brúkt til at venja lærugreinarháttalagið, skapa yvirlit og halda fast í týðandi úrslit í undirvísingini umframt at styrkja skrivliga førleikan.

2.6 Gjørdar verða 7 skrivligar uppgávur, av hesum 5 A-uppgávur og 2 B-uppgávur. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til uppgávurnar. A-uppgávur eru uppgávur við greiðum endamálsorðingum og við svarum, sum liggja innan avmarkaðar karmar. B-uppgávur hava størri dám av sjálvstøðugum næmingavirksemi, og endamálsorðingarnar og svarini liggja innan breiðari karmar. Skrivliga arbeiðið liggur annaðhvørt í undirvísingartíðini ella kemur ístaðin fyri ta vanligu fyrireikingina til undirvísingina.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Tær geografisku dimensiónirnar:
a) Samspælið millum náttúru og samfelag,

sum verður viðgjørt í tilfeingisnýtslu- og umhørvishøpi. Undirvísingin skal lýsa sínámillum ávirkan millum náttúrugrundarlagið og nýtslu menniskjans av hesum í eini framleiðslu ella einari framleiðsluskipan. Dentur verður lagdur á sambandið millum framleiðsluna og tað tøknifrøðiliga og búskaparliga støðið og tær politisku fortreytirnar. Umhvørvisavleiðingarnar av gagnnýtslu av náttúruni verða viðgjørdar.

b) Lívskor

Tey geografisku frábrigdini í lívskorunum: Náttúrugrundarlag, framleiðsla, vinnulívs-, íbúgva- og mentanararviðurskifti, matur, íbúðar- og heilsuviðurskifti eins og búskaparlig og politisk viðurskifti verða lýst.

c) Tann staðarbundna, økisbundna og alheimsbundna dimensiónin

miðar ímóti einum geografiskum yvirliti og umheimsfatan og skal vísa staðbundin frábrigdi á jørðini. Økisbundna greiningin hevur týðandi vág. Greiningin fæst við eitt nærri avmarkað geografiskt øki, sum kann vera ein partur av einum landi, eitt land ella bólkar av londum. Gjøgnumgongdin skal geva eina fatan av, hvørji náttúrugivin og samfelagsskapt viðurskifti hava týdning fyri sereyðkennini í viðkomandi øki. Evropeisk viðurskifti og evni frá ídnaðarlondum og menningarlondum verða tikin við.

d) Altjóða sambondini

Sambond millum lond og øki verða viðgjørd, herundir sambandið millum menningarlond og ídnaðarlond.

3.2 Fakøkini
1) Náttúrugrundarlag og umhvørvi

a) Alheims veðurlagsviðurskifti, herímillum íkoman av teirri grundleggjandi vindskipanini eins og staðbundin og heimsbundin frábrigdi í hita og avfalli; vegurlagsávirkandi orsakir, vatnumferðin eins og eitt dømi um eitt økisbundið ella staðarbundið veðurlag,

b) treytað av valdu evnunum: landslagsskapan, jarðbotnslæra, havfrøði, ráevnisjarðfrøði ella ástøði plátuvond ella blandingur av hesum økjum í hóskandi vavi; hóskandi til valda økið: skapandi og týðandi virksemi á jarðarflatuni og í jarðarskorpuni,

c) umhvørvisviðurskifti, herímillum sambandið millum ávirkan, viðkvæmi og broytingar í tí fysiska umhvørvinum.

2) Demografi

a) íbúgvasamanseting og íbúgvamenning, herundir íbúgvamenning í Føroyum eins og demografisk transitión í ymsum londum ella økjum.

b) lokalisering og flytingar.

3) Vinnulívsgeografi

a) vinnulívsbygnaður og vinnulívsmenning,

b) í sambandi við eitt av teimum valdu evnunum: samanseting, menning og geografiska býtið hjá framleiðsluni; tann tøknifrøðiliga menningin sum fortreyt fyri framleiðsluni umframt geografisku avleiðingarnar av tøknifrøðiligu menningini,

c) ein greining av einum einstøkum føroyskum vinnuvegi,

d) sambandið millum lond og øki, soleiðis sum tað kemur til sjóndar í vøruhandli, tænastuveitingum, kapital- og vitanarflutningi.

4) Menniskjaskapta landslagið

Menniskjaávirkaða landslagið - á bygd ella í bý - sum úrslit av náttúrugivnum fortreytum og virksemi menniskjans, herímillum broytingar í lendisnýtsluni og sínámillum støðan hjá pørtum í mentanarlandslagnum.

3.3 ²⁾ Lesipensum fevnir um 230 - 250 síður, og próvtøkupensum fevnir um 160 - 180 síður, og skal próvtøkupensum umboða øll viðgjørd evni.

Próvtøkan

4.2 Próvtøkupensum hjá næmingum, sum fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er lesipensum umframt skrivligt arbeiði, sum er gjørt í sambandi við undirvísingina.

4.3 ²⁾ Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi: Pensum verður skipað í evni, sum fevna um tey fýra fakøkini, og sum taka við tær 4 geografisku dimensiónirnar. Uppgivnar verða 230-250 síður, soleiðis at øll uppgivnu evnini eru umboðað. Pensum skal fevna um eina innførslu í keldur og háttaløg í geografiini, um ikki so er, at tann lesandi gevur upp egið skrivligt arbeiði, sum er góðkent í sambandi við undirvísing, ið er farin fram fyrr.

4.4 Sum hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini kann alt tilfar brúkast, sum hevur verið brúkt í sambandi við undirvísingna, herundir egnu uppskriftir og skrivligu arbeiði próvtakarans.

4.5 Givin verður ein spurningur, sum skal orðast skrivliga og dýpast við undirspurningum við greiðari framtøku. Undirspurningarnir skulu við atliti at breidd og neyvleika vigast soleiðis, at próvtakarin hevur møguleika at leggja til rættis sína próvtøkuframløgu so sjálvstøðugt sum gjørligt, uttan at tað gongur út yvir ætlanina í próvtøkuspurninginum.

4.6 Próvtøkuspurningurin við undirspurningum verður stuðlaður við tilfari, stuttum tekstaúrtaki, kortum, fylgisveinamyndum, strikumyndum, talvum, fotomyndum ella tílíkum. Tilfarið skal í mest møguligan mun vera próvtakaranum ókent, men sum heild ikki bróta frá tí tilfari, sum kemur fyri í pensum, íroknað tí tilfari, sum verður givið upp til próvtøku frá teimum geografisku og jarðfrøðiligu søvnunum.

4.7 Spurningar og hjálagt tilfar skal hava eitt innihald og eitt vav, sum ger tað gjørligt hjá próvtakaranum at nýta fyrireikingartíðina munagott og skilagott, og sum verður støðið undir einari liðiligari próvhoyring.

4.8 Hendingaferð kann annað tilfar takast við úr fyrireikingarrúminum, strikumyndir, kort, talvur o. tíl., um próvtakarin ynskir at brúka hetta í próvhoyringini. Skrivligu arbeiðini kunnu verða drigin inn í próvtøkuni.

4.9 Í metingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun og á hvørjum støði tann setti spurningurin er svaraður. Harumframt verður mett um evni próvtakarans at sameina fakliga vitan við greining av útflýggjaða tilfarinum.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Miðstig

Endamálið

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa størri vitan um og innlit í samspælið millum náttúrugivnar og samfelagsskaptar fortreytir fyri lívskor menniskjans og frábrigdi tess á jørðini, soleiðis at teir gerast førir fyri sjálvstøðugt at greiða frá hesum samspæli,

b) at næmingarnir venja teirra førleika at brúka náttúruvísindaligt og samfelagsvísindaligt háttalag og tøknilig hjálpartól, at eygleiða, lýsa og greina geografisk viðurskifti, umframt venja teirra evni at meta um, hvussu háttaløgini kunnu brúkast,

c) at næmingarnir menna teirra førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um geografiskar spurningar,

d) at næmingarnir fáa økta fatan av, hvørja ávirkan tøknifrøðiliga, búskapararliga, politiska og søguliga menningin hevur á samspælið millum náttúru og samfelag - staðarbundið og alheimsliga - umframt gerast førir fyri at greina dømi um hetta samspæl,

e) at næmingarnir fáa kunnleika til ástøði og modell fyri skapan av náttúrutilfeinginum og gerast førir fyri at greiða samanhangin millum nýtslu menniskjans av jarðarknøttinum og tær umhvørvisligu avleiðingar av hesum, - staðarbundið og alheimsliga.

f) at næmingarnir við støði í vitan og innliti framhaldandi menna evnini til sjálvstøðuga og fjøltáttaða støðutakan til føroysk og altjóða umhvørvis- og samfelagsviðurskifti, eins og teir gjøgnum hesa vitan og hetta innlit fáa størri millumtjóða fatan og ábyrgdarkenslu.

Undirvísingin

7.1 Undirvísingin verður løgd til rættis í evnum, sum fevna um í minsta lagi 4 av teimum 8 fakøkjunum:
1) Jarðfrøðiligt tilfeingi og gagnnýting av tí

2) Jarðskjálvta og eldgos

3) Veður og veðurlag

4) Framleiðslu, tøknifrøði og umhvørvi

5) Heimshandil

6) Menningarmodell

7) Menniskjaskapta landslagið

8) Fysiska planlegging

Evnini skulu í samlaðu undirvísingargongdini taka við tær fýra geografisku dimensiónirnar, sum yvirorðnað lýsa geografilærugreinina:
a) Samspælið millum náttúru og samfelag

b) Lívskor

c) Staðarbundnar, økisbundnar og alheimsbundnar dimensiónir

d) Altjóða sambond

7.2 Í undirvísingini skulu veljast 3-5 ymisk evni, sum hóska væl at lýsa týðandi partar av samspælinum millum menniskjað og umhvørvi tess, náttúrugivið eins væl og menniskjaskapt. Í viðgerðini av evnunum skal dentur vera lagdur á samanhang og heild. At umheimurin er dynamiskur og ávirkiligur, verður gjørt greitt. Evnisvalið verður gjørt soleiðis, at bæði samfelags- og náttúruparturin verða gjølla viðgjørd og skulu viga eins nógv í undirvísingini. Avleiðingarnar av samspælinum millum samfelag og náttúru er hornasteinur í viðgerðini av evnunum. Í evnisvalinum skal høvuðsdentur leggjast á alheims og millumtjóða viðurskifti. Framtøkan frá kravdum stigi fæst við meiri umfatandi nýtslu av ástøðum og at fara í dýbdina í tí ástøðiliga tilfarinum. Sjálvstøðugi parturin í arbeiði næminganna økist og í størri mun verða tilfar og upplýsingar, sum næmingarnir sjálvir hava savnað, brúkt.

7.3 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiði kann fevna um:
a) at brúka forrit, ið eru serliga ætlað lærugreinini,

á) at brúka almenn brúkaraforrit og

b) at viðgera geografiskar avleiðingar av at brúka edv.

7.4 Námsferðir eru natúrligur partur av undirvísingini. Arbeiði uttan fyri skúlan og royndararbeiði er fastir táttir í undirvísingini. Í undirvísingini verða brúkt kort, fylgisveinamyndir og hagfrøðiligt tilfar eins og tekniskur útbúnaður til økisarbeiði og royndararbeiði.

7.5 Skrivliga arbeiðið verður brúkt til framhaldandi at venja lærugreinarháttalagið, skapa yvirlit og halda fast í týðandi úrslit í undirvísingini umframt at styrkja sjálvstøðuga skrivliga førleikan hjá næmingunum.

7.6 Gjørdar verða 7 skrivligar uppgávur, av hesum 2 A-uppgávur og 5 B-uppgávur. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til uppgávurnar. A-uppgávur eru uppgávur við greiðum endamálsorðingum og við svarum, sum liggja innan avmarkaðar karmar. B-uppgávurnar hava størri dám av sjálvstøðugum næmingavirksemi, og endamálsorðingarnar og svarini liggja innan breiðari karmar. Skrivliga arbeiðið liggur annaðhvørt í undirvísingartíðini ella kemur ístaðin fyri ta vanligu fyrireikingina til undirvísingina.

Innihald í undirvísingini

8.1 Tær geografisku dimensiónirnar:
a) Samspælið millum náttúru og samfelag,

sum verður viðgjørt í tilfeingisnýtslu- og umhørvishøpi. Undirvísingin skal lýsa sínámillum ávirkan millum náttúrugrundarlagið og nýtslu menniskjans av hesum í eini framleiðslu ella einari framleiðsluskipan. Dentur verður lagdur á sambandið millum framleiðsluna og tað tøknifrøðiliga og búskaparliga støðið og tær politisku fortreytirnar. Umhvørvisavleiðingarnar av gagnnýtslu av náttúruni vera viðgjørdar og mettar í mun til møguleikan fyri einari lívførari menning.

b) Lívskor

Tey geografisku frábrigdini í lívskorunum: náttúrugrundarlag, framleiðsla, vinnulívs-, íbúgva-, og mentanararviðurskifti, matur, íbúðar- og heilsuviðurskifti eins og búskaparlig og politisk viðurskifti verða lýst.

c) Tann staðarbundna, økisbundna og alheimsbundna dimensiónin

miðar ímóti einum geografiskum yvirliti og umheimsfatan og skal vísa økisbundin frábrigdi á jørðini. Høvuðsdentur verður lagdur á tey alheimsligu frábrigdini og alheimsligan samanhang.

d) Altjóða sambondini

Samband millum lond og øki verður viðgjørt, herímillum støðu Føroya í altjóða høpi.

8.2 Fakøkini (valt verða í minsta lagi fýra av hesum átta økjum, soleiðis býtt, at náttúruparturin og samfelagsparturin eru í javnvág):
1) Jarðfrøðiligt tilfeingi og gagnnýtslu av tí

Undirvísingin skal geva innlit í tilgongdir, sum greiða frá skapanini av jarðfrøðiliga tilfeinginum, lokalisering og tí hátti, tey finnast undir. Geografiska býtið av ráevnunum, teirra framleiðslu-, sølu- og marknaðarviðurskifti, umframt teir umhvørvistrupulleikar, sum eru knýttir at framleiðslu og gagnnýtslu, verða greinað. Hvussu ráevnishugtakið er treytað av samfelagsmenningini, herundir tøknifrøðiliga støðið, verður lýst. Í minsta lagi eitt dømi um jarðfrøðilig tilfeingi, orkuráevni, ídnaðarráevni ella vatn verður viðgjørt.

2) Jarðskjálvti og eldgos

Undirvísingin skal geva innlit í jarðfrøðiligar tilgongdir, sum greiða frá eldgosi og jarðskjálvta ymsastaðni á jørðini. Undirvísingin skal geva yvirorðnaðan kunnleika um jarðfrøðisøguna grundað á aktualistisku meginregluna. Áherðsla verður løgd á samanhangið millum plátuvondástøðið og lokalisering av ymiskum sløgum av jarðskjálvtum og gosfjøllum. Lýstar verða avleiðingarnar av hesum sløgum av jarðskjálvtum og eldgosum í ymiskum samfeløgum.

3) Veður og veðurlag

Undirvísingin skal fevna um tilgongdir, sum eru knýttar til alheimsveðurlagið ella eitt ella fleiri sløg av økisbundnum veður- og veðurlagi ella um tilgongdir, sum kunnu føra veðurlagsbroytingar við sær. Avleiðingar, sum hesar gongdir hava fyri framleiðslu og lívskor menniskjans, verða lýstar.

4) Framleiðsla, tøknifrøði og umhvørvi

Ein framleiðsla ella ein framleiðsluskipan verður greinað út frá einum vistfrøðiligum, búskaparligum og tøknifrøðiligum sjónarhorni. Dømi frá tøkniliga sera framkomna heiminum og frá samfeløgum á einum lægri tøknifrøðiligum støði kunnu brúkast. Í greiningini vera bæði náttúru- og samfelagstreytaðar fortreytir eins og avleiðingarnar fyri umhvørvi, búskapi og lívskorum menniskjans viðgjørdar. Har tað er hóskandi fyri evnið, verður orku- og evnisstreymur í framleiðsluskipanunum umrødd.

5) Heimshandil

Marknaðarviðurskiftini í altjóða handli eins og slagið og vavið av vørustreyminum og onnur sínámillum ávirkan landanna millum verður greinað. Náttúru- og samfelagsfor-treytirnar fyri altjóða arbeiðsbýtinum verða lýstar.

6) Menningarmodell

Menningarmodell verða sett í samband við menningartrupulleikarnar í ídnaðar- og menningarlondunum og verða viðgjørt og mett út frá búskapi og lívførari menning.

7) Menniskjaskapta landslagið

Lendisnýtslan í sínámillum ávirkan við náttúrufortreytunum og samfelagsskaptu fortreytunum verður greinað. Verður valt at viðgera bø og haga, verða lendisnýtslan, jarðarbrúk, bygging og flutningsbygnaður umrødd. Verður valt at viðgera býarlandslagið, verða lendisnýtsla, býarskipan og urbanisering greinað.

8) Fysisk planlegging

Undirvísingin skal fevna um eitt ella fleiri dømi um fysiska planlegging í Føroyum ella uttanlands og innihalda grundarlagið fyri ætlanum, útinnan av teimum og avleiðingar. Dømi kunnu takast frá ætlanum á ymsum landspartatreytaðum støðum ella frá sektorráðleggjanini.

8.3 Lesipensum fevnir um 200-220 síður, soleiðis at øll viðgjørdu evnin eru umboðað.

Próvtøkan

9.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

9.2 Próvtøkupensum hjá næmingum, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er lesipensum og skrivligt arbeiði, sum er gjørt í sambandi við undirvísingina.

9.3 Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi og næmingum, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum: Pensum verður skipað í evni, sum fevna um í minsta lagi fýra av teimum átta fakøkjunum, og sum taka við tær 4 geografisku dimensiónirnar. Í vali av tilfari skal vera javnvág millum náttúru- og samfelagspartin í lærugreinini. Uppgivnar verða 280-300 síður, soleiðis at øll uppgivnu evnini eru umboðað.

9.4 Sum hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini kann brúkast alt tilfar, sum hevur verið brúkt í sambandi við undirvísingina, herímillum egnu uppskriftir og skrivligu arbeiði próvtakarans.

9.5 Hvør próvtakari fær ein spurning, sum skal orðast skrivliga og dýpast við undirspurningum við greiðari framtøku. Undirspurningarnir skulu við atliti at breidd og neyvleika vigast soleiðis, at próvtakarin hevur møguleika at leggja til rættis sína próvtøkuframløgu so sjálvstøðugt sum gjørligt, uttan at tað gongur út yvir ætlanina í próvtøkuspurninginum.

9.6 Próvtøkuspurningurin við undirspurningum verður stuðlaður við tilfari, stuttum tekstaúrtaki, kortum, fylgisveinamyndum, strikumyndum, talvum, fotomyndum ella tílíkum. Tilfarið skal í mest møguligan mun vera próvtakaranum ókent, men sum heild ikki bróta frá tí tilfari, sum kemur fyri í pensum, herímillum tí tilfari, sum verður givið upp til próvtøku frá teimum geografisku og jarðfrøðiligu søvnunum.

9.7 Spurningar og hjálagt tilfar skal hava eitt innihald og eitt vav, sum ger tað gjørligt hjá próvtakaranum at nýta fyrireikingartíðina munagott og skilagott, og sum verður grundarlag fyri einari liðiligari próvhoyring.

9.8 Hendingaferð kann annað tilfar takast við úr fyrireikingarrúminum, t.d. strikumyndir, kort og talvur, um próvtakarin ynskir at brúka hetta í próvhoyringini. Skrivligu arbeiðini kunnu verða drigin inn í próvtøkuni.

9.9 Í metingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun og á hvørjum støði tann setti spurningurin er svaraður. Harumframt verður mett um evni próvtakarans at sameina fakliga vitan við greining av útflýggjaða tilfarinum. Eisini verður stórur dentur lagdur á evnini, próvtakarin sýnir sjálvstøðugt at skipa og byggja upp próvtøkusvarið.

10. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 14

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Grikskt

Endamálið

1. Endamálið er:
a) at næmingarnir fáa førleika at lesa og umseta grikskar tekstir og at meta um og lýsa umsetingar,

b) at næmingarnir samantvinna ta ítøkiligu málinnlæringina við eina neyvari vitan um samfelag og mentan, ið vóru grundarlag fyri tekstirnar, og á henda hátt fáa fatan av sambandinum millum mál- og mentanartilognan

c) at næmingarnir gjøgnum tulking av høvuðsverkum í grikskum bókmentum, heimspeki og list skilja griksku fornøldina sum eina søguliga eind og sum støði undir evropeiskum mentanararvi, og

d) at næmingarnir gjøgnum menning av málsligari og søguligari tilvitan síggja sambandið millum grikskt og aðrar lærugreinar á studentaskúlanum og gerast førir fyri at fáa gagn av kunnleika teirra til fortíðina sum grundarlag fyri at skilja nútíðina.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin fer fram við støði í grikskum upprunatekstum. Lisnar verða umleið 110 normalsíður. Í staðin fyri í mesta lagi 35 síður av upprunateksti kann lesast tað dupulta síðutalið av tillagaðum tekstum ella í mesta lagi 10 síður av eftirgjørdum teksti. Bæði prosa og poesi eru partar av pensum, og skulu tey hvør sær fevna um í minsta lagi 1/3 av pensum. Harumframt verða í minsta lagi 300 síður lisnar í umseting.

2.2 Pensum verður sett saman soleiðis, at næmingarnir fyrst og fremst fáa kunnleika um tekstasløg og rithøvundar, sum eru avgerandi fyri fatanina av lívinum og hugmyndaheiminum í griksku forntíðini í tíðarskeiðinum frá Homer til Aristoteles.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um
a) morfologi, syntaks, semantikk og málsøguligar eygleiðingar,

b) nýtslu av hjálparmiðlum í lærugreinini: orðabøkur, mállærur, viðmerkingar, handbøkur, edv o.a.,

c) tulking, sum sýnir tekstin í søguligum høpi, og sum ger hann skiljandi fyri næmingarnar við støði í teirra fortreytum,

d) lýsing og tulking av fornfrøðiligum tilfari.

3.2 Undirvísingin verður løgd til rættis, soleiðis at arbeiðið við bæði tekstum og fornfrøðiligum tilfari miðar ímóti eini heildarfatan.

3.3 Skrivliga arbeiðið fevnir um hesi øki:
a) morfologiska og syntaktiska greining,

b) samanbering av upprunateksti og parallelumseting, herundir at gera alternativa umseting,

c) tekstaviðmerking og evnisviðgerð.

3.4 Ein partur av skrivligu venjingunum verður gjørdur í tilknýti til teir tekstir, sum næmingarnir arbeiða við í munnligu undirvísingini. Í 2. studentasskúlaflokki skulu teir lata inn 8 fríar uppgávur á umleið 0,5 - 1,5 síðu ella 17 minni uppgávur á umleið 0,5 síðu, tó soleiðis at í minsta lagi 1/3 av samlaðu uppgávunøgdini skal vera fríar uppgávur. Í 3. studentaskúlaflokki skulu latast inn 14 kommenteringsuppgávur á 1 - 1,5 síðu.

3.5 Arbeiðið við høvuðsuppgávuni skal liggja innan karmarnar av endamálsorðingini fyri lærugreinina grikskt. Uppgávuheitið skal hava í sær eina ávísing um undirbókmentir, sum geva næminginum møguleika at greiða frá einum greiðsluevnisøki, og hjálagt skal vera eitt skjal við grikskum upprunateksti á umleið 2 normalsíður, soleiðis at næmingurin gjøgnum eina greining av tekstaskjalinum kann geva eina meting av greiðsluevnisøkinum.

Próvtøkan

4. Hildnar verða ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

5.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

5.2 Næmingar, sum fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp sum próvtøkupensum 60 normalsíður, javnt býttar millum lisnu upprunatekstirnar. Verður skanderað poesi givin upp, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða. Uppgivið verður harumframt eitt úrval av eyðkendum verkum frá grikskari mynda- og byggilist.

5.3 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er umleið 110 normalsíður av upprunateksti. Verður skanderað poesi givin upp, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða. Uppgivið verður harumframt eitt úrval av eyðkendum verkum frá grikskari mynda- og byggilist.

5.4 Próvtakarin hevur í fyrireikingarhølinum atgongd til rein eintøk av øllum bókum og ljóstøkum, sum hava verið brúkt í undirvísingini. Loyvt er eisini at hava egnar uppskriftir við í fyrireikingarhølinum. Egnar uppskriftir fevna um tær umsetingar, sum próvtakarin sjálvur hevur gjørt og skrivað niður. Einans tær uppskriftir, próvtakarin hevur gjørt í fyrireikingartíðini, kunnu takast við til próvhoyringina. Sum uppskriftir verður roknað umseting av orðum og einstøkum orðingum, men ikki umseting, ið er skrivað í fyrireikingartíðini, av øllum próvtøkutekstinum ella av pørtum av honum.

5.5 Próvhoyringin fevnir um upplestur, umseting, málsliga greining og innihaldsfatan av einum tekstabroti upp á umleið 0,5 normalsíðu. Próvtøkuspurningarnir mugu ikki innihalda vegleiðandi spurningar ella yvirskriftir. Próvtakarin skal sjálvur skipa svarið upp á próvtøkuspurningin, soleiðis at próvhoyringin fer fram í tí raðfylgju, próvtakarin velur. Allur próvtøkuteksturin skal umsetast. Umsetingin skal vera tekstatrúgv á munnrøttum føroyskum og skal vera sjálvstøðugt avrik hjá próvtakaranum. Tá umsetingin er liðug, velur próvhoyrarin eitt ella tvey brot úr próvtøkutekstinum, har próvtakarin skal roynast í málsligari greining. Krøvini, sum verða sett til ta málsligu greiningina eru hesi: kompleks syntaks møguliga við ymiskum greiningum, stakroyndir í morfologi, sambandið millum mállæru og semantikk (og millum føroyskt og grikskt). Próvtakarin skal greiða meining og innihald í tekstabrotinum umframt tað høpið, tekstabrotið er partur av, umframt bakgrundina hjá tekstinum og sambandið millum hann og hitt pensumið.

5.6 Próvhoyrt verður í myndatilfari, sum verður lagt fyri próvtakaranum. Próvtakarar og próvhoyrari kunnu gera av, at tilfar, sum ikki hevur verið viðgjørt í undirvísingini, verður lagt fram til próvtøku. Byggitekningar og endurreisingar eru ikki myndatilfar. Tilfarið, ið verður lagt fyri próvtakaran, skal lýsast, dagfestast og setast í størri høpi.

6. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Tá ið próvtalið verður givið, skal høvuðsdenturin leggjast á tekstabrotið, men avrikið í myndatilfarinum skal týðiliga ávirka ásetanina av endaliga próvtalinum.

7.1 Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar, og fevnir hon um eina málsliga og eina innihaldsliga viðmerkingaruppgávu. Við støði í einum grikskum upprunateksti á í mesta lagi 1,5 normalsíðu, og við parallelumseting og myndatilfari sum uppískoyti, skal próvtakarin svara hesum:
a) greiningaruppgávur: formstaðfesting, greining av liðum, og greining av heildarsetningum

b) umsetingaruppgávur: staðfesting og meting av brotum í parallellumsetingini, umframt uppskot til eina meiri orðarætta umseting av einum broti (umsetast sum eftirlit)

c) tulkingaruppgávur: tekstaviðmerkingar, evnisviðgerð og myndagreining.

7.2 Greiningar- og umsetingaruppgávurnar eru kravdar. Av tulkingaruppgávunum verða 4 svaraðar, av hesum er 1 kravd.

7.3 ²⁾ (Strikað).

8. Øll trý uppgávusløgini verða mett javnt í próvdømingini. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í øllum avrikinum.

Fylgiskjal 15

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Heimspeki

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir ogna sær vitan um heimspekilig greiðsluevnismál og ástøði viðvíkjandi grundleggjandi fatan av menniskju, samfelagi og náttúru og viðvíkjandi almennum fyritreytum fyri sannkenning og gerð,

b) at næmingarnir menna evni síni at greiða frá, greina og taka støðu til heimspekiligar spurningar, og

c) at næmingarnir fáa fatan av, hvussu heimspekiligar áskoðanir eru tengdar saman við hug-, samfelags- og nátturuvísindaligum lærugreinum og eisini politiskum grundáskoðanum.

Undirvísingin

2. Undirvísingin byggir á hesi evni:
a) ástøðiliga heimspeki (herundir serliga metafysikk, sannkenningarástøði, vísindaástøði og logikk)

b) verkliga heimspeki (herundir serliga siðafrøði, politiska heimspeki og lívsheimspeki).

3.1 Undirvísingin verður løgd soleiðis til rættis, at greiðsluevnismál og háttaløg frá báðum evnum verða tikin við í viðgerðina av tilsamans fýra evnum, har trý verða vald burturúr, soleiðis at hesi evnisøki verða umboðað:
a) menniskjað og ímyndir tess

b) samfelagið og søgan

c) náttúran og tøknifrøðin.

3.2 Fjórða evnið kann veljast frítt, tað kann t.d. vera eitt heimspekiligt evni, sum er partur av eini ella fleiri av hinum lærugreinunum á studentaskúlanum ella av einum heimspekiligum evni, sum er partur av aktuellum mentanarkjaki ella er av týdningi fyri sjálvsfatan næminganna.

4.1 Arbeiðið verður grundað á lesing av grundtekstum og útleggingum. Lisnar verða 150 - 225 normalsíður av grundtekstum.

4.2 Í minsta lagi eitt evni verður viðgjørt søguliga eins og reglubundið út frá eini størri heild av grundtekstum.

4.3 Teld er partur av undirvísingini.

Próvtøkan

5.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 næmingar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

5.2 Próvtøkupensum fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er 100 - 150 normalsíður av grundtekstum, býttar yvir í minsta lagi 3 av teimum 4 evnunum, sum undirvísingin hevur fevnt um.

5.3 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er tað sama sum lesipensum: 150 - 225 normalsíður, býttar yvir øll 4 evnini. Harumframt verður givið upp í hóskandi mát stuðulsbókmentir, sum lýsa greiðsluevnismál og háttaløg innan vísindaøkini: ástøðilig og verklig heimspeki.

5.4 Próvtakarin hevur undir fyrireikingini atgongd til øll tey tekstasøvnini, útleggingar og annað tilfar, sum er latið næmingunum í sambandi við undirvísingina. Próvtakaranum er loyvt at hava við sær alt tilfar, sum nýtt hevur verið í undirvísingini, eisini egnar uppskriftir. Við próvhoyringina kunnu sum stuðul undir framløguni brúkast uppskriftir, sum eru gjørdar í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt við í dømingini.

5.5 Próvhoyrt verður í einum lisnum teksti møguliga við ískoytistilfari. Tekstatilfarið má í mesta lagi vera á 2 normalsíður. Orðingin av próvtøkuuppgávuni má greitt tilskila, hvussu teksturin skal vera partur av svarinum, ella um næminginum stendur frítt fyri.

5.6 Próvtakarin verður próvhoyrdur í evnunum at orða seg, greina og taka støðu til tað ella tey heimspekiligu greiðsluevni, sum eru í próvtøkutekstinum, umframt at draga fram týdningarmiklar partar av tí evni, sum er tilskilað í próvtøkuspurninginum, og at taka lut í einum dúpandi orðaskifti.

6. Givið verður 1 próvtal. Mett verður um heimspekiligu vitan og førleika næmingsins, og próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 16

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Ítróttur

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa fjøltáttaðar ítróttarligar upplivingar og royndir,

b) at næmingarnir menna teirra rørslugleði, teirra kropsliga samleika og samarbeiðsevni,

c) at næmingarnir læra at brúka kroppin hóskandi og skapandi,

d) at næmingarnir læra at fóta sær væl ítróttarliga bæði einsamallir og saman við øðrum

e) at næmingarnir fáa kunnleika til fortreytirnar fyri og týdningin av at vera væl fyri kropsliga,

f) at næmingarnir verða eggjaðir til framhaldandi kropsligt virkni.

Undirvísingin

2. Tá ið undirvísingargongd verður vald, eiga fjølbroytni og samanhangur at verða havd í huga. Ástøði skal verða fastur partur av undirvísingini í tann mun, tað hevur týdning fyri at skilja íðkanina. Undirvísingin kann í ávísum tíðarskeiðum vera býtt sundur eftir kyni ella vera felags fyri bæði kyn.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um:
1) upphitan, arbeiðsteknikk, grundvenjing (vøddastyrki, vøddaáhaldni venjing av treystleika og rørslu), skapandi rørsluhættir, lívvirkisfrøðiligar mátingar,

2) einstaklingaítróttir (t.d. svimjing, fimleik, frælsan ítrótt, fjaðrabólt, kósrenning),

3) liðítróttir (t.d. hondbólt, kurvabólt, flogbólt, stavbólt),

4) ítróttarevni (t.d. kettjaraspøl, uttanduraítriv, vetrarítróttir, tónleik, rørslu og spøl).

3.2 Næmingarnir skulu hava undirvísing í í minsta lagi tveimum einstaklingaítróttargreinum, tveimum liðítróttargreinum og einum ítróttarligum evni. Vavið av hvørjari av hesum greinum skal vera ein samanhangandi undirvísingargongd av í minsta lagi 12 pultstímum.

3.3 Næmingarnir gera einsamallir ella í bólki eina upphitingar- og grundvenjingarskrá.

Frítøka

4.1 Rektarin kann heilt ella partvís frítaka næming fyri luttøku í verkliga partinum í ítróttarundirvísingini, um forðingin er beinleiðis sjónlig, ella um forðingin er sjúka, vanlukka ella av tí et næmingurin er við barn. Fyri at fáa frítøku skal orsøkin til frítøku skjalprógvast við oyðiblaði til læknaváttan, sum Skúlafyrisitingin ger. Læknaváttanin skal tilskila, hvussu leingi frítøkan varir, og hvat frítøkan fevnir um.

4.2 Rektarin tekur støðu til, um samlaða frítøkan í einum undirvísingarári er so víðtøkin, at tað ber í sær, at einki ársmet verður givið. Næmingurin ella (um næmingurin er undir 18 ár og ógiftur) tann, sum hevur foreldramyndugleikan, skal saman við frítøkuni skrivliga kunnast, tá ið ársmet ikki kann gevast. Kunningin inniheldur millum annað upplýsing um átekning av próvtalsblaðinum/próvtøkuskjalinum (smbr. Kunngerð um studentspróvtøku og HF-próvtøku).

4.3 Næmingurin ber útreiðsluna til læknaváttan.

Miðstig

Endamálið

5. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa ymiskar ítróttarligar upplivingar og royndir,

b) at næmingarnir menna teirra rørðslugleði, teirra kropsliga samleika og samarbeiðsevni,

c) at næmingarnir læra at brúka kroppin rætt og skapandi,

d) at næmingarnir læra at fóta sær væl ítróttarliga bæði einsamallir og í felag,

e) at næmingarnir fáa kunnleika til fortreytirnar fyri og týdningin av at vera væl fyri,

f) at næmingarnir læra um uppgávurnar hjá ítrótti, bæði á einstaklinga- og samfelagsstøði, og

g) at næmingarnir verða eggjaðir til framhaldandi kropsligt virkni.

Undirvísingin

6. Undirvísingin fevnir um verklig og ástøðilig faklig øki, sum verða samanflættað, har tað er hóskandi. Roynt verður at fáa líka stóran part til verklig (høvuðsøki I) og ástøðilig (høvuðsøki II) øki. Kanningar verða gjørdar, og frágreiðingar skrivaðar. Edv er ein partur av undirvísingini.

Innihaldið í undirvísingini

Høvuðsøki I:

7.1 Undirvísingin fevnir um:
1) upphitan, arbeiðsteknikk, grundvenjing (vøddastyrki, vøddaáhaldni, venjing av treystleika og rørslu), skapandi rørsluhættir og lívvirkisfrøðiligar mátingar,

2) einstaklingaítróttir (t.d. svimjing, fimleik, frælsan ítrótt, fjaðrabólt og kósrenning),

3) liðítróttir (t.d. handbólt, kurvabólt, flogbólt og stavbólt),

4) ítróttarevni (t.d. kettjaraspøl, uttanduraítriv, vetrarítróttir, tónleik, rørsla og spøl).

7.2 Næmingarnir skulu hava undirvísing í í minsta lagi einari einstaklingsítróttargrein, einari liðítróttargrein og einum ítróttarevni. Vavið av hvørjum av hesum greinum skal vera ein samanhangandi undirvísingargongd av í minsta lagi 12 pultstímum. Tá undirvísingargongd verður vald, skal fjølbroytni havast í huga.

Høvuðsøki II:

8.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Tað náttúruvísindaliga økið:

Við støði í rørslukervinum í mannakroppinum, arbeiðslívvirkisfrøði og serligum ástøði verður arbeitt við evnum, sum hava týdning fyri kropsligt avrik og heilsu.

2) Tað hugvísindaliga og samfelagsvísindaliga økið:

Við støði í ítróttarsosiologi og ítróttarsøgu verða tær skiftandi uppgávur, sum ítróttur hevur í samfelagnum, greinaðar, har høvuðsdentur verður lagdur á føroysk viðurskifti.

8.2 Lisnar verða tilsamans 150-200 síður. Tað náttúruvísindaliga økið og tað hugvísindaligasamfelagsvísindaliga økið skulu hvørt sær vera í minsta lagi 1/3 av tí, ið lisið verður.

8.3 Arbeiðið við teld er ein partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um nýtslu av lærugreinaserstøkum forritum, sum snúgva seg um ítrótt, sum til dømis treystleikaútrokningar.

8.4 Munnlig og skrivlig framsetingarevni verða vand í sambandi við ta ástøðiligu undirvísingina. Næmingarnir gera 6 frágreiðingar um kanningar og royndir. Tær góðkendu royndarfrágreiðing-arnar skulu havast við til próvtøkuna.

Próvtøkan

9.1 Hildin verður ein munnlig-verklig próvtøka, sum kann skipast sum ein bólkapróvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 20 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. Umleið 1,3 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming og skiftan millum ymiskt virksemi.

9.2 Próvtøkupensum fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum:
1) Høvuðsøki I:

Uppgivið verður ein upphitingarskrá við tónleiki og ein skrá, ið fevnir annaðhvørt um grundvenjing ella skapandi rørsluhættir, og tríggjar ítróttargreinir (ein einstaklingsítróttargrein, ein liðítróttargrein og eitt ítróttarligt evni), har næmingurin hevur fingið undirvísing í í minsta lagi 12 undirvísingareindir. Tann einstaki próvtakarin verður eftir egnum vali próvhoyrdur í tveimum av teimum trimum nevndu greinum. Valt verður seinasta vanliga skúladag.

2) Høvuðsøki II:

Umleið 150 síður verða givnar upp (í minsta lagi 1/3 frá hvørjum øki) saman við frágreiðingum um gjørdar kanningar og royndir.

9.3 Fyri at halda tað støðið, ið er nátt í tí verkliga partinum, tá ið undirvísingin heldur uppat, kunnu lærarar og næmingar hittast 2-3 ferðir til venjing í ítrótti undan tí munnligu próvtøkuni.

9.4 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum:
1) Høvuðsøki I:

Uppgivin verður ein upphitingarskrá við tónleiki, ein grundvenjingarskrá og ein skrá, sum fevnir um skapandi rørsluhættir. Eisini skal ein einstaklingsítróttargrein, ein liðítróttargrein og eitt ítróttarligt evni gevast upp. Val próvtakarans av ítróttargrein/evni er treytað av umstøðum skúlans at íðka ítrótt.

2) Høvuðsøki II:

Uppgivnar verða 200 síður (í minsta lagi 1/3 úr hvørjum øki) saman við frágreiðingum, møguliga frá einum góðkendum starvstovuskeiði. Sí fylgiskjal 35.

9.5 Loyvdir hjálparmiðlar eru: útflýggjað tilfar í sambandi við spurningin, lærubøkur, uppskriftir og royndarfrágreiðingar próvtakarans.

9.6 Próvtøkan er í tveimum pørtum:
a) Próvtakarin vísir eina upphitingarskrá við tónleiki og annaðhvørt eina grundvenjingarskrá ella eina skrá, sum fevnir um skapandi rørsluhættir. Í hesum parti av próvtøkuni skal næmingurin greiða stutt frá tí valda innihaldinum. Próvtakarin vísir tekniskan (og í bóltspæli eisini taktiskan) førleika í tveimum ítróttargreinum.

b) Ein próvtøkuspurningur er innan fyri høvuðsøki II, har eisini verkligt greiðsluevnismál verða viðgjørd. Spurningurin tekur støði í ella verður styðjaður av skjalatilfari. Hesin parturin er ein einstaklingspróvtøka.

9.7 Sjálvlesandi og næmingar, sum fara til próvtøku eftir serligum treytum, verða próvhoyrdir í:
a) einari upphitingarskrá við tónleiki og

b) annaðhvørt einari grundvenjingarskrá ella einari við skapandi fimleiki og

c) tveimum av teimum ítróttargreinum, ið eru givnar upp og

d) einum spurningi innan høvuðsøki II.

Innan økini b), c) og d) verður lutakast próvtøkudagin.

10. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting. Eitt próvtal verður givið fyri hvønn næming sær.

Fylgiskjal 17

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Latín

Málslig deild

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er:
a) at næmingarnir fáa innlit í orðatilfarið og bygnaðin í latínska málinum við atliti at, fyri ein part lesing av rómverskum bókmentum, fyri ein part fatan av týdninginum hjá tí latínska málinum fyri evropeisku nútíðarmálini og av almennum málsligum spurningum, og

b) at næmingarnir fáa innlit í tann rómverska ímyndanarheimin og evnismentanina, so at teir menna evni síni at eygleiða og skilja sambandið millum mál og mentan.

Undirvísingin

2. Undirvísingin fevnir um
1) innførslu í tað latínska málið, og í hesum føri verður serligur dentur lagdur á høvuðsorðatilfar, á ta bendingarlæru (morfologi) og á ta setningslæru (syntaks), sum eru neyðugar til tess at duga at lesa og umseta latínskar tekstir, og sum eru týðandi fyri almenna málfatan. Undirvíst verður í heildarsetningsgreining;

2) lesing og umseting av samanhangandi latínskum tekstum: óviðgjørdum, umskrivaðum, tillagaðum ella - í byrjanartíðini - eftirgjørdum. Næmingarnir venjast gjøgnum arbeiðið við málsligum og mentanarligum spurningum í tí einstaka teksti at koma fram til eina samlaða tekstfatan;

3) innførslu í nýtslu av hjálparamiðlum: orðabók, mállæru, parallellumsetingum o.a., og

4) innførslu í bókmentasøgu og samfelagslig og fornfrøðilig viðurskifti í tann mun, teir lisnu tekstirnir elva til tað.

Próvtøkan

3.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

3.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp sum próvtøkupensum 4-6 normalsíður av lisnum upprunateksti frá tíðini 100 f.Kr. til 100 e.Kr. og 5-8 normalsíður av øðrum teksti, ið eru nýttar aftaná byrjanartíðina og sum er eins torførur og upprunatekstur. Verður skanderað poesi uppgivin, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða.

3.3 Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi og næmingum, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er 16 normalsíður, av hesum í minsta lagi 4 normalsíður upprunatekstur frá tíðini 100 f.Kr. til 100 e.Kr. og 5-8 normalsíður av øðrum teksti, ið eru nýttar aftaná byrjanartíðina og sum er eins torførur og upprunatekstur. Verður skanderað poesi uppgivin, verða 25 ørindi roknað sum ein normalsíða.

3.4 Próvtakarin hevur í fyrireikingarrúminum atgongd til rein eintøk av øllum bókum og ljóstøkum, sum hava verið brúkt í undirvísingini. Próvtakarin hevur ikki loyvi at taka við egin eintøk av bókum, tekstum og umsetingum. Próvtakarin má hava egnar uppskriftir við í fyrireikingarrúmið. Egnar uppskriftir fevna um tær umsetingar, sum próvtakarin sjálvur hevur gjørt og skrivað niður. Einans tær uppskriftir, próvtakarin hevur gjørt í fyrireikingartíðini, kunnu havast við inn til próvhoyringina. Sum uppskriftir verður roknað umseting av orðum og einstøkum orðingum, men tó ikki umseting, ið er skrivað í fyrireikingartíðini, av øllum próvtøkutekstinum ella av pørtum av honum.

3.5 Próvhoyringin fevnir um upplestur, umseting, málsliga greining og innihaldsfatan av einum tekstabroti upp á í mesta lagi 1/3 normalsíðu. Próvtøkuspurningarnir mugu ikki innihalda vegleiðandi spurningar ella yvirskrift. Undir próvhoyringini skal tíðin til tey einstøku evnini lagast eftir avriksstøðinum hjá próvtakaranum. Allur próvtøkuteksturin skal umsetast. Umsetingin skal vera tekstatrúgvur á munnrøttum føroyskum og skal vera sjálvstøðugt avrik hjá próvtakaranum. Tá umsetingin er liðug, velur próvhoyrarin eitt ella tvey brot úr próvtøkutekstinum, har próvtakarin skal roynast í málsligari greining. Tey krøvini, sum verða sett til ta málsligu greiningina, eru, at próvtakarin kennir:
1) nominalmorfologina, tó undantikið tey meiri sjáldsomu óbundnu fornøvnini (indefinit pronomen)

2) verbalmorfologina við atliti at præsens- og perfektumstovnum, persónsendingum í aktiv og passiv eins og perfektum indikativ aktiv, og præsens og perfektum infinitiv og participium,

3) týdningarmiklar setningsliðir, umframt grundorð, umsøgn, ávirki og atviki, og

4) setningssløgini (høvuðssetningar, tey týdningarmiklastu sløgini av eykasetningum, accusativus cum infinitivo og ablativus absolutus).

Próvtakarin skal gera greiðu fyri meining og innihaldi í tekstabrotinum umframt tí høpi, tekstabrotið stendur í.

4. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Undantikið upplesturin skulu avrikini í teimum einstøku pørtunum av próvtøkuni týðiliga ávirka ásetanina av endaliga próvtalinum.

Málslig deild

Miðstig

Endamálið

5. Endamálið er,
a) at næmingarnir menna evni síni at umseta og skilja latínskar upprunatekstir,

b) at næmingarnir styrkja almennu málfatan sína, og

c) at næmingarnir økja um kunnleika sín til tað rómverska samfelagið, tess ímyndanarheim og evnismentan og tess týdning fyri tann seinna evropiska siðaarvin.

Undirvísingin

6. Pensum fevnir um uml. 40 normalsíður av upprunateksti, helst frá tíðarskeiðinum 100 f.Kr. til 100 e.Kr. Í minsta lagi á tveimum økjum skal í sambandi við lestur av upprunateksti eins og av umsettum teksti tryggjast breiðari innlit í høvundaverk ella evni av høvuðstýdningi. Eitt av økjunum kann vera frá tí seinna latínska siðaarvinum.

7. Undirvísingin fevnir um
1) at dýpa longu vunnið mállæruhegni við denti á einum neyvum málsligum arbeiðshátti,

2) at vaksa um høvuðsorðatilfarið við at vísa á tann týdning, sum latín hevur fyri nútíðarmál (lánorð, týðingarlán, nýggjyrði v.m.),

3) at taka uppí fornfrøðiligt tilfar eins og annað uppískoytistilfar.

Tekstirnir verða lisnir við atliti at málsligari, bókmentaligari og søguligari fatan.

Próvtøkan

8.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. Umleið 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming

8.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp sum próvtøkupensum 20 normalsíður, nøkulunda javnt tiknar burtur úr lisnum pensum. 2 øki, ið eru serliga nágreiniliga lisin, skulu vera umboðað. Verður skanderað poesi givin upp, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða.

8.3 Próvtøkupensum hjá sjálvlesandi og næmingum, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er tað sama sum lesipensum: uml. 40 normalsíður av upprunateksti. Verður skanderað poesi givin upp, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða.

8.4 Próvtakarin hevur í fyrireikingarrúminum atgongd til rein eintøk av øllum bókum og ljóstøkum, sum hava verið brúkt í undirvísingini. Próvtakarin hevur ikki loyvi til at taka við egin eintøk av bókum, tekstum og umsetingum. Próvtakarin má hava egnar uppskriftir við í fyrireikingarrúmið. Egnar uppskriftir fevna um tær umsetingar, sum próvtakarin sjálvur hevur gjørt og skrivað niður. Einans tær uppskriftir, próvtakarin hevur gjørt í fyrireikingingartíðini, kunnu havast við inn til próvhoyringina. Sum uppskriftir verður roknað umseting av orðum og einstøkum orðingum, men tó ikki umseting, ið er skrivað undir fyrireikingartíðini, av øllum próvtøkutekstinum ella av pørtum av honum.

8.5 Próvhoyringin fevnir um upplestur, umseting, málsliga greining og innihaldsfatan av einum tekstabroti upp á í mesta lagi 1/3 normalsíðu, tikið burturúr uppgivna pensum. Próvtøkuspurningarnir mugu ikki innihalda vegleiðandi spurningar ella yvirskrift. Ískoytistilfar og brúktar umsetingar kunnu takast uppí próvhoyringina. Undir próvhoyringini skal tíðin til tey einstøku evnini lagast eftir avriksstøðinum hjá próvtakaranum. Allur próvtøkuteksturin skal umsetast. Umsetingin skal vera tekstatrúgv og á munnrøttum føroyskum og skal vera sjálvstøðugt avrik hjá próvtakaranum. Tá umsetingin er liðug, velur próvhoyrarin eitt ella tvey brot úr próvtøkutekstinum, har próvtakarin skal roynast í málsligari greining. Tey krøv, sum sett verða til ta málsligu greiningina, eru: kompleks syntaks, møguliga við ymiskum greiningum, smároyndir í morfologi og leitiformum. Próvtakarin skal gera greiðu fyri meining og innihaldi í tekstabrotinum umframt tí høpi, sum tekstabrotið stendur í.

9. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Undantikið upplesturin skulu avrikini í teimum einstøku pørtunum av próvtøkuni týðiliga ávirka ásetanina av endaliga próvtalinum.

Málslig deild

Hástig

Endamálið

10. Endamálið er,
a) at næmingarnir gerast førir fyri at lesa latínskar tekstir og at umseta teir til samsvarandi og fjølbroytt føroyskt,

b) at næmingarnir fáa víðkaðan kunnleika um latínska bendingarlæru (morfologi), setningslæru (syntaks) og merkingarfrøði (semantikk) og tann vegin kunnleika til almennar málsligar bygnaðir,

c) at næmingarnir fáa kunnleika um týdningarmiklar tættir í rómverska samfelagnum, tess bókmentir, ímyndanarheim og evnismentan, sum tað kemur til sjóndar í tekstum og øðrum tilfari, og

d) at næmingarnir fáa skil fyri týdninginum hjá rómversku mentanini og latínska málinum fyri seinni evropiskan siðaarv.

Undirvísingin

11. Undirvísingin byggir á latínskar upprunatekstir. Lisnar verða uml. 110 normalsíður. Bæði prosa og poesi skulu vera partur av pensum og svara til í minsta lagi 1/3 hvør. Tekstirnir skulu serliga veljast millum verk frá tíðarskeiðinum 100 f.Kr. til 100 e.Kr., og pensum verður sett saman soleiðis, at næmingarnir fáa kunnleika til grundleggjandi tekstasløg og týdningarmiklar rithøvundar.

Innihaldið í undirvísingini

12.1 Undirvísingin fevnir um:
1) mállærugreining og stílistiska eygleiðing,

2) brúk av hjálparmiðlum í lærugreinini (orðabøkur, mállærur, viðmerkingar, handbøkur o.a.),

3) brúk av umsetingum, soleiðis at lisin tekstabrot síggjast í søguligum og bókmentaligum høpi,

4) Uppítakan av fornfrøðiligum og øðrum tilfari og øðrum, ið gevur tekstunum útsýni.

12.2 Tekstirnir verða lisnir við atliti at bæði málsligari, bókmentaligari og søguligari fatan.

12.3 Næmingarnir gera í 2. studentaskúlaflokki skrivligt arbeiði, sum fevnir um:
a) umseting til føroyskt

b) morfologiska og syntaktiska greining

c) samanbering av upprunateksti og parallellumseting

d) tekstviðmerkingar og evnisviðgerð

12.4 Í byrjanini í 3. studentaskúlaflokki velur bólkurin, hvat av teimum báðum próvtøkuuppgávusløgunum valbólkurin vil venja við atliti at skrivligari studentspróvtøku.

12.5 Ein partur av teimum skrivligu venjingunum verður gjørdur í sambandi við tekstirnar, sum valbólkurin arbeiðir við í munnligu undirvísingini. Í 2. studentaskúlaflokki verða latnar inn 8 fríar uppgávur upp á 0,5 - 1,5 síðu ella 16 umsetingar upp á 0,5 - 1 síðu. Tvær umsetingar svara til eina fría uppgávu. Í 3. studentaskúlaflokki verða latnar inn annaðhvørt 13 fríar uppgávur á 1 - 1,5 síðu ella 26 umsetingar upp á uml. 1 síðu. Annaðhvørt bert fríar uppgávur ella umsetingar skulu latast inn.

12.6 Arbeiðið við høvuðsuppgávuni skal hava samband við endamálsorðingina fyri latín. Uppgávutittulin skal hava ávísing til undirbókmentir, sum gevur næminginum møguleika at gera greiðu fyri einum ávísum greiðsluevnisøki, og við sær hava fylgiskjal við einum latínskum upprunateksti upp á uml. 2 normalsíður, soleiðis at næmingurin við eini greining av fylgiskjalinum kann geva eina meting av greiðsluevnisøkinum.

Próvtøkan

13. Hildin verður ein munnlig og skrivlig próvtøka.

14.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

14.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp 60 normalsíður, nøkulunda javnt tiknar burtur úr lisnum pensum. Verður skanderað poesi givin upp, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða.

14.3 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er tað sama sum lesipensum: uml. 110 normalsíður av upprunateksti. Verður skanderað poesi givin upp, skulu 25 ørindi roknast sum 1 normalsíða.

14.4 Próvtakarin hevur í fyrireikingarrúminum atgongd til rein eintøk av øllum bókum og ljóstøkum, sum hava verið brúkt í undirvísingini. Próvtakarin hevur ikki loyvi til at taka við egin eintøk av bókum, tekstum og umsetingum. Próvtakarin má hava egnar uppskriftir við í fyrireikingarrúmið. Egnar uppskriftir fevna um tær umsetingar, sum próvtakarin sjálvur hevur gjørt og skrivað niður. Einans tær uppskriftir, próvtakarin hevur gjørt í fyrireikingartíðini, kunnu havast við inn til próvhoyringina. Sum uppskriftir verður roknað umseting av orðum og einstøkum orðingum, men tó ikki umseting, ið er skrivað undir fyrireikingartíðini, av øllum próvtøkutekstinum ella pørtum av honum.

14.5 Próvhoyringin fevnir um upplestur, umseting, málsliga greining og innihaldsfatan av einum tekstabroti upp á uml. 1/2 normalsíðu. Próvtøkuspurningarnir mugu ikki innihalda vegleiðandi spurningar ella yvirskrift. Próvtakarin skal sjálvur skipa fyri svarum upp á próvtøkuspurningin. Allur próvtøkuteksturin skal umsetast. Umsetingin skal vera tekstatrúgv og vera á munnrøttum føroyskum og skal vera sjálvstøðugt avrik hjá próvtakaranum. Tá umsetingin er liðug, velur próvhoyrarin eitt ella tvey brot úr próvtøkutekstinum, har próvtakarin skal roynast í málsligari greining. Tey krøv, sum sett verða til ta málsligu greiningina, eru: kompleks syntaks, møguliga við ymiskum greiningum, smároyndir í morfologi, sambandið millum mállæru og merkingarfrøði (og millum føroyskt og latín). Próvtakarin skal gera greiðu fyri meining og innihaldi í tekstabrotinum og tí høpi, sum tekstabrotið stendur í, umframt bakgrund og høpi, sum tekstabrotið stendur í í mun til restina av pensum. Fornfrøðiligt og annað ískoytistilfar kann vera tikið uppí.

15. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Undantikið upplesturin skulu avrikini í teimum einstøku pørtunum av próvtøkuni týðiliga ávirka ásetanina av endaliga próvtalinum.

16.1 Skrivliga próvtøkan varir 5 tímar. Próvtøkuuppgávan er ein uppgávurøð, sum fevnir um
a) eina umsetingaruppgáva úr latíni til føroyskt,

b) eina viðmerkingaruppgávu (kommenteringsuppgávu).

Umsetingaruppgávan fevnir um ein latínskan tekst, sum er lættari tillagaður, og sum telur 150-175 orð. Hann skal umsetast til eitt tekstatrúgvt, munnrætt føroyskt. Viðmerkingaruppgávan fevnir um ein ótillagaðan latínskan upprunatekst upp á uml. 1 normalsíðu, har 50-75 orð skulu sum eftirlit umsetast til føroyskt. Við tekstinum fylgir ein parallellumseting. Til tess at dýpa evnið verður úr øllum tekstinum settur
1) ein spurningur í syntaktiskari greining,

2) ein spurningur í tekstafatan,

3) nakrir spurningar um tekstabakgrund, har ið í minsta lagi tveir spurningar skulu svarast.

16.2 Próvtakarin skal svara aðrari av teimum báðum uppgávunum í uppgávuraðinum.

16.3 ²⁾ (Strikað).

17. Svarið verður dømt sum ein heild, har kontrollumsetingin og syntaktiska lutaruppgávan í viðmerkingaruppgávuni viga dupult. Givið verður 1 próvtal fyri alt svarið.

Støddfrøðilig deild

Miðstig

Endamálið

18. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa grundleggjandi kunnleika til latínskt mál og latínska mentan, so at teir - hjálptir við orðabók og mállærubók - gerast førir fyri at lesa samanhangandi latínskar tekstir, og

b) at næmingarnir við hesum fáa fatan av týdninginum, sum latín hevur fyri nútíðarmál og almennar málsligar spurningar.

Undirvísingin

19.1 Lisnar verða um 25 normalsíður. 15 síður av samlaða pensum skulu vera upprunatekstir, serliga frá tíðarskeiðinum 100 f.Kr. til 100 e.Kr. Annars kunnu tekstir verða lisnir frá øllum latínskum siðaarvi.

19.2 Lisið verður við atliti at málsligari og innihaldsligari fatan av tí einstaka tekstinum. Morfologi og syntaks, orðatilfar og realia verða viðgjørd í tann mun, tað er neyðugt fyri at kunnu umseta og skilja tekstirnar.

19.3 Undirvíst verður í orðagerð og heilsetningsgreinan. Næmingarnir skulu venja seg við at brúka orðabók, mállæru og aðrar hjálparmiðlar.

Próvtøkan

20.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

20.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp sum próvtøkupensum 15 normalsíður av lisnum upprunateksti. Verður skanderað poesi givin upp, verða 25 ørindi roknað sum 1 normalsíða.

20.3 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er tað sama sum lesipensum: umleið 25 normalsíður av upprunateksti. Verður skanderað poesi givin upp, skulu 25 ørindi roknast sum 1 normalsíða.

20.4 Próvtakarin hevur í fyrireikingarrúminum atgongd til rein eintøk av øllum bókum og ljóstøkum, sum hava verið brúkt í undirvísingini. Próvtakarin má hava við egnar uppskriftir í fyrireikingarrúmið. Egnar uppskriftir fevna um umsetingar, sum próvtakarin sjálvur hevur gjørt og skrivað niður. Einans tær uppskriftir, sum próvtakarin hevur gjørt í fyrireikingartíðini, kunnu havast við inn til próvhoyringina. Sum uppskriftir verða roknað umseting av orðum og einstøkum orðingum, men ikki umseting, ið er skrivað í fyrireikingartíðini, av øllum próvtøkutekstinum ella av pørtum av honum,

20.5 Próvhoyringin fevnir um upplestur, umseting, málsliga greining og innihaldsfatan av einum tekstabroti upp á í mesta lagi 1/3 normalsíðu, tikið úr lisnum pensum. Próvtøkuspurningarnir mugu ikki innihalda vegleiðandi spurningar ella yvirskrift. Undir próvhoyringini skal tíðin til tey einstøku evnini lagast eftir avriksstøðinum hjá próvtakaranum. Allur próvtøkuteksturin skal umsetast. Umsetingin skal vera tekstatrúgv og á munnrøttum føroyskum og skal vera sjálvstøðugt avrik hjá próvtakaranum. Tá umsetingin er liðug, velur próvhoyrarin eitt ella tvey brot úr próvtøkutekstinum, har próvtakarin skal roynast í málsligari greining. Tey krøv, sum verða sett til ta málsligu greiningina, eru: grundleggjandi morfologisk vitan, orðagreining og týdningarmiklir setningsliðir. Próvtakarin skal gera greiðu fyri meining og innihaldi í tekstabrotinum umframt tí høpi, sum tekstabrotið stendur í.

21. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Undantikið upplesturin skulu avrikini í teimum einstøku pørtunum av próvtøkuni týðiliga ávirka ásetanina av endaliga próvtalinum.

Fylgiskjal 18

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Leiklist

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir menna teirra kropsmál, kropsframsøgn og kropstilvitan, og gjøgnum raddarvenjing og arbeiði við talaða málinum styrkja um møguleikar sínar at roynast sosialt og sum einstaklingur,

b) at næmingarnir menna fatan sína fyri týdninginum av spælinum, hugflognum og leikpartaspælinum,

c) at næmingarnir menna hug sín og evni síni til í samstarvi við øðrum at nýta ávirkingarmegi sjónleiksins í ítøkiligum atburði og framman fyri áskoðarum, og harumframt eggja hug og áhuga teirra at uppliva sjónleik og skyldar framsagnarhættir,

d) at næmingarnir menna evni síni at greina, tulka og meta um sjónleikaraframførslur og skyldar framsagnarhættir, og

e) at næmingarnir menna evni síni at líta at sjónleiksframleiðslu í einum søguligum, samfelagsligum og mentanarligum høpi.

Undirvísingin

2.1 Høvuðsøkið í lærugreinini er verkligt arbeiði við leiklist og sjónleiki umframt við ástøðiligu og søguligu fortreytunum í sjónleiki.

2.2 Undirvísingin er bæði verklig og ástøðilig - hon skal vera ein sameining av bólkaundirvísing, felags ráðlegging av verkevnisarbeiðinum, umframt av veruliga verkevnisarbeiðinum í smærri bólkum. Undirvísingin verður løgd tilrættis á tann hátt, at størstur dentur verður lagdur á tað verkliga arbeiðið, og soleiðis at greining, ástøði og sjónleikasøga mest møguligt verða tengd at tí verkliga verkevninum.

2.3 Hvør bólkur skal arbeiði við í minsta lagi 2 verkevnisgongdum, sum verða vald við atliti til at lokalum samstarvi bæði í og uttanfyri skúlan. Ein verkevnisgongd fevnir um eitt ítøkiligt verkevni, t.d. uppseting av eini lítlari leiksýning og eini frágreiðing, sum sýnir og greinar gongd og framleiðslu. Hvør næmingur sær hevur ábyrgd fyri bæði heildini og sínum parti av frágreiðingini.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lærugreinin hevur hesi verkligu lutarøki:
a) venjingar í kropsmáli, kropsframsøgn, kropstilvitan,

b) venjing í nýtslu av røddum og av talaða málinum,

c) hugflogsvenjing, improvisatión, leikpartaspæl,

d) gera sjónleik burtur úr teksta- ella myndatilfari,

e) framleiðsla av synopsum, handritum og uppseting av sjónleiki,

f) sjónleikaraarbeiði, t.d. sjónleikarateknikkur, pallmynd, ljósseting, ljóðarbeiði, smyrsl, búnar, grímur, útgerð.

3.2 Lærugreinin hevur hesi ástøðiligu lutarøkini:
a) framførslugreining. Venjingar í at draga fram týdningarmiklar partar av einum sjónleiki og at greiða frá sereyðkenninum við sjónleikamiðlinum samanborið við aðrar miðlar. Í hesum sambandi kann avlesing og greining av t.d. standmyndum, myndum, filmum, sjónvarps- og sjónbandaupptøkum takast við,

b) leiklistafrøðilig greining. Venjingar í at síggja fyri sær sjónleik og palllistarligar møguleikar at fremja ein tekst í ávísum høpi,

c) sjónleikargreining. Venjingar í at draga fram týdningarmiklar síður av innihaldi og formi í einum sjónleiki,

d) undirvísing í at síggja sjónleikaframleiðslu í einum søguligum, samfelagsligum og mentanarligum høpi.

3.3. Lisnar verða umleið 75 síður av ástøðiligum tekstum.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka, ið er í tveimum: ein verklig, har sjónleikur verður framleiddur (bólkapróvtøka), og ein ástøðilig leiklistafrøðilig greining av sjónleiki (einstaklingapróvtøka). Próvtøkurnar verða hildnar sama dag, men sundurskildar. Við verkligu próvtøkuna kann uppsetingartíðin verða sett eftir tørvi, tó í mesta lagi 1 tíma fyri hvønn bólkin. Framførslan av (pørtum av) tí leiklistarligu framleiðsluni má ikki fara út um 15 minuttir. Samlaða próvtøkutíðin við verkligu próvtøkuna er 15 minuttir faldað við talinum á próvtakarum í bólkinum, íroknað próvtalsgeving og framførsla av leiklistarligu framleiðsluni, tó í mesta lagi 75 minuttir. Er bert ein próvtakari, er tann samlaða próvhoyringartíðin 30 minuttir. Til ta ástøðiligu próvtøkuna verður givið umleið 25 minuttir til fyrireikingartíð, íroknað vegleiðing og tilfarsútflýggjan. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Próvtøkupensum fyri próvtakararnar eru tey bæði verkevnini við hartil hoyrandi ástøðiligu tekstum. Teir ástøðiligu tekstirnir skulu tilsamans fevna um 75 síður.

4.3 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi er tvey leiklistarlig verkevni við hartil hoyrandi verkevnisfrágreiðingum, og ástøðiligir tekstir upp á tilsamans 125 síður.

4.4 Hjálparmiðlar til ta verkligu próvtøkuna eru tey amboð, sum eru neyðugt til framførsluna, sambært avtalu við próvhoyraran. Til ta ástøðiligu próvtøkuna kunnu hjálparamboðini í fyrireikingarhølinum vera alt tað tilfarið, sum hevur verið brúkt í undirvísingini ella útflýggjað, umframt egnu uppskriftir próvtakarans.

4.5 Verkliga próvtøkan er ein bólkapróvtøka í verkligari leiklist, har grundarlagið er eitt av bólkaverkevnunum. Partar av leiklistarligaru framleiðsluni av bólkaverkevninum verða framførdir, t.d. sum sjónbandaupptøka. Framførslan fer fram, meðan próvhoyrari og próvdómari eru hjástaddir. Eftir stutta framløgu frá hvørjum bólkalimi sær skal bólkurin í samtaluformi greiða frá teimum týdningarmiklastu pørtunum av framleiðsluni, herundir kjak um grundreglur, sum er farið fram í framleiðslutíðarskeiðinum, grundgevingarnar fyri fagurfrøðiligu, teknisku og innihaldsligu loysnirnar umframt perspektivering til almenn sjónleikalig og sjónleikasøgulig viðurskifti. Próvdómari og próvhoyrari skulu síggja til, at arbeiðið hjá hvørjum einstøkum próvtakara týðiliga sæst aftur.

4.6 Sjálvlesandi leggja fram eina lestrarfrágreiðing, við mynda- og skitsutilfari hjáløgdum, í sambandi við framførslu av parti av eini leiklistarligari framleiðslu upp á í minsta lagi 10 minuttir, ella einari sjónbandaupptøku av hesum.

4.7 Tann ástøðiliga próvtøkan er ein próvtøka í ástøði og sjónleikagreining. Próvtøkan er ein einstaklingapróvtøka. Spurningarnir verða settir innan tær verkevnisgongdir, sum einstaki próvtakarin hevur arbeitt við. Við støði í ikki gjøgnumgingnum leiklista- ella sjónleikstilfari (dias, skitsur, tekningar, foto, plakatir, hjálparlutir, búnar, modell, sjónvarps- ella filmssitat, ljóð- ella tekstaúrdráttur), sum er soleiðis valt, at uppgivin evni verða tikin við í próvhoyringina, verður próvtakarin próvhoyrdur í evnum sínum at draga fram týdningarmikil fagurfrøðilig, teknisk og innihaldslig sjónarmið í tilfarinum og setta hetta inn í eitt yvirorðnað ástøðiligt, søguligt ella mentanarligt høpi. Við støði í egnum uppskriftum frá fyrireikingartíðini gevur próvtakarin upplegg til eina samtalu.

4.8 Tann ástøðiliga próvtøkan fyri sjálvlesandi er tann sama sum fyri skeiðslesandi.

5. Givið verður 1 próvtal fyri alt avrikið. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 19

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Lívfrøði

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa innlit í lívfrøðiligan hugsanarhátt og háttalag, eins og teir ogna sær kunnleika um úrvald lívfrøðilig øki,

b) at næmingarnir venja eitt ávíst hegni at lýsa og greina lívfrøðiligar skipanir við støði í royndum,

c) at næmingarnir fáa eina ávísa venjing í at orða og loysa lívfrøðiligar trupulleikar við náttúruvísindaligum háttaløgum til hjálpar,

d) at næmingarnir fáa grundleggjandi lívfrøðiligar fortreytir fyri at kunna greina og meta um møguleikarnar og avleiðingarnar av tøknifrøðiligu menningini fyri náttúruna, samfelagið og einstaklingin, og

e) at næmingarnir læra at nýta vitan sína og háttalagskunnleika sín til at taka støðu til egnar og samfelagsligar trupulleikar við lívfrøðiligum innihaldi við støði í heimligum umhvørvi.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin er evnishorvandi. Innan fyri niðanfyri nevndu øki ella tvørs av teimum verða vald 3-5 øki.

2.2 Virksemi uttan fyri skúlan er ein náttúrligur partur av undirvísingini.

2.3 Teld er partur av undirvísingini, t.d. í sambandi við kostgreining.

2.4 Lærugreinin verður skipað við støði í royndum. Kvalitativar og kvantitativar kanningar og royndir eru partar av undirvísingini. Við at gera royndir verða næmingarnir settir inn í starvsstovuarbeiði og starvsstovutrygd, og næmingarnir læra at at føra dagbók um royndararbeiðið.

2.5 Í sambandi við undirvísingina læra næmingarnir at formiðla lívfrøðiliga vitan og kunnleika. Tað fer fram m.a. við at skriva royndarstovudagbók, men kann eisini fevna um aðrar millumgonguhættir, eitt nú at skriva frágreiðingar. Meginparturin av royndararbeiðinum fer fram í undirvísingartíðini. 3 av frágreiðingunum verða latnar inn sum einstaklingafrágreiðingar, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til.

2.6 Næmingarnir gera royndir í 15-20 pultstímar.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Sum byrjanarundirvísing og fyri seinni at geva útsýni verður lívfrøðin lýst við arbeiðshættum, lærugreinaøkjum, hvussu lívfrøðin kann nýtast, umframt lívfrøðiligu nútíðarheimsmyndina.

3.2 Undirvísingin fevnir um hesi evni:
1) Lívfrøði menniskjans

Í undirvísingini verður samspælið millum einstaklingin og umhvørvið lýst, soleiðis at mannveran sæst í eini heildarmeting.

a) Lívvirkisfrøði - Heilsa og sjúka

Undirvísingin tekur støði í heilsuligum og fyribyrgjandi spurningum. Undirvísingin fevnir um yrkisgøgn manna og virkni teirra, umframt um eina nágreiniliga viðgerð av viðurskiftum viðvíkjandi evnaupptøku, evnaflutningi og umskifti av evnum og orku í kroppinum. Í hesum sambandi verða tikin við bygnaður og virkni hjá úrvaldum gøgnum umframt eitt høvuðsyvirlit yvir bygnað og virkni kyknanna.

b) Sexologi - Nøring

Undirvísingin fevnir um sexualitetin og nøringslívvirkisfrøðina hjá menniskjanum, í sambandi við bygnað og virkni hjá kynsgøgnunum, hormonsjálvjavning umframt barnsburð og føðing. Harumframt verða viðgjørd fyribyrgjandi háttaløg, sexuelt yvirførdar sjúkur, eisini AIDS, eins og dømi um viðurskifti innan arvagongd og nýggja lívfrøðiliga tøkni. Kyknubýti og bygnaður og virkni hjá kromosomum er partur av undirvísingini.

2) Vistfrøði - Umhvørvislæra

Undirvísingin snýr seg um virkni hjá vistfrøðiligum skipanum, og hvussu menniskjan nýtur og ávirkar náttúruna, og í hesum sambandi hugtakið burðardygg nýtsla av náttúruni. Undirvísingin fevnir um verkligar kanningar við tilknýti til eina ella fleiri vistskipanir. Við í undirvísingina verður tikið frumframleiðsla (gróður), framleiðsla á øðrum stigi, føðiketur og føðinet, hvussu verur tilpassa seg umhvørvið, umframt grundreglur fyri evnaflutning og orkuumskifti í vistskipanini.

Próvtøkan

4.2 Fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er próvtøkupensum tað nágreiniliga lisna tilfarið svarandi til 120-150 síður umframt tað royndararbeiðið, sum hoyrir til.

4.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensumið eitt nágreiniliga lisið tilfar svarandi til umleið 180 síður umframt tað royndararbeiðið, sum hoyrir til, møguliga frá einum royndarstovuskeiði, sí fylgiskjal 35.

4.4 Loyvdir hjálparmiðlar eru bøkur, yvirlit og annað tilfar, sum stendur á skjalinum fyri lesipensum og próvtøkuuppgevingar. Harumframt egnar uppskriftir og royndarfrágreiðingar, umframt lummaroknari og fremmandaorðabók.

4.5 Próvtakarin fær 1 próvtøkuspurning. Próvtøkuspurningurin skal vanliga hava neyvari undirspurningar umframt kend og ókend fylgiskjøl (t.d. talvur, myndir ella tól). Royndararbeiðið skal við hóskandi tyngd vera partur av próvtøkuspurninginum.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Miðstig

Endamál

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa djúpari innlit í lívfrøðiligan hugsanarhátt og háttalag, eins og teir ogna sær hollan kunnleika um lívfrøðilig høvuðsøki,

b) at næmingarnir fáa fimi at gera nágreiniligar lýsingar og greiningar av lívfrøðiligum skipanum við støði í royndum,

c) at næmingarnir læra at orða og loysa lívfrøðiligar trupulleikar við náttúruvísindaligum háttaløgum sum hjálparamboð,

d) at næmingarnir fáa lívfrøðiligar fortreytir fyri at greina og meta um møguleikarnar og avleiðingarnar av tøknifrøðiligu menningini fyri náttúruna, samfelagið og einstaklingin, og

e) at næmingarnir læra at nýta vita sína og háttalagskunnleika sín til at taka støðu til egnar og samfelagsligar trupulleikar við lívfrøðiligum innihaldi við støði í heimligum umhvørvi.

Undirvísingin

7.1 Undirvísingin byggir á eitt lívfrøðiligt støði svarandi til kravt stig og skiftir millum evnisarbeiði og skeiðsvirksemi. Valið av evnum skal samlað tryggja eina lýsing av hesum økjum:
a) Lívfrøði sum vísind.

b) Lívfrøðiligari framleiðslu og lívfrøðitøknifrøði.

c) Heilsu og sjúku.

d) Náttúru og umhvørvi.

7.2 Virksemi uttan fyri skúlan er ein náttúrligur partur av undirvísingini.

7.3 Teld er partur av undirvísingini, t.d. tá ið nýtt verða amboðsforrit, samlátforrit og datagrunnar, umframt í royndararbeiðinum.

7.4 Lærugreinin verður skipað við støði í royndum. Kvalitativar og kvantitativar kanningar og royndir eru partar av undirvísingini, og verður undirvísingin løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir venjast í at leggja til rættis og gera kanningar og royndir.

7.5 Í sambandi við royndararbeiðið skulu næmingarnir venjast í at meta um møgulig vandamál og duga at seta í verk neyðug trygdartiltøk, tá ið arbeitt verður við ymsum tólum, evnafrøðiligum evnum og lívfrøðiligum evnum.

7.6 Í sambandi við undirvísingina læra næmingarnir at formiðla lívfrøðiliga vitan og fatan. Næmingarnir skulu læra at formiðla lærugreinina munnligt og skrivligt. Hetta fer fram við millum annað at gera 7 starvstovufrágreiðingar, men aðrir miðlahættir kunnu eisini verða nýttir. Frágreiðingarnar verða skrivaðir av tí einstaka næmingi ella í bólki, og lærarin rættar og ger viðmerkingar til frágreiðingarnar.

7.7 Næmingarnir gera royndir, ið svara til umleið 30 pultstímar.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Undirvísingin fevnir um:
1) Arvalæru og evolutión

Undirvísingin skal tryggja, at næmingarnir verða settir væl og virðiliga og breitt inn í arvafrøðiligt ástøði og háttalag, íroknað arvalæru menniskjans, stovnsarvalæru, evolutiónsástøði og nýtslu av arvalæru í gransking og framleiðslu. Í undirvísingini verður viðgjørt mýla- og kyknugrundarlag arvalærunnar. Harumframt verða viðgjørd kyknudifferentiering og fosturmenning, arvamynstur, samspælið millum arv og umhvørvi, mutatiónir, selektión, góðsking og gentøkni.

2) Lívvirkisfrøði

Lívvirkisfrøði menniskjans verður lýst nágreiniliga, og dømi verða givin um lívvirkisfrøðilig viðurskifti hjá plantum og dýrum. Undirvísingin leggur dent á at vísa á bygnaðar- og virknaðarsambond, hvussu javnvág og samspælið millum einstakling og umhvørvið verða hildin uppi. Mýla- og kyknulívfrøðiliga og vevnaðarlívfrøðiliga grundarlagið fyri lívvirkisfrøðiligum tilgongdum verða tikin við í undirvísingarevnini og í gongdina av skeiðinum. Í sambandi við lívvirkisfrøði menniskjans verða tættir við tilknýti til heilsufremjan, sjúkuatvold, fyribyrging og viðgerð viðgjørd, umframt nýtsluna av læknafrøðiligari tøkni. Í undirvísingini verða nágreiniliga lýstar og viðgjørdar hesar tilgongdir: Evnaupptøka, evnaflutningur, evna- og orkuskifti, evnaútlát, rørsla umframt lívfrøðilig javning í tilknýti til hormonir, nervaskipan og órinsskipan.

3) Vistfrøði

Vistfrøðiligir tættir verða nágreiniliga viðgjørdir innan fyri hesi lutartøki: Lívfrøðilig framleiðsla, tilfeingisnýtsla, umhvørvisdálking og náttúruumsiting. Evnini skulu í eini heild tryggja innlit í vistfrøðilig ástøði, háttaløg og fyrimyndir. Harumframt eru við dømi um, hvussu dýr og plantur laga seg eftir umhvørvinum. Í undirvísingini verður nágreiniliga lýst og viðgjørt brutto- og nettoframleiðsla, evnaringræsir og orkuskifti, visteiturfrøði, stovnslívfrøði, atferðarlívfrøði umframt menning og berievni hjá vistskipanum.

4) Lívevnafrøði

Lívevnafrøði og lívalisfrøði eru fastur partur av undirvísingini í teimum valdu evnunum og skeiðgongdunum. Í undirvísingini verður viðgjørdur bygnaður og virki hjá kolhydratum, fitievnum, proteinum og kjarnusýrum. Harumframt verður tikið við kveikavirksemi, mýlskar flutningstilgongdir, kemosyntesa, fotosyntesa, proteinsyntesa, tann intermediera evnabroytingin umframt lívevnafrøðiligir greiningarhættir.

5) Valfrí verkætlan

Næmingarnir velja eina verkætlan, sum teir arbeiða við í einum tíðarskeiði, ið svarar til umleið 30 pultstímar. Arbeitt verður vanliga í bólkum og endar tað við eini frágreiðing, ið svarar til tvær vanligar starvsstovufrágreiðingar, ella til eitt evni í tí nágreiniliga lisna tilfarinum, í vavi umleið 30-40 síður.

Próvtøkan

9.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka við fyrireiking. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman.

9.2 Fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er próvtøkupensum tað nágreiniliga lisna tilfarið svarandi til 160-200 síður umframt tað royndararbeiðið, ið hoyrir við. Valfría verkætlanin er partur av próvtøkupensum.

9.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum eitt nágreiniliga lisið tilfar svarandi til umleið 240 síður umframt tað royndararbeiði, ið hoyrir til møguliga frá einum starvsstovuskeiði, sí fylgiskjal 35. Valfría verkætlanin er partur av próvtøkupensum.

9.4 Loyvdir hjálparmiðlar eru bøkur, yvirlit og annað tilfar, sum stendur á skjalinum fyri lesipensum og próvtøkuuppgevingar. Harumframt egnar uppskriftir og royndarfrágreiðingar, umframt lummaroknari og fremmandaorðabók.

9.5 Próvtakarin fær ein próvtøkuspurning. Próvtøkuspurningurin skal vanliga hava neyvari undirspurningar umframt kend og ókend fylgiskjøl (t.d. talvur, myndir ella tól). Royndararbeiðið og valfría verkætlanin skulu við hóskandi tyngd vera partur av próvtøkuspurningunum.

10. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Hástig

Endamál

11. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa djúpari innlit í og eina samanhangandi fatan av lívfrøðiligum hugsanarhátti og háttalagi, eins og teir ogna sær hollan kunnleika um lívfrøðilig høvuðsøki,

b) at næmingarnir fáa hegni at gera nágreiniligar lýsingar og greiningar av lívfrøðiligum skipanum við støði í royndum,

c) at næmingarnir læra sjálvstøðugt at orða og loysa lívfrøðiligar trupulleikar við náttúruvísindaligum háttaløgum til hjálpar,

d) at næmingarnir fáa lívfrøðiligar fortreytir fyri at greina og meta um møguleikarnar og avleiðingarnar av tøknifrøðiligu menningini fyri náttúruna, samfelagið og einstaklingin, og

e) at næmingarnir læra at nýta vitan sína og háttalagskunnleika sín til at taka støðu til egnar og samfelagsligar trupulleikar við lívfrøðiligum innihaldi.

Undirvísingin

12.1 Undirvísingin byggir á eitt lívfrøðiligt støði svarandi til kravd stig og skiftir millum evnisarbeiði og skeiðvirksemi. Valið av evnum skal samlað tryggja eina lýsing av hesum økjum:
a) Lívfrøði sum vísind.

b) Lívfrøðiligari framleiðslu og lívfrøðitøknifrøði.

c) Heilsu og sjúku.

d) Náttúru og umhvørvi.

12.2 Virksemi uttan fyri skúlan er ein náttúrligur partur av undirvísingini.

12.3 Teld er partur av undirvísingini, t.d. tá ið nýtt verða amboðsforrit, samlátforrit, dátugrunnar, umframt í royndararbeiðinum.

12.4 Lærugreinin verður skipað við støði í royndum. Kvalitativar og kvantitativar kanningar og royndir eru partar av undirvísingini. Ástøðiliga arbeiðið og royndararbeiðið verða løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir stigvíst læra sjálvstøðugt at leggja til rættis og gera kanningar og royndir.

12.5 Í sambandi við royndararbeiðið skulu næmingarnir venjast í at meta um møgulig vandamál og duga at seta í verk neyðug trygdartiltøk, tá ið arbeitt verður við ymsum tólum, evnafrøðiligum evnum og lívfrøðiligum evnum.

12.6 Næmingarnir verða vandir at meta um arbeiðshættir og royndarúrslit.

12.7 Í sambandi við undirvísingina læra næmingarnir at formiðla lívfrøðiliga vitan og fatan. Arbeitt verður við at formiðla lærugreinina munnliga og skrivliga, millum annað við at loysa skrivligar uppgávur av bæði kvalitativum og kvantitativum sniði og við at skriva royndarfrágreiðingar. Aðrir miðlahættir kunnu eisini verða nýttir. Gjørdar verða 17 starvs-stovufrágreiðingar, umleið 3-8 síður hvør (skjøl ikki íroknað), ella 15 starvsstovufrágreiðingar umframt 1 projektfrágreiðing, sum í vavi svarar til 2 starvsstovufrágreiðingar. Harumframt verður arbeitt við skrivligum uppgávum, sum í vavi svara til 10 studentspróvtøkusett. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til starvsstovufrágreiðingarnar og uppgávurnar.

12.8 Næmingarnir gera royndir í umleið 60 pultstímar.

Innihaldið í undirvísingini

13. Undirvísingin fevnir um:
1) Arvalæru og evolutión

Undirvísingin skal tryggja, at næmingurin verður settur væl og virðiliga og breitt inn í arva-frøðiligt ástøði og háttalag, íroknað arvalæru menniskjans, stovnsarvalæru, evolutiónsástøði og nýtslu av arvalæru í gransking og framleiðslu. Við í undirvísingini er mýla- og kyknugrundarlag arvalærunnar. Harumframat verða kyknudifferentiering og fosturmenning, arvamynstur, samspælið millum arv og umhvørvi, mutatiónir, selektión, góðsking og gentøkni viðgjørt.

2) Lívvirkisfrøði

Lívvirkisfrøði menniskjans verður lýst gjølla, og dømi verða givin um lívvirkisfrøðilig viðurskifti hjá plantum og dýrum. Undirvísingin leggur dent á at vísa á bygnaðar- og virknaðarsambond, og hvussu javnvágin og samspælið millum einstakling og umhvørvið verða hildin uppi. Mýla- og kyknulívfrøðiliga og vevnaðarlívfrøðiliga grundarlagið fyri lívvirkisfrøðiligum tilgongdum verða tikin við í undirvísingarevnini og skeiðsgongdina. Í sambandi við lívvirkisfrøði menniskjans verða vandamálsstøður við tilknýti til heilsufremjan, sjúkuatvold, fyribyrging og viðgerð viðgjørd, umframt nýtsluna av læknafrøðiligari tøknifrøði. Í undirvísingini verða gjølla lýstar og viðgjørdar hesar tilgongdir: Evnaupptøka, evnaflutningur, evna- og orkuskifti, evnaútlát, rørsla umframt lívfrøðilig javning í tilknýti til hormonir, nervaskipan og órinsskipan.

3) Vistfrøði

Vistfrøðiligar vandamálsstøður verða gjølla viðgjørdar innan hesi lutarøki: Lívfrøðilig framleiðsla, tilfeingisnýtsla, umhvørvisdálking og náttúruumsiting. Evnini skulu í eini heild tryggja innlit í vistfrøðilig ástøði, háttaløg og fyrimyndir. Harumframt eru við dømi um, hvussu dýr og plantur laga seg eftir umhvørvinum. Í undirvísingini verður gjølla lýst og viðgjørt brutto- og nettoframleiðsla, evnaringrásir og orkuskifti, umhvørviseiturfrøði, stovnslívfrøði, atferðarlívfrøði umframt menning og berievni hjá vistskipanum.

4) Lívevnafrøði og lívalisfrøði

Lívevnafrøði og lívalisfrøði verða tikin við sum fastur partur av undirvísingini í teimum valdu evninum og skeiðgongdunum. Í undirvísingini verður viðgjørdur bygnaður og virki hjá kolhydratum, fitievnum, proteinum og kjarnusýrum. Harumframt verður tikið við kveikavirksemi, mýlskar flutningstilgongdir, kemosyntesa, fotosyntesa, proteinsyntesa, tann intermediera evnabroytingin umframt lívevnafrøðiligir greiningarhættir.

5) Smáverulívfrøði

Smáverulívfrøði verður tikið við sum fastur partur av undirvísingini í teimum valdu evnunum og skeiðgongdunum. Í undirvísingina verður tikið við smáverur sum sjúkuelvarar, virki smáverurnar í teimum vistfrøðiligu skipanunum, smáverulívfrøðiligir arbeiðshættir umframt nýtsla av smáverum í gransking og framleiðslu.

6) Valfrí verkætlan

Næmingarnir velja eina verkætlan, sum teir arbeiða við í einum tíðarskeiði, ið svarar til umleið 30 pultstímar. Arbeitt verður vanliga í bólkum og endar tað við eini frágreiðing, ið svarar til tvær vanligar starvsstovufrágreiðingar, ella til eitt evni í tí nágreiniliga lisna tilfarinum, í vavi umleið 30-40 síður.

Høvuðsuppgávan

14.1 Økið skal lýsast við hjálp av lívfrøðiligum ástøði og háttaløgum.

14.2 Lærararin orðar uppgávuna á ein slíkan hátt, at krøv verða sett á ymiskum støði (t.d. at lýsa, greina, meta um, taka saman um). Uppgávan verður svarað samsvarandi vanligum meginreglum fyri formiðling innan náttúruvisindaliga lívfrøði.

Próvtøkan

15. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

16.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

16.2 Fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er próvtøkupensum umleið helvtina av tí nágreiniliga lisna tilfarinum svarandi til 300 - 350 síður umframt tað royndararbeiði, ið hoyrir til. Valfría verkætlanin er partur av próvtøkupensum. Í pensumuppgevingunum til munnligu próvtøkuna skulu í minsta lagi vera 100 síður frá tí parti av tí nágreiniliga lisna tilfarinum, ið ikki er partur av próvtøkupensum til skrivligu próvtøkuna.

16.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum eitt nágreiniliga lisið tilfar svarandi til 600-700 síður umframt tað royndararbeiði, ið hoyrir við, møguliga frá einum starvsstovuskeiði, sí fylgiskjal 35. Valfría verkætlanin er partur av próvtøkupensum.

16.4 Loyvdir hjálparmiðlar eru bøkur, yvirlit og annað tilfar, sum stendur á skjalinum fyri lesipensum og próvtøkuuppgevingar. Harumframt egnar royndarfrágreiðingar, skrivligar uppgávur, egnar uppskriftir og royndardagbøkur, umframt lummaroknari, fremmandaorðabók og donsk-føroysk orðabók.

16.5 Próvtakarin fær ein próvtøkuspurning. Próvtøkuspurningurin skal vanliga hava neyvari undirspurningar umframt kend og ókend fylgiskjøl (t.d. talvur, myndir ella tól). Royndararbeiðið og valfría verkætlanin skulu við hóskandi tyngd verða partur av próvtøkuspurninginum.

17. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

18.1 Til skrivligu próvtøkuna, sum er 5 tímar, fáa próvtakararnir útflýggjað 2 stórar uppgávur, har onnur skal svarast, umframt 4-5 smærri uppgávur, har 2-3 skulu svarast.

18.2 Pensumuppgevingarnar til skrivligu próvtøkuna eru:
1) Arvalæra og evolutiónslæra: Arvalæra menniskjans, nýtsla av arvalæru í gransking og framleiðslu, arvalærunnar mýla- og kyknugrundarlag, arvamynstur, mutatiónir umframt gentøknifrøði.

2) Lívvirkisfrøði: Evna- og orkuskifti, rørsla umframt lívfrøðilig sjálvjavning í sambandi við hormonir, nervaskipan og órinskipan.

3) Vistfrøði: Brutto- og nettoframleiðsla, evnaringrásir (bara C, N og P) og orkuskifti, økotoksikologi umframt stigvísa broytingin og berievnið hjá vistskipanini.

4) Lívevnafrøði og lívalisfrøði: Kolhydratir, proteinir, kjarnusýrur, kveikar, flutningstilgongdir á mýlstøði, proteinsyntesa, kemosyntesa, intermediera evnabroytingin (bert kolhydratir) og lívevnafrøðilig greiningarháttaløg.

5) Smáverulívfrøði: Smáverur sum sjúkuelvarar, leikluturin hjá smáverum fyri vistskipanina (smb. skrivliga pensum undir punktinum vistfrøði), smáverulívfrøðilig arbeiðsháttaløg umframt nýtsla av smáverum í gransking og framleiðslu.

Lívfrøðilgu evnini, sum eru nevnd her, skulu síggjast í mun til lýsingina av innihaldinum í undirvísingini annars, og gingið verður út frá einum grundleggjandi kunnleika til teir partar av tí nágreiniliga lisna tilfarinum, sum ikki er partur av próvtøkupensum.

18.3 ²⁾ (Strikað).

19. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 19A

Juni 2001

Oljufrøði

Endamálið

1. Endamálið er:
a) at næmingurin fær eitt grundleggjandi, breitt innlit í tey tøkniligu og náttúrubundnu viðurskifti, sum hava týdning fyri oljuvinnu, umframt innlit í samfelagslig árin av tílíkari vinnu, og

b) at næmingurin verður førur fyri at meta um ymiskar upplýsingar, sum hava við oljuvinnu at gera, og at taka støðu til ymisk sjónarmið um oljuvinnu, sum koma fyri í dagliga orðaskiftinum.

Undirvísingin

2. Undirvísingin tekur støði í, at næmingurin hevur lokið hesar lærugreinir: støddfrøði C, alisfrøði-evnafrøði C og geografi C.

2.2. Undirvísingin fevnir um 3 høvuðsøki, sum skulu viðgerast javnbjóðis.

2.2. Virksemi uttan fyri skúlan er partur av undirvísingini, t.d. gestafyrilestrar, námsferðir og stovnsvitjanir.

2.3. Teld er partur av undirvísingini. Hetta kann fevna um
a) at brúka forrit, t.d. amboðsforrit, venjingarforrit og dátagrunnar, og

b) at nýta almenn brúkaraforrit.

2.4. Skrivligar uppgávur eru partur av undirvísingini. Gjørdar verða 6 størri skrivligar uppgávur. Skrivligu avrikini kunnu gerast í samband við starvsstovuroyndir og stovnsvitjanar. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til skrivligu avrikini.

Innihaldið í undirvísingini

3.1. Undirvísingin fevnir um hesi øki:
a) Jarðfrøði. Næmingurin skal læra um innaru máttir jarðar, ástøði um plátuvond, eldgos, jarðskjálvtar og skorpubygnaðin. Dentur verður lagdur á teir máttir og tilgongdir, sum skapa oljutilfeingi. Størsti denturin verður lagdur á ytru máttirnar, sum hava týdning fyri, hvussu og hvar olja verður skapað og savnað saman, herundir móðirgrýti, goymslugrýti, takgrýti og oljufellur. Jarðfrøðiligur aldur verður eisini viðgjørdur. Hvussu havbotnurin í Norðuratlantshavinum og Norðsjónum varð skaptur, er týðandi partur í viðgerðini av hesum evnunum.

b) Olju- og gasstøkni. Næmingurin skal læra um jarðalisfrøðiligar kanningar, sum t.d. magnetometri, gravimetri og reflektiónsseismikk. Um boripallar (heysiskipan, sirkulatiónsskipan og rotatiónsskipan) og um sjálva boringina (boriveska, fóðringar og sementering, og avboygdar boringar). Borikjarnur, boriholsmátingar og logs. Olju- og gassgoymslur: hugtøkini porøsitetur, fasur og metningar, kappilartrýst, permeabilitetur, kompressibilitetur og termodynamiskir eginleikar hjá kolvetnisblanding. Meting av olju- og gassmongdum. Framleiðsla av olju og gassi, rekmekanismur: Expansion drive, solution gas drive, gas cap drive, water drive. Royndarframleiðsla og formatiónstesting. Viðvíkjandi feltútbúnaðinum verða tey ymisku sløgini av pallum viðgjørd. Kunning um trygd, arbeiðsumhvørvi og tilbúgving er partur av undirvísingini.

c) Oljan og samfelagið. Dentur verður lagdur á at viðgera oljuavleitt virksemi, infrastruktur, framleiðslu, nýtslu og handil við olju. Politisk og søgulig viðurskifti, oljufeløg og kartel.

3.2. Lesipensum fevnir um umleið 250 síður. Øll viðgjørd evni skulu vera umboðað.

Próvtøkan

4.1. Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 næmingar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2. Próvtøkupensum hjá næmingum, sum fara til próvtøku eftir vanligum treytum er 170 - 200 síður umframt skrivligar frágreiðingar v.m., sum eru gjørdar í sambandi við undirvísingina. Í pensumuppgevingunum skal javnvág vera millum tey 3 høvuðsøkini í undirvísingini.

4.3. Fyri sjálvlesandi og næmingar, sum fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

4.4. Sum hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini er loyvt próvtakaranum at nýta alt tilfar, sum hevur verið brúkt í sambandi við undirvísingina, herímillum egnar uppskriftir og skrivlig arbeiði.

4.5. Hvør próvtakari fær ein skrivligan próvtøkuspurning, sum kann verða dýpaður við undirspurningum við greiðari framtøku. Undirspurningar skulu við atliti at breidd og neyvleika vigast soleiðis, at próvtakarin hevur møguleika fyri sjálvstøðugt at leggja til rættis sína próvtøkuframløgu, uttan at tað gongur út yvir ætlanina í próvtøkuspurninginum.

4.6. Próvtøkuspurningurin við undirspurningum kann verða stuðlaður við tilfari, stuttum tekstúrtaki, kortum, strikumyndum, talvum og tílíkum. Tilfarið skal vera próvtakaranum ókent, men tað má sum heild ikki víkja frá tí tilfari, sum verður givið upp til próvtøkuna, og sum próvtakarin kennir frá undirvísingini.

4.7. Spurningur og hjálagt tilfar skulu innihaldsliga og í vavi vera soleiðis, at tað er møguligt hjá próvtakaranum at nýta fyrireikingartíðina væl at skipa sína próvtøkuframløgu. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplesturs telur ikki positivt í dømingini.

4.8. Próvtakaranum kann verða loyvt at nýta annað tilfar í próvhoyringini enn tað útflýggjaða, um hann ynskir tað. Skrivligu avrikini, sum próvtakarin hevur gjørt í sambandi við undirvísingina, kunnu verða drigin inn í próvtøkuna.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í, í hvønn mun og á hvørjum støði tann setti spurningurin er svaraður. Harumframt verður mett um evni próvtakarans at sameina fakliga vitan við greining av útflyggjaða tilfarinum. Eisini verður dentur lagdur á evni próvtakarans sjálvstøðugt at skipa og leggja fram próvtøkusvarið.

Fylgiskjal 20

Juli 1995

Studentaskúlakunngerðin

Religión

Endamálið

1. Endamálið er at lýsa religiónir í fortíð og nútíð. Undirvísingin miðar ímóti, at næmingarnir
a) fáa kunnleika um kristindóm, aðrar religiónir, religiónsfilosofi, etikk og lívsfatanir í fortíð og nútíð í sambandi við verðsliggeringina

b) fáa førleika at greina og tulka dokumentariskt tilfar av ymsum slagi, sum lýsir hugmyndir og fyribrigdi í religiónum og lívsfatanum, og

c) menna fjølbroytt og umhugsað innlit í, hvønn týdning, religión og lívsfatan hava í mentan og søgu.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin fevnir um hesi religiónsvísindaligu øki:
1) Religión hjá náttúrufólki, har dentur verður lagdur á at lysa eitt ávíst fólk ella ein ávísan ættarbólk (15-20%).

2) Kristindóm (30-35%).

3) Eina av hesum religiónum: jødadóm, islam, hinduismu, buddhismu, kinesiska ella japanska religión (20-25%).

4) Religiónsfilosofi, etikk og lívsfatanir í nútíðini (15-20%).

2.2 Evnislestur

Í mesta lagi 20 prosent av samlaðu undirvísingartíðini kann nýtast til sjálvvald evni innan eitt ella fleiri øki undir 2.1.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Í undirvísingini verða átrúnaðarlig, heimspekilig og siðmenningarlig fyribrigdi og hugtøk viðgjørd, sum lýsa heimssýni, gudssýni, náttúrusýni, samfelagssýni og menniskjasýni. Sambandið millum átrúnað og mentan verður lýst, og víst verður á tann týdning, átrúnaður og lívsfatan hava politiskt, samfelagsliga og sálarliga.

3.2 Hvør einstøk undirvísingargongd skal lýsa átrúnað og lívsfatan bæði í fortíð og nútíð. Undirvísingartilfarið skal fevna bæði um klassiskar og nýggjari tekstir. Myndir, filmir, sjónbond og annað hóskandi tilfar kann eisini nýtast.

3.3 Teld kann takast við í undirvísingini, um hetta hevur fakligar og pedagogiskar fyrimunir.

3.4 100 - 150 síður av tekstum verða lisnar. Bakgrundstilfar verður eisini lisið í tann mun, tað er neyðugt. Hvør pultstími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 2 normalsíður í lesipensum, tó í mesta lagi 25 síður.

3.5 Um audiovisuelt tilfar er við í próvtøkupensum, skulu næmingarnir hava atgongd at síggja hetta tilfar í próvtøkuskeiðinum og í fyrireikingartíðini til próvtøkuna, og møguleiki skal vera fyri at síggja brot burturúr tí við próvhoyringina.

Próvtøkan

4.1 ⁴⁾ Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna lesipensum, neyðuga bakgrundstilfarið og møguligt audiovisuelt tilfar.

4.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp 150 síður av tekstum, íroknað audiovisuelt tilfar og í minsta lagi 200 síður av bakgrundstilfari. Tekstirnir verða býttir millum økini samsvarandi 2.1, tó í minsta lagi 20 síður av teksti í hvørjum øki.

4.4 Loyvdir hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini eru tekstsøvn, lærubøkur og annað tilfar, ið nevnt er í lesipensum og egnar uppskriftir, umframt orðabøkur og handbøkur. Undir próvhoyringini er próvtakaranum loyvt at nýta egnar uppskriftir, hann hevur skrivað í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

4.5 Próvtakarin verður próvhoyrdur í ólisnum teksti, møguliga saman við øðrum tilfari. Ólisni teksturin má í mesta lagi vera 2 normalsíður. Próvtøkuspurningarnir skulu tilsamans fevna um øll tey lisnu økini, umboða ymisk tekstasløg og býtast soleiðis, at øll 4 økini eru lutfalsliga eins væl umboðað. Tekstirnir skulu veljast soleiðis, at samsvarandi tekstir eru í lisna tilfarinum. Velur próvhoyrarin at gera vegleiðandi spurningar til ólisnu tekstirnar, skulu spurningar gerast til allar próvtøkustekstir. Ókend orð og nøvn skulu um neyðugt lýsast. Kelduávísing, herundir tittul, rithøvundur, árstal, sum setir tilfarið inn í ein samanhang, skal standa á próvtøkutekstinum.

4.6 Próvhoyringin skal vísa evni próvtakarans at greina, tulka og lýsa tekstin samsvarandi tí innliti, undirvísingin hevur lagt støði undir.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 21

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Russiskt

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir læra at lesa, tosa og skilja russiska málið á einum støði, ið ikki hevur við sær serligar trupulleikar og

b) at næmingarnir fáa kunnleika um russiska mentan og russisk samfelagsviðurskifti.

Undirvísingin

2.1 Munnligi málførleikin er høvuðstátturin í dagligu undirvísingini. Arbeitt verður miðvíst við orðatilfari, mállæru og munnligum málburði til tess at gera næmingarnar førar fyri at málbera seg á einum einføldum máli um lisnu tekstirnar og lisnu evnini.

2.2 Skrivliga arbeiðið stuðlar munnliga málførleikan og gevur grundleggjandi venjing við atliti at lærugreinini á hástigi.

2.3 Teld er partur av undirvísingini.

2.4 Undirvíst verður í hóskandi nýtslu av orðabók.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lisnar verða umleið 90 normalsíður. Byrjanarbøkur verða givnar upp við talinum á lisnu normalsíðunum.

3.2 Øll tekstasløg kunnu vera partur av pensum, herundir filmar og annað av-tilfar. Í mesta lagi 35 normalsíður frá ymiskum byrjanarbókum mugu vera partur av lesipensum. Ótillagaðir tekstir skulu verða umboðaðir.

3.3 Fyri hvønn pultstíma, sum er brúktur til audio-visuella undirvísing ella undirvísing við edv, kann pensum verða minkað við 1 normalsíðu, tó í mesta lagi við 10 normalsíðum.

3.4 Í 1.s lata næmingarnir inn skrivligt arbeiði sum í vavi svara til 6 uppgávur á umleið 0,5 síðu, og í 2.s 5 uppgávur á umleið 1 síðu.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 50 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Próvtakarin verður próvhoyrdur í ólisnum teksti á 0,5 normalsíðu, sum próvdómarin hevur valt, og í lisnum teksti á umleið 0,5 normalsíðu. Ólisni teksturin skal umsetast. Próvtakarin lesur upp brot burtur úr lisna tekstinum, og verður hetta nýtt sum støði undir eini samtalu á russiskum máli.

4.3 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið 40 normalsíður, sum skulu umboða í minsta lagi 3 tekstir og evni. Øll tekstasløg, tað veri seg tillagaði og ótillagaði, kunnu vera partur av próvtøkupensum. Styttri tekstir í uppgevingunum verða savnaðar eftir evnum.

4.4 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp uml. 65 normalsíður, sum skulu umboða í minsta lagi 3 tekstir og evni. Øll tekstasløg, tað veri seg tillagaði og ótillagaði, kunnu vera partur av próvtøkupensum.

4.5 Í fyrireikingartíðini skulu nýtast rein eintøk av uppgivnu tekstunum. Harumframt er próvtakarunum loyvt at nýta teir hjálparmiðlar, sum teir eru vanir at nýta í dagliga arbeiðinum: orðabøkur, mállærur, málslig yvirlit, orðalistar o.t., umframt egnar uppskriftir.

4.6 Uppskriftir til ekstemporaltekstin kunnu skrivast á breddanum, men mugu ikki bera brá av eini samanskrivaðari umseting.Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann gevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt við í próvdømingini.

5.1 Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður ásett við støði í einari heildarmeting av fatan próvtakarans av ólisna tekstinum, úttalu og tónalagi (intonatión), taluførleika, kunnleika til lisna tekstin, og fatan av spurningum próvhoyrarans.

5.2 Í dømingini av taluførleikanum verður høvuðsdenturin lagdur á, hvat próvtakarin veruliga er førur fyri at greiða frá. Ein innihaldsliga góð samtala við nøkrum málsligum villum verður hægri mett enn ein samtala, har próvtakarin ikki torir út um tær vanligu málsligu gyrðingarnar og tí heldur ikki ger so nógvar feilir.

Hástig

Endamálið

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna sítt hegni at lesa, tosa og skilja russiska málið,

b) at næmingarnir økja um kunnleika sín til russiska mentan og russisk samfelagsviðurskifti, og

c) at næmingarnir læra at málbera seg skrivliga á einum einføldum máli.

Undirvísingin

7.1 Munnligi málførleikin er høvuðstátturin í dagligu undirvísingini.

7.2 Skrivligi málførleikin verður vandur lutvíst við heimauppgávum og lutvíst við arbeiði í valbólkinum undir vegleiðing lærarans.

7.3 Arbeitt verður miðvíst við orðatilfari, mállæru og munnligu framsagnarevnunum. Skrivligt og munnligt framsagnarevni verður vant soleiðis, at tað stuðlar upp undir hvørt annað.

7.4 Teld er partur av undirvísingini.

7.5 Undirvíst verður í hóskandi nýtslu av orðabók.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Lisnar verða umleið 80 normalsíður.

8.2 Øll tekstasløg, herundir filmar og annað av-tilfar, kunnu verða partur av lesipensum. Fagurbókmentaligir tekstir úr 19. og 20 øld umframt yrkisprosa skulu verða umboðað. Í minsta lagi 1/3 av lesipensum skal vera ótillagaðir tekstir.

8.3 Lesipensum verður sett saman soleiðis, at næmingarnir fáa møguleika fyri at arbeiða við týdningarmiklum pørtum av russiskari mentan úr søguligum og nútíðarligum sjónarhorni.

8.4 Fyri hvønn pultstíma, sum er brúktur til audio-visuella undirvísing ella undirvísing við edv, kann lesipensum verða minkað við 1 normalsíðu, tó í mesta lagi við 10 normalsíðum.

8.5 Næmingarnir lata inn skrivligar uppgávur í vavi svarandi til 8 uppgávur á umleið 2 síður og 15 uppgávur á umleið 1 síðu.

Høvuðsuppgávan

9.1 Arbeiðið við høvuðsuppgávunum skal liggja innan endamálsorðingarnar í lærugreinini.

9.2 Høvuðsbókmentirnar skulu heilt ella lutvíst vera á russiskum. Hesar skal næmingurin sjálvstøðugt greina, samanbera og/ella meta um o.s.fr.. Sitat úr høvuðsbókmentunum verða endurgivin á russiskum.

9.3 Longdin á høvuðsbókmentunum á russiskum kann skifta eftir torleikastigi , mongdini av umsettum orðum, paralellteksti o.s.fr. í tekstinum, men teksturin skal í minsta lagi vera 10 normalsíður.

9.4 Tekstir, sum eru við í lesipensum hjá valbólkinum, mugu ikki nýtast sum høvuðsbókmentir.

9.5 Um uppgávan hendingaferð verður skrivað á russiskum, verða somu krøv sett til neyva orðing eins og á føroyskum, og tað telur ikki í sjálvum sær positivt, at hon verður skrivað á russiskum.

10. Í dømingini verður høvuðsdenturin lagdur á, at tey formligu krøvini eru fylgd, at svarið er samanhangandi og væl skipað, at evnið er endurgivið á einum greiðum, samanhangandi og sjálvstøðugum máli, at russiski høvuðsteksturin væl sæst aftur í uppgávuni og, at næmingurin er førur fyri at greina, samanbera og meta um, so at uppgávan ikki bara verður á endursagnarstigi.

Próvtøkan

11. Hildnar verða ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

12.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

12.2 Próvtakarin verður próvhoyrdur í ólisnum teksti á 0,5 normalsíðu, sum próvdómarin hevur valt, og í lisnum teksti á umleið 0,5 normalsíðu. Ólisni teksturin skal umsetast. Próvtakarin lesur upp brot burtur úr lisna tekstinum, og verður hetta nýtt sum støði undir eini samtalu á russiskum máli.

12.3 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið 40 normalsíður, sum skulu umboða í minsta lagi 3 tekstir og evni. Í minsta lagi ein triðingur av uppgevingunum skulu verða ótillagaðir tekstir. Styttri tekstir í uppgevingunum verða savnaði eftir tema.

12.4 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp umleið 80 normalsíður, sum skulu umboða í minsta lagi 3 tekstir og evni. Í minsta lagi ein triðingur av uppgevingunum skulu verða ótillagaðir tekstir.

12.5 Í fyrireikingartíðini skulu nýtast rein eintøk av uppgivnu tekstunum. Harumframt er próvtakarunum loyvt at nýta teir hjálparmiðlar, sum teir eru vanir at nýta í dagliga arbeiðinum: orðabøkur, mállærur, málslig yvirlit, orðalistar o.t., umframt egnar uppskriftir.

12.6 Uppskriftir til ekstemporaltekstin kunnu skrivast á breddanum, men mugu ikki bera brá av eini samanskrivaðari umseting. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann gevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt við í próvdømingini.

13.1 Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður ásett við støði í einari heildarmeting av fatan próvtakarans av ólisna tekstinum, úttalu og tónalagi (intonatión), taluførleika, kunnleika til lisna tekstin, og fatan av spurningum próvhoyrarans.

13.2 Í dømingini av taluførleikanum verður høvuðsdenturin lagdur á, hvat ið próvtakarin veruliga er førur fyri at greiða frá. Ein innihaldsliga góð samtala við nøkrum málsligum villum verður hægri mett enn ein samtala, har próvtakarin ikki torir út um tær vanligu málsligu gyrðingarnar og tí heldur ikki ger so nógvar feilir.

14.1 Til skrivligu próvtøkuna, sum er 5 tímar, verður givin ein russiskur tekstur á umleið 1 normalsíðu. Í tilknýti til tekstin skal próvtakarin svara einum A-parti við spurningum til tekstin, og einum B-parti við umseting úr føroyskum/donskum til russiskt, umframt nøkrum fríari uppgávum.

14.2 ²⁾ (Strikað).

15. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Í dømingini verður dentur lagdur á, at svarið er nóg stórt í vavi, at málið er skilligt, sjálvstøðugt, samanhangandi og fjølbroytt, og at tað vísir, at próvtakarin hevur skilt fyriløguna. Eisini verður mett um, hvussu væl næmingurin dugir morfologi og syntaks. Eitt innihaldsliga ríkt og fjølbroytt svar við nøkrum málsligum villum verður mett hægri enn eitt svar, sum heldur seg innan sera trongar karmar viðvíkjandi syntaks og orðatilfari. Størri krøv verða sett til rættleikan í umsetingini enn í teimum fríaru uppgávunum.

Studentaskúlakunngerðin

Fylgiskjal 22 ¹⁾

Mars 2002

Sálarfrøði

C-stig

Endamál

1. Endamálið er:
a) at savna og skipa vitan um hugsan, kenslur og atferð menniskjans.

b) at skilja sálarligu menningina út frá ymiskum ástøðum og kanningarháttum við at lýsa ymiskar og broyttar menningarumstøður, ið geva eina fjøltáttaða fatan av menningarorsøkum, og

c) at nýta sálarfrøðiligu ástøðina til at skilja nútíðarmenniskjað.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin byggir á sálarfrøðina sum kunnleikalærugrein, ið er vísindaliga undirbygd. Í sálarfrøðini fæst størri innlit í, hvussu fjøltáttað menninskjað er, og hvussu normalitetshugtakið verður fatað, og gjøgnum arbeiðið við ymiskum sálarfrøðiligum ástøðum fáa næmingarnir royndir í, hvat tey ymisku ástøðini kunnu greina, og hvør menniskjafatan liggur aftanfyri.

2.2 Við fjølbroyttum úrvali av tilfari, ástøðum og háttaløgum er málið við undirvísingini, at næmingarnir
a) fáa sær vitan um sálarligu menning menniskjans, m.a. verða samleiki, tilvitan og atferð viðgjørd,

b) fáa kunnleika um munir og broytingar í menningini og vera førir fyri at seta hetta inn í størri høpi bæði søguliga og mentanarliga,

c) fáa kunnleika um høvuðsmunir millum sálarfrøðiligar ástøðisskipanir, háttaløg og menniskjaáskoðanir og duga at nýta henda kunnleika,

d) menna evni síni at lýsa, greina og meta um sálarfrøðilig greiðsluevni og at nýta tey sálarfrøðiligu hugtøkini,

e) læra at seta sálarfrøðiliga vitan í samband við dagligu tilveruna.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um kravdu økini menningarsálarfrøði, samspælssálarfrøði og ymiskleikasálarfrøði Hon skal eisini fevna um m.a. ástøði, sum taka støði í psykodynamiskari og kognitivari sálarfrøði. Samspælssálarfrøðiligar tilgongdir verða tiknar við.

Undirvísingin kann skipast í evni, so at ymisk evni kunnu lýsast úr fleiri sjónarhornum.

Undirvísingin gevur breiða ástøðiliga vitan um sálarligu menning menniskjans. Dentur verður lagdur á eitt lívsskeið.

Undirvísingin skal viðgera ymisk sløg av samspæli og týdningin av tilætlaðum og ótilætlaðum tilgongdum, t.d. í familjuni og á arbeiðsplássinum.

Undirvísingin skal viðgera, á hvønn hátt sálarfrøði lýsir, hvussu ymiskt menniskju búnast/mennast, og hvussu menningin hjá tí einstaka menniskjanum broytist. M.a. skal týdningurin av sambandinum millum persónligan og mentanarligan samleika og millum knappligar kreppur og persónliga menning viðgerast.

3.2 Lisnar verða einar 275-325 síður.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka.

5.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 næmingar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

5.2 Próvtøkupensum fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er 225-250 síður av lisna pensuminum.

5.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensumið tað sama sum lesipensum.

5.4 Próvtøkuspurningar verða settir í tilknýti til útflýggjaða tilfarið, sum ikki hevur verið nýtt í undirvísingini, men sum tó er um somu evni. Fylgiskjøl skulu hava kelduávísing. Einstøku próvtøkuspurningarnir skulu hava í sær undirspurningar, til tess at próvtakarin fær høvi at sýna hegni sítt á ymsum stigum.

5.5 Í dømingini verður dentur lagdur á, hvussu próvtakarin í eini fakligari samrøðu megnar
a) at greiða frá sálarfrøðiligum spurningum,

b) at bera fram sína vitan og hugsanarhátt við sálarfrøðiligum hugtøkum,

c) at greina spurningarnar við sálarfrøðiligum ástøði og háttalag,

d) at samanbera og skifta orð um sálarfrøðilig ástøði, sum hava tilknýti til útflýggjaða spurningin, og

e) at seta spurningin inn í eitt størri høpi.

6. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður ásett við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 23

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Samfelagsfrøði

Miðstig

Endamálið

1.1 Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa innlit í grundleggjandi samfelagsligar samanhangir og í, hvussu avgerðir verða myndaðar, soleiðis at næmingarnir ogna sær vitan um, hvussu samfelagið ávirkar korini hjá tí einstaka at liva og virka undir,

b) at næmingarnir verða førir fyri at knýta samband millum samfelagsfrøðisligt medvit og gerandisdagin, sum teir kenna hann,

c) at næmingarnir skilja og duga at taka støðu til dagliga tjakið um samfelagsviðurskifti,

d) at næmingarnir gerast førir fyri at avdúka fyritreytir undir sjónarmiðum og átøkum, og at teir gerast førir fyri at greiða frá, hvørjar virðisfatanir, sjónarmið og átøk eru grundað á,

e) at næmingarnir fáa kunnleika til samfelagsfrøðilig ástøði og háttaløg.

1.2 Undirvísingin skal skunda undir, at næmingarnir gerast meiri áhugaðir í samfelagsligum spurningum og í at mynda samfelagið, og geva teimum fortreytir at taka støðu.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin skal fevna um 2-4 temu og eina verkætlan, soleiðis at kravdu høvuðsøkini verða viðgjørd og fakliga dygdin verður tryggjað við, at tað verður farið gjølla um.

2.2 Undirvísingin skal í mestan mun snúgva seg um føroysk samfelagsviðurskifti, men tað ber eisini til at taka altjóða viðurskifti til viðgerðar.

2.3 Í undirvísingini skulu dagsins mál eiga innivist, og hyggjast skal út um vanligu undirvísingarkarmarnar. Í undirvísingini skulu eisini nýtast undirvísingarhættir, ið royna nýggjar leiðir.

2.4 Undirvísingin skal fevna víða, tá tað snýr seg um val av tilfari, háttaløgum og ástøði. Undirvísingin skal hanga saman og hava framtøku í sær.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Kravdu økini eru hesi:
1) Sosiologi og sosialsálarfrøði

a) Sosialisatión, og hvussu meiningar verða myndaðar

- ávirkan og innlæring av virðum, rollum og normum,

b) Kommunikatión, og hvussu meiningar verða myndaðar

c) Samfelagslig menning, og hvussu hon ávirkar

- livikorini

- sosialkarakterin

- mentanina

2) Búskapur

Býtið av búskaparligum virðum og møguleikar at ávirka og broyta býtið

- innlit í lutin hjá tí almenna sum búskaparligur umbýtari

- dømi um møguleikar at ávirka og broyta búskaparligar gongdir.

3) Politikkur

Mannagongdin, tá politiskar avgerðir verða tiknar, og hvørjar treytirnar eru, tá tað snýr seg um politiska ávirkan:

- politiskur atburður og hugburður

- flokkar og hugsjónir.

- stýrisskipanir

4) Verkætlan

Verkætlanin skal veljast í samráð millum lærara og næmingar. Evnið kann veljast bæði innanfyri ella uttanfyri omanfyri kravdu økini (sí nr. 1, 2 og 3). Verkætlanin fevnir um 20-30 pultstímar, og ein næmingauppgáva skal spyrjast burturúr.

3.2 Samfelagsvísindaligir teknikkir, háttaløg og ástøði skulu vera partur av undirvísingini og skulu fevna um:
a) Greining av teksti og taltilfari v.m.

b) Ástøði úr øllum kravdum økjum.

c) Munnliga framløgu.

Próvtøkan

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið 225 síður lisið tilfar til próvtøkuna. Í minsta lagi 75 síður skulu vera annað tilfar enn úr lærubókunum. Uppgivna tilfarið verður skipað eftir tema, soleiðis at øll tey 4 kravdu høvuðsøkini eru nøkulunda javnt umboðað. Í minsta lagið ein næmingauppgáva skal vera partur av uppgevingunum í sambandi við verkætlanina.

4.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp umleið 300 síður lisið tilfar til próvtøkuna.

4.4 Hesir hjálparmiðlar eru loyvdir próvtakaranum at nýta:
1) Í fyrireikingartíðini: Tilfar, sum hoyrir til próvtøkuspurningin, og tilfar, sum er nýtt í undirvísingini, umframt lærubøkur og egnar uppskriftir.

2) Til próvhoyringina: Uppskriftir, sum próvtakarin hevur gjørt í fyrireikingartíðini, og tilfar, sum hoyrir til próvtøkuspurningin.

4.5 Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í útflýggjaðum tilfari, ið ikki er brúkt í undirvísingini. Tað útflýggjaða tilfarið skal vera átøkt tí tilfarinum, sum er brúkt í undirvísingini. Hvør próvtakari fær ein spurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar.

5. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið.

Hástig

Endamálið

6.1 Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa innlit í týdningarmikil sosial, búskaparlig og politisk viðurskifti, og á tann hátt fáa styrkt fatanina av, hvussu samfelagið hongur saman, og hvørji árin samfelagsligu korini hava fyri møguleikarnar hjá tí einstaka at liva og virka,

b) at næmingarnir ogna sær vitan um viðurskifti, sum eru av stórum týdningi fyri samfelagsgongdina og samfelagsmenningina,

c) at næmingarnir læra at nýta samfelagslig ástøði og háttaløg,

d) at næmingarnir gerast førir fyri at avdúka fyritreytir undir sjónarmiðum og átøkum, og at teir gerast førir fyri at greiða frá, hvørjar virðisfatanir, sjónarmið og átøk eru grundað á,

e) at næmingarnir gerast førir fyri sjálvstøðugt at leita eftir og viðgera samfelagsligt tilfar, og

f) at næmingarnir fáa førleika í neyvari og skipaðari eygleiðing, og evnini verða ment at orða samfelagsfakligar trupulleikaorðingar.

6.2 Undirvísingin skal skunda undir, at næmingarnir gerast áhugaðir í at skifta orð um samfelagsligar spurningar og í at mynda samfelagið, og hon skal geva teimum fortreytir at taka støðu.

Undirvísingin

7.1 Undirvísingin skal vera samanhangandi, og trygd skal vera fyri, at talan er um fakliga breidd, samstundis sum framtøka er bæði árini.

7.2 Viðhvørt skal undirvísingin skipast soleiðis, at arbeitt verður upp á tvørs av teimum kravdu høvuðsøkjunum. Spurningar, sum eru frammi - bæði innanlands og í altjóða høpi - skulu viðgerast. Undirvísingarhátturin skal stundum vera øðrvísi enn í gerandisdegnum, og arbeiðast skal við eygunum vendum út um vanliga undirvísingarumhvørvið.

7.3 Undirvísingin skal vera fjølbroytt, tá ið tað snýr seg um val av tilfari, háttaløgum og ástøði.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Kravdu økini, eru hesi:
1) Sosiologi og sosialsálarfrøði

a) Sosialisatión, og hvussu meiningar verða myndaðar,

- ávirkan og innlæring av virðum, rollum og normum,

b) Kommunikatión, og hvussu meiningar verða myndaðar

c) Samfelagslig menning, og hvussu hon ávirkar

- livikorini

- sosialkarakterin

- mentanina

2) Búskapur

a) Arbeiðsmarknaður og vinnumenning í Føroyum,

- samstarv og trætur á arbeiðsmarknaðinum.

- menningin í vinnubygnaðinum og tøknifrøðini.

b) Føroyski búskapurin

- samfelagsbúskaparligir samanhangir og javnvágstrupulleikar,

- samanspælið millum tað almenna og tað privata

- búskaparpolitikkir,

- serliga støða Føroya í danska ríkinum

- viðurskifti Føroya mótvegis teimum, sum hava týdningarmiklan leiklut í altjóðabúskapinum.

c) Búskaparlig ástøði

- búskaparligir skúlar

- samanspælið millum politiskar hugsjónir og slag av búskapi

- samanspælið millum politiska veruleikan, búskaparpolitikk og búskaparstrategi

3) Politikkur

a) Politiska skipanin í Føroyum,

- politiski bygnaðurin, herundir støða Føroya í danska ríkinum

- hvussu mannagongdin er, og hvussu áhugabólkar gera sína ávirkan galdandi, tá politiskar avgerðir verða tiknar, bæði í innanlands- og altjóðaspurningum.

b) Politiskar hugsjónir og fólkaræðisfatanir,

- samstarvs- og ósemjueyðkenni í føroyskum politikki,

- hvussu fólkaræðið verður fatað av teimum ymisku politisku hugsjónunum.

4) Altjóða politikkur

a) Serliga støðan hjá Føroyum, tá tað ræður um uttanríkispolitisk viðurskifti,

- korini, sum gera av, undir hvørjum treytum leikluturin hjá Føroyum í altjóða høpi verður myndaður.

b) Samstarv og træta í europeiskum og altjóða høpi,

- europeiskir og altjóða menningar- og býtistrupulleikar,

- vald og trygd í europeiskum og altjóða høpi.

5) Verkætlan

Evnið og arbeiðshátturin verða avrádd av næmingum og lærara í felag. Arbeitt verður við einum felags evni. Økið kann veljast bæði innanfyri og uttanfyri tey kravdu fakøkini (sí nr. 1, 2, 3 og 4). Úrslitið av arbeiðinum skal vera ein uppgáva, sum í vavi skal vera avmarkað til arbeiðsbyrðuna av einari próvtøkuuppgávu.

8.2 Samfelagsvísindaligir teknikkir, háttaløg og ástøði skulu vera partur av undirvísingini og skulu fevna um:
a) Greining av teksti og taltilfari v.m.

b) Kunnleika til innsavnan og viðgerð av kvalitativum og kvantitativum upplýsingum.

c) Ástøði

d) Munnliga framløgu

e) Skrivliga framløgu. Til samans skulu í 2.s latast uppgávur inn, sum í vavi svara til 6 studentspróvtøkuuppgávur, og í 3.s til 8 studentspróvtøkuuppgávur. Harumframt skal hvør næmingur í 3.s lata inn eina næmingauppgávu, sum í vavi svarar til eina studentspróvtøkuuppgávu. Umleið helmingurin av skrivliga arbeiðinum kann verða nýtt til minni uppgávur enn heilar studentspróvtøkuuppgávur og til uppgávur, sum næmingarnir sjálvir hava gjørt.

Próvtøkan

9. Hildin verður ein munnlig og skrivlig próvtøka.

10.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

10.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið 500 síður lisið tilfar til próvtøkuna. Í minsta lagi 100 síður skulu vera annað tilfar enn úr lærubókunum, og skulu øll 5 kravdu økini vera umboðað. Í minsta lagi ein næmingauppgáva skal vera millum tilfarið, sum verður givið upp í sambandi við verkætlanina.

10.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp 800 síður lisið tilfar til próvtøkuna.

10.4 ²⁾ (Strikað).

10.5 Próvtøkuspurningarnir verða settir við støði í tilfarinum, sum fylgir við spurninginum. Tilfarið má ikki hava verið nýtt í undirvísingini. Tilfarið skal vera átøkt tí tilfari, sum er nýtt í undirvísingini. Hvør próvtakari fær ein spurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar.

11. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

12.1 Til skrivligu próvtøkuna, ið er 5 tímar, fær próvtakarin eitt uppgávurað. Uppgávurnar eru soleiðis orðaðar, at próvtakarin við støði í tilfarinum kann svara uppgávunum. Nakrar av uppgávunum kunnu vera valuppgávur.

12.2 Kunnleiki til kravdu økini er ein fortreyt fyri, at próvtakarin kann svara uppgávunum.

12.3 Hesir hjálparmiðlar eru loyvdir próvtakaranum at nýta: góðkendur lummaroknari, millimeturpappír, einkultlogaritmiskt pappír. Árbók fyri Føroyar, Føroysk-donsk og Donsk-føroysk orðabók.

13. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 24

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Spanskt

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir verða førir fyri at lesa og skilja eyðskildar spanskar tekstir,

b) at næmingarnir venjast í munnligum málfimi og fatan av talaðum sponskum, og

c) at næmingarnir gjøgnum arbeiðið við tekstunum ogna sær kunnleika til mentanarviðurskifti í Spania og Latínamerika.

Undirvísingin

2.1. Undirvísingin verður løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir fáa eina málsliga vitan og eitt mentanarligt innlit, sum eisini í longdini kann verða teimum at gagni.

2.2. Við støði í tekstunum verður arbeitt miðvíst við orðatilfar og mállæru, soleiðis at næmingarnir læra at skilja talað og skrivað spanskt, og soleiðis at teir fáa málslig amboð til munnliga og skrivliga at málbera seg á einum einføldum máli um teir lisnu tekstirnar og evnini.

2.3. Skrivliga arbeiðið skal stuðla tí munnliga málburðinum og skal málsligt og innihaldsligt vera eitt náttúrlig framhald av dagliga arbeiðinum við tekstunum. Tað skal hjálpa næmingunum at skilja tann málsliga bygnaðin í spanska málinum.

2.4. Arbeiðið við tekstunum skal venja munnliga framsetingarevnið hjá næmingunum, soleiðis at teir læra at greiða frá og viðgera evni, ið eru týðandi fyri spanska og latínamerikanska metanarøkið.

2.5. Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um at lesa tekstir um evnið, at brúka lærugreinasermerkt forrit, at leita í og brúka dátagrunnar og samskifta við onnur lond um teleráðstevnu ella um elektróniskan post.

2.6 Næmingarnir fáa undirvísing í notatteknikki og í skilagóðum brúki av orðabókum.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lisnar verða í minsta lagi 170 normalsíður. Lesipensum verður sett saman av tekstum úr Spania og Latínamerika. Tekstir, sum eru umsettir til spanskt úr staðarbundnum málum í spanskttalandi økjum, kunnu vera partur av lesipensum.

3.2 Ein partur av tekstunum verður lisin nágreiniliga, aðrir leysliga, og brúktir verða ymiskir lestrarhættir. Ymisk sløg av tekstum, herundir filmar, ljóðbond og myndir skulu nýtast.

3.4 Skrivliga arbeiðið fer fram lutvíst heima og lutvíst í flokkinum. Skrivliga heimaarbeiðið fevnir um 6 fríar uppgávur á 1-2 síður og 5 uppgávur á 0,5- 1 síðu. Tá ið skrivligu uppgávurnar verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka ið fevnir um próvhoyring í einum lisnum og einum ólisnum teksti. Fyrireikingartíðin er umleið 50 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp 60 normalsíður av lesipensum, sum fevna um í minsta lagi 3 tekstir og temu. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 25 normalsíður. Einans ótillagaðir tekstir mugu gevast upp. Tilfar frá byrjanarbókum kann ikki vera partur av próvtøkupensum. Við tí uppgivna tilfarinum kann fylgja gjøgnumgingið myndatilfar.

4.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp 120 normalsíður, sum fevna um í minsta lagi 5 tekstir og temu. Einans ótillagaðir tekstir mugu gevast upp. Tilfar úr byrjanarbókum kann ikki vera partur av próvtøkupensum. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 40 normalsíður. Við tí uppgivna tilfarinum kann fylgja gjøgnumgingið myndatilfar.

4.4 Í fyrireikingarrúminum skulu hesir hjálparmiðlar vera til taks: orðabøkur, mállærur, og aðrar handbøkur, sum próvtakarin hevur brúkt í undirvísingini. Herafturat koma rein eintøk av øllum uppgivnum tekstum, við orðalistum og viðmerkingum, sum hoyra til. Verður úrtak av einum størri lisnum teksti ella úr einum størri lisnum tema givið upp, skal allur tann lisni teksturin ella tað lisna temaið vera til taks. Próvtakarin kann hava egnar uppskriftir við til fyrireikingar. Til tess at styðja framløguna, kann próvtakarin undir próvhoyringini hava tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt við í dømingini.

4.5 Próvhoyrt verður fyrst í einum ólisnum prosabroti á hóskandi torleikastigi á 1,5 normalsíðu, sum próvdómarin hevur valt. Síðani verður próvhoyrt í einum broti úr uppgivnu tekstunum á 0,5 normalsíðu. Ólisni teksturin skal hava regluteljing og skal hava ein stuttan inngang á føroyskum/donskum. Í umsetingarpartinum kunnu upp í 5 - 6 orðatýðingar verða tilskilaðar. Frásagnarparturin skal ongar orðatýðingar hava, um ikki talan er um neyðugar realviðmerkingar ella sermerkt orð. 1/3 normalsíða av ólisna tekstinum verður umsett, helst frá byrjanini av tekstinum. Restin verður í høvuðsheitum tikið saman um á føroyskum. Tað lisna tekstabrotið verður lisið upp og verður brúkt sum støði undir eini samtalu á sponskum. Um próvtakarin hevur ringan málførleika, skal tekstainnlit próvtakarans móti próvhoyringarloki kannast á føroyskum.

4.6 Í dømingini av málførleikanum verður størri dentur lagdur á, hvussu flótandi og natúrligt próvtakarin málber seg, heldur enn um allir staklutir eru rættir. Dentur verður eisini lagdur á, at próvtakarin kann draga fram týdningarmiklar partar av tekstinum. Ein møgulig dýpandi viðmerking á føroyskum verður mett eftir innihaldinum og kann telja positivt í dømingini.

5. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Hástig

Endamálið

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna teirra munnliga málburð, teirra fatan av talaðum sponskum umframt evnini at lesa og skilja spanskar tekstir. Miðað verður ímóti, at næmingarnir menna evni teirra at málbera seg munnliga á einum flótandi og einføldum máli,

b) at næmingarnir gerast førir fyri at málbera seg skrivliga á sponskum á einum einføldum máli og

c) at næmingarnir í arbeiðinum við tekstunum dýpa teirra kunnleika til týðandi partar av søgu og mentan í Spania og Latínamerika.

Undirvísingin

7.1 Undirvísingin verður løgd soleiðis til rættis, at næmingarnir fáa møguleika at arbeiða við týðandi pørtum av spanskari og latínamerikanskari mentan, bæði úr søguligum og nútíðarligum sjónarhorni.

7.2 Næmingarnir skulu venjast at lesa tekstir av ymsum slagi, samtíðis sum krøvini til tekstalestur, breiða málsliga vitan og mentanarligt innlit økist so við og við.

7.4 Skrivligi málburður næminganna verður so við og við mentur, soleiðis at teir læra at málbera seg neyvt og á einum einføldum máli. Arbeitt verður miðvíst við skrivligum uppgávum frá skúlaársbyrjan. Ein týðandi partur av skrivliga arbeiðinum skal taka støði í teimum tekstum, sum arbeitt verður við. Í góðari tíð skulu næmingarnir arbeiða við uppgávusløgunum, teir fáa til skrivligu próvtøkuna.

7.5 Í arbeiðinum við tekstunum skulu evni næminganna at málbera seg munnliga venjast, so teir læra at greiða frá, viðgera og tulka evni, sum eru av týdningi fyri mentanarøkið hjá tí spanska og tí latínamerikanska heiminum.

7.6 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um at lesa tekstir um evnið, at brúka lærugreinasermerkt forrit, at leita í og brúka dátagrunnar og samskifta við onnur lond sum teleráðstevnu ella um elektróniskan post.

7.7 Næmingarnir fáa undirvísing í notatteknikki og í skilagóðum brúki av orðabókum, herundir sponsk - sponsk orðabók og aðrar handbøkur.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Lisnar verða í minsta lagi 150 normalsíður. Lesipensum verður sett saman av ótillagaðum tekstum úr Spania og Latínamerika. Tekstir, sum eru umsettir til spanskt frá staðbundnum málum í spanskttalandi økjum, kunnu vera partur av lesipensum.

8.3 Lesipensum kann verða minkað, um arbeitt verður við AV-tilfari, herundir edv-tilfar, soleiðis at ein pultstími við AV-undirvísing svarar til 1,5 normalsíðu, tó í mesta lagi 20 normalsíður.

8.4 Skrivliga arbeiðið fer lutvíst fram heima og lutvíst í flokkinum. Skrivliga heimaarbeiðið fevnir um 8 fríar uppgávur á 2-3 síður og 15 uppgávur á 0,5-1 síðu. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

Høvuðsuppgávan

9.1 Evnið á uppgávuni og arbeiðshátturin skulu liggja innan karmarnar hjá lærugreinini.

9.2 Høvuðsbókmentirnar, sum fevna um uml. 50 síður, verða lisnar á sponskum. Á tittulblaðnum verður víst á høvuðsbókmentirnar. Sitat verða tikin haðani og verða skrivað á sponskum. Í arbeiðinum við økinum, sum uppgávan byggir á, kann sum ískoyti brúkast tilfar á føroyskum ella øðrum málum. Verður sum ein lítil partur mynda- og bandatilfar brúkt sum partur av høvuðsbókmentunum, skal tað vera til taks við dømingina av svarinum. Høvuðsbókmentirnar kunnu ikki vera partur av lesipensum hjá valbólkinum.

9.3 Uppgávan verður vanliga skrivað á føroyskum. Dugir næmingurin betur spanskt enn føroyskt, kann uppgávan kortini skrivast á sponskum. Verður hon skrivað á sponskum, skal eisini økið og uppgávuheitið orðast á sponskum. At uppgávan er skrivað á sponskum, verður ikki í sjálvum sær roknað sum ein fyrimunur í dømingini.

Próvtøkan

10. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

11.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp 140 normalsíður, sum fevna um í minsta lagi 5 tekstir og temu. Tekstir lisnir á kravdum stigi kann ikki vera partur av pensum. Ein tekstur ella eitt tekstaúrtak má í mesta lagi vera 40 normalsíður. Við tí uppgivna tilfarinum kann fylgja myndatilfar.

11.4 Í fyrireikingarrúminum skulu hesir hjálparmiðlar vera til taks: orðabøkur, mállærur og aðrar handbøkur, sum próvtakarin hevur brúkt í undirvísingini. Herafturat koma rein eintøk av øllum uppgivnum tekstum, við orðalistum og viðmerkingum, sum hoyra til. Verður givið upp eitt úrtak av einum størri, lisnum teksti ella úr einum størri, lisnum tema, skal allur tann lisni teksturin ella alt tað lisna temaið vera til taks. Próvtakarin kann hava egnar uppskriftir við til fyrireikingar. Til tess at styðja framløguna, kann próvtakarin undir próvhoyringini hava tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt við í dømingini.

11.5 Próvhoyrt verður í einum ólisnum prosabroti á 1,5 normalsíðu, sum próvdómarin hevur valt og 0,5 normalsíðu úr lisna pensum. Ólisni teksturin skal hava regluteljing, og hann skal hava ein inngang á føroyskum/donskum. Í umsetingarpartinum kunnu upp í 5-6 orðatýðingar verða tilskilaðar. Frásagnarparturin skal ongar orðatýðingar hava, um ikki talan er um neyðugar realviðmerkingar ella sermerkt orð. 1/3 normalsíða av ólisna tekstinum verður umsett, helst frá byrjanini í tekstinum. Restin verður í høvuðsheitum tikið saman um á føroyskum. Tað lisna tekstabrotið verður lisið upp og brúkt sum støði undir eini samtalu á sponskum. Í samtaluni verður greitt frá innihaldinum í tekstinum, sum verður sett í eitt teksttematiskt, mentanarligt ella søguligt høpi.

12. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað munnliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

13.1 Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar. Próvtakararnir fáa útflýggjað ein nútíðarprosatekst á sponskum á 1,5 - 2 normalsíður, møguliga við ískoyti av myndatilfari. Próvtakarin skal umseta úr føroyskum/donskum til spanskt og í fríari skrivligari frásøgn svara spurningum, ið eru knýttir at tí útflýggjaða tekstinum.

13.2 ²⁾ (Strikað).

14. Givið verður 1 próvtal fyri alt tað skrivliga avrikið. Próvtalið verður givið við støði í hesum:
a) Umseting: Dentur verður lagdur á, at próvtakarin dugir grundleggjandi formlæru (morfologi) og setningsbygnað (syntaks) eins og týðandi orðatilfar.

b) Tekstfatan: Dentur verður lagdur á, at teksturin sum heild er skiltur, og at evnið verður lýst við greiðum dømum úr spanska tekstinum. Tað telur positivt, um próvtakarin kemur við sjálvstøðugum niðurstøðum, ið byggja á tekstin.

c) Fría uppgávan: Dentur verður lagdur á, at próvtakarin kann skipa og greitt seta fram eitt innihald og málbera seg á flótandi og einføldum sponskum máli.

Fylgiskjal 24A

Juni 2001

Stjørnufrøði

Endamálið

1. Endamálið er, at næmingarnir fáa kunnleika til
a) at stjørnufrøði er ein náttúruvísindalig lærugrein, sum við at eygleiða umheimin støðugt hevur økt um og víðkað vitan okkara um, hvussu bygnaðurin í alheiminum er, og hvussu alheimurin er mentur.

b) at lýsingar og sannkenningar av viðurskiftunum í alheiminum bæði nær hjá og langt burturi ígjøgnum tíðirnar hava verið grundarlag undir skiftandi heimsmyndum, sum menniskjan hevur gjørt sær til at tulka og skilja náttúruna. At stjørnufrøðin soleiðis gevur sítt íkast sum mentanarberandi vísindi til innlitið í tann alstóra týdning, sum umheimurin hevur fyri øllum lívi, og ger okkum betur før fyri at skilja støðu menniskjunnar í náttúruni.

c) at stjørnufrøðin nýtir og mennir egnu tættir í lærugreinini í tøttum samstarvi við aðrar lærugreinir og tøttum altjóða samstarvi, at arbeiðið við stjørnufrøðini endurspeglar hesar høvuðstættir, og at vit við hesum økja okkara vitan um, hvussu alheimurin er skipaður og mentur.

Undirvísingin

2.1 Endamálið við undirvísingini er, at næmingarnir fáa kunnleika til, hvussu stjørnufrøðiliga heimsmyndin er ment, og kunnleika til tann týdning, hon hevur havt fyri menniskjans sannkenning og mentan. Næmingarnir skulu ogna sær vitan og innlit í høvuðsøki í klassiskari og nýggjari stjørnufrøði og ogna sær kunnleika um stjørnufrøðiligar eygleiðingar og ástøði, soleiðis sum tey verða lýst við nøkrum høvuðstættum. Næmingarnir skulu duga at greina og meta um stjørnufrøðiligar spurningar við náttúruvísindaligum háttaløgum, og teir skulu duga at bera víðari stjørnufrøðiliga vitan við støði í tilfari, sum teir sjálvir hava leitað fram.

2.2 Undirvísingin skal leggjast soleiðis til rættis, at næmingarnir skulu duga
a) at allýsa, lýsa og nýta stjørnufrøðilig hugtøk og støddir,

b) at greiða frá teimum vanligastu støddarlutføllunum í alheiminum,

c) at nýta ella hava kunnleika til stjørnufrøðilig tól,

d) at gera egnar stjørnufrøðiligar kanningar,

e) at savna, skipa og viðgera egið kanningartilfar ella kanningartilfar hjá øðrum,

f) at gera nøgdarligar útrokningar, og

g) at leita fram, viðgera og at bera víðari stjørnufrøðiliga vitan eitt nú um stjørnufrøðiliga gransking.

2.3 Undirvísingin verður løgd til rættis við støði í, at næmingarnir í minsta lagi hava havt alisfrøði-evnafrøði C og støddfrøði C.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um hesar 4 høvuðstættir:
1) Stjørnufrøðiligar eygleiðingar.

Eygleiðingar og at finna veg á himmalhválvinum. Árstíðirnar og teirra skiftan. Myrkingar. At taka myndir av fyribrigdum á himmalhválvinum.

2) Sólskipanin.

Rørslur og eginleikar hjá úrvaldum knøttum í sólskipanini. Ytri ávirkanir á jørðina; t.d. flóð og fjøra, streymur, norð1ýsi. Navigatión. Um hvussu sólskipanin varð til og mentist.

3) Stjørnur og vetrarbreytin.

Alisfrøðilig viðurskifti í stjørnum. Bygnaður, tilgerð og menning stjørnanna, harímillum í sólini. Upprunin at frumevnunum. Bygnaðurin í vetrarbreytini og menning tess. Fremmandar gongustjørnuskipanir. Lív í alheiminum.

4) Stjørnubreytir og kosmologi. Um teir ymsu flokkarnar av stjørnubreytum, og um bygnaðin í stjørnubreytum. Víðkanin í alheiminum, kosmiska baksýnisgeislingin, myrkt tilfar í alheiminum og Big-Bang ástøðið.

3.2 Dentur verður í undirvísingini lagdur á royndir. Royndararbeiðið skal fevna um í minsta lagi 15 pultstímar. Royndararbeiðið fevnir um stjørnufrøðiligar kanningar, næmingaroyndir og tað at nýta dátugrunnar. Samlát og elektronisk upplýsingasókn skulu vera partur av hesum arbeiði.

3.3 Undirvísingin í stjørnufrøðini fevnir eisini um skrivligt arbeiði, bæði í tímunum og sum sjálvstøðugt næmingaavrik. Hvør næmingur letur inn 7 royndarfrágreiðingar, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Frágreiðingarnar, sum eru einar 3-8 síður (fylgiskjøl ikki íroknað) hvør, kunnu verða skrivaðar við støði í dátutilfar frá eygleiðingum, royndum ella upplýsingum úr einhvørjum dátugrunni. Tvær av teimum sjey frágreiðingunum kunnu í staðin verða ein frágreiðing um einhvørja verkætlan. Verkætlanarfrágreiðingin kann eisini vera ein bólkafrágreiðing. Haraftrat kunnu tvær av teimum sjey royndarfrágreiðingunum í staðin vera skrivligar uppgávur.

3.4 Lesipensum fevnir um einar 200-300 síður, alt eftir undirvísingartilfarinum.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir; og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið helvtina av lisna tilfarinum. Royndarfrágreiðingar og onnur skrivlig avrik, ið hava tilknýti til uppgivna tilfarið, verða sum meginregla eisini givin upp.

4.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

4.4 Loyvdir hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini eru bøkur, talvur, uppgávur, royndarfrágreiðingar og annað skrivligt tilfar, sum hava verið nýtt ella eru skrivað í sambandi við undirvísingina, tól, ið hava týdning fyri royndarliga partin, og góðkendur lummaroknari.

4.5 Próvhoyrarin hevur ábyrgdina av, at próvtakarin hevur til taks neyðugu tólini. Próvhoyrarin hevur eisini ábyrgdina av, at bøkur/tilfar í uppgivna pensum eru til taks í fyrireikingarhølinum. Aðrar loyvdar hjálparmiðlar hevur próvtakarin ábyrgd av at hava við.

4.6 Hvør próvtakari fær ein spurning. Spurningurin skal vera orðaður soleiðis, at próvtakarin fær høvi sjálvstøðugt at skipa spurningin, at vísa evni síni at viðgera eitt serstakt evni gjølla, og at vísa, at hann hevur yvirlit yvir eitt fakligt øki. Viðkomandi tól eiga at vera til taks í próvtøkuhølinum, um tað er møguligt. Nýttar kunnu verða talvur, myndir og annað tilfar úr royndarfrágreiðingum og frá undirvísingini.

4.7 Í dømingini verður dentur lagdur á, hvussu próvtakarin
1) í einum greiðum og neyvum fakmáli dugir at greiða frá og nýta hugtøk, fyribrigdi og samanhang innan stjørnufrøði,

2) dugir at greiða frá nýtslu av háttaløgum í lærugreinunum,

3) dugir at gera nøgdarligar útrokningar av stjørnufrøðiligum støddum,

4) vísir skil fyri týdninginum av praktiskum eygleiðingum og royndum og er førur fyri at greina og viðgera útslitini,

5) dugir at seta eina stjørnufrøðiliga vitan inn í eitt størri høpi og í frásjón, og

6) hevur eitt sjálvstøðugt yvirlit í lærugreinina og er førur fyri at skipa og bera fram sína vitan og tankagongd.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 25

Juni 1998

Støddfrøðilig deild

Hástig

3-ára gongd til A-stig

Endamálið

1. Endamálið við undirvísingini er,
a) at næmingarnir fáa innlit í grundleggjandi støddfrøðiligar hugsanarháttir, støddfrøðilig hugtøk og støddfrøðilig háttaløg,

b) at venja næmingarnir at nýta støddfrøðina sum eitt amboð til at seta upp, greina og loysa uppgávur innan ymisk fakøki, og

c) at næmingarnir framhaldandi menna teira evni til sjálvstøðugt at brúka støddfrøðilig heiti og støddfrøðiligar arbeiðshættir og verða førir fyri at gera seg kunnugar við at greina og meta um spurningar, sum kunnu verða orðaðir og viðgjørdir við støddfrøðiligum hugtøkum og arbeiðshættum.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin skal miða ímóti, at næmingarnir fáa almennan kunnleika og vitan um støddfrøði, og eisini støddfrøðiligan førleika, sum kann vera teimum til gagns í framhaldandi lestri. Næmingarnir skulu arbeiða víðari á tí grundarlagi, teir hava, og teir skulu fáa innlit í og fatan av deduktivu náttúruni í støddfrøðini; hetta við at arbeiða við hugsing og próvførslu. Næmingarnir skulu fáa hollan kunnleika til, hvussu vit í støddfrøðini kunnu áseta heiti, sum eru leys av veruleikanum ella gerandisdegnum (abstrakt), og skilja hvussu hesi heiti vera nýtt sum eitt serstakt mál, har sum torgreiddir spurningar kunnu kunnu verða settir greitt upp við støddfrøðiligum heitum og formlum. Í hesum høpi skulu loysningshættir verða útbygdir, og næmingarnir skulu gerast førir fyri at kenna aftur og fáa ein felags støddfrøðiligan bygnað burtur úr greiðsluevnum í somu ílegu, men í ymiskum búnum. Undirvísingin skal fevna bæði um reint støddfrøðiligar spurningar, um spurningar, sum stava frá gerandisdegi næminganna, og um nýtslu av støddfrøði á øðrum økjum. Næmingarnir skulu duga at nýta støddfrøðiligar loysningshættir og atfinnandi duga at gera sær greitt, hvussu onnur nýta støddfrøði í ymsum sambandi. Næmingarnir skulu fáa vitan um, hvussu støddfrøðin gjøgnum øldir er vorðin til tað, hon er í dag. Undirvísingin skal menna evni næminganna at málbera seg munnliga og skrivliga við støddfrøðiligum hugtøkum og at brúka støddfrøðilig háttaløg.

2.2 Skrivligt arbeiði er partur av undirvísingini. Næmingarnir lata javnt býtt yvir 3 ár inn 77 uppgávurøð, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Hvørt raðið skal í arbeiðsbyrðu svara til 50% - 100 % av einum próvtøkuraði. Skrivligu uppgávurnar kunnu vera smáar venjingaruppgávur ella meiri samansettar, størri uppgávur. Næmingarnir kunnu eisini lata inn skrivligar frágreiðingar um ávís evni í sambandi við eina undirvísingargongd. Tílík sløg av skrivligum uppgávum kunnu koma í staðin fyri eitt ella fleiri uppgávurøð.

2.3 Teld er partur av undirvísingini. Arbeitt verður við amboðsforritum ella forritum, sum kunnu verða nýtt at innlæra faklig hugtøk og háttaløg. Undirvísingin skal eisini viðgera dømi um, hvussu støddfrøðiligir spurningar tíðum kunnu verða loystir við algoritmum og sostatt verða forritaðir í onkrum forritanarmáli.

2.4 Undirvísingin verður løgd til rættis við atliti at øðrum lærugreinum. Serstakliga skal dentur verða lagdur á at samskipa undirvísingina í støddfrøði og alisfrøði. Í 1.s verða viðgjørd evni, sum eru felags fyri allar næmingar á støddfrøðiligari deild. Lærararnir skulu samskipa undirvísingina í 1.s, soleiðis at næmingar úr ymsum flokkum hava sama grundarlag fyri undirvísingina í støddfrøði í 2.s. Einstøk evni skulu fakliga viðgerast so mikið gjølla, at næmingarnir fáa møguleika at meta um krøvini, ið verða sett í 2.s og í 3.s í 3-ára gongdini til A-stig.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Undirvísingin fevnir um 5 høvuðsevni, 1 valfrítt evni og 3 serevni.

Tey 5 høvuðsevnini
1) Tøl

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til tøl, talviðgerð og talhugtakið. Vant verður at rokna bæði við tølum og bókstavum, so at grundarlag verður lagt undir undirvísingini í hinum høvuðsevnunum.

Evnini eru: Heil tøl, brot og reel tøl. Roknireglur fyri brot og reel tøl. Potens og rót. Prosentrokning.

2) Geometri og vekturrokning

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til grundleggjandi geometrisk hugtøk, og teir skulu gerast førir fyri at nýta geometri og trigonometri sum rokniamboð. Næmingarnir skulu verða meinkunnigir við vekturhugtakið í tveimum og trimum dimensiónum, og teir skulu duga at brúka vekturrokning sum amboð til viðgerð av analytiskum-geometriskum spurningum.

Evnini eru: Tríkantur, rættvinklaður tríkantur og einsvinklaðir tríkantar. Sinus, cosinus og tangens. At rokna síður og vinklar í tríkantum. Vektrar í flatanum og í rúminum, vekturkrosstøl. Rokning við vektrum, herundir skalarfald av tveimum vektrum. Tvørvektur, determinant og vekturfald. Niðurfelling av vektri á vektur. Analytisk lýsing av einføldum punktmongdum í flatanum og í rúminum. Frástøða og vinkul ímillum punktmongdir, skering av punktmongdum. Frástøða í flatanum. Einfaldar punktmongdir í flatanum viðgjørdar við rokning. Vekturfunksjónir við einum reellum variabli (parametri). Strýtuskurðir.

3) Funkur

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til grundleggjandi funkur og eginleikar hjá funkunum. Næmingarnir skulu kunnast við funkuhugtakið sum ein máta at lýsa samanhang millum broytiligar heildir.

Evnini eru: Frummongd, virðismongd, forskrift, rás, monotoniviðurskifti. Linjurøtt funka, polynom, trigonometriskar funkur, eksponentfunka, eksponentligar gongdir, logaritmufunka og potensfunka. Einfaldar líkningar við hesum funkunum.

4) Differential- og integralrokning

Næmingarnir skulu fáa innlit í hugtøk og ástøði í sambandi við differential- og integralrokning og innlit í samspælið teirramillum og skulu læra at rokna við hesum amboðum.

Evnini eru: Markvirði, kontinuitet, differentialkvotientur, viðberi, viðberalíkning. Roknireglur. Monotoniviðurskifti, størstavirði og minstavirði. At tekna rásina hjá einari funku og viðgera sambandið ímillum rásina og differentialkvotientin. Atfellingar. Frymd, ómarkað og markað integral. Markaða integralið sum markvirði hjá samløgum. Integratión við rokning og við numeriskum roknihættum. At rokna vídd og rúmd. Frymlar við differentallíkningum av slagnum y'=h(x)g(y) og y''=ky.

5) Hagtøl og líkindarokning

Næmingarnir skulu fáa skil fyri hugtøkunum stokastiskari roynd og líkindum og skulu læra at rokna við hesum.

Evnini eru: Stokastisk roynd, líkindi, líkindafunka og líkindaøki. A priori líkindi og líkindi funnin við royndum. Hending. Treytað líkindi og óheftar hendingar. Kombinatorikkur. Sýni. Stokastiskur variabil. Binomialbýti, hypergeometriskt býti, normalbýti.

Valfrítt evni

Í minsta lagi 20 pultstímar verða brúktir til eitt valfrítt evni, sum lærarin velur í samráð við næmingarnar.

Serevni

Viðgjørd verða 3 serevni. Miðað verður ímóti, at serevnini verða viðgjørd og drigin inn í viðgerðina av høvuðsevnunum.

3.2 Nærri lýsing av evnunum í 3.1

1) Tøl

Viðgjørd verða heilu tølini, brotini og reellu tølini. Desimalbrot, skrivimátin við tíggjarapotensi og talskipanin í telduni verða viðgjørd. Hugtakið numeriskt virði verður viðgjørt. Potenshugtakið verður víðkað til at fevna um heilan, brotnan og reellan eksponent. Róthugtakið og roknireglur fyri rótum og potensum verða viðgjørd. Til prosentrokningina hoyrir føst rentuframskriving og miðalprosent.

2) Geometri og vekturrokning

Hugtøkini hædd, vinkulhálvbýtislinja, miðlinja, miðnormalur og einfaldir eginleikar hjá hesum verða viðgjørd. Allíkir (kongruentir) og einsskapaðir tríkantar verða umrøddir. Serliga viðgerð fáa sinus, cosinus og tangens hjá vinklum í rættvinklaðum tríkanti. Additiónsformlarnir og formlarnir fyri dupulta vinkulin verða útleiddir fyri sinus og cosinus. Til at rokna síður og vinklar í tríkantum verða útleiddar sinus- og cosinus-relatiónirnar. Víst verður, hvussu einfald geometrisk problem kunnu verða sett upp og viðgjørd analytiskt. Í analytisku viðgerðini av geometri kann vekturhugtakið verða ein berandi partur, og viðgerðin av punktmongdum í flatanum og í rúminum kann verða grundað á vekturrokning. Viðgerðin skal fevna um rætta linju, sirkul, flata og kúluflata. Vinkul millum tvær linjur, millum linju og flata umframt millum tveir flatar verður viðgjørdur sum vinkul millum tveir vektrar. Skering ímillum linjur, ímillum linju og sirkul, ímillum linju og flata, ímillum linjur og kúlu verður viðgjørd.Viðgjørt verður, hvussu vit rokna teinin ímillum punkt, linjur og flatar. Strýtuskurðirnir verða lýstir bæði geometriskt og analytiskt, men verulig viðgerð av geometrisku eiginleikunum hjá strýtuskurðunum verður ikki kravd. Arbeitt verður við tekning av rásum í flatanum hjá einfaldum verkturfunkum. Nevnt verður, hvussu ein ferðvektur til rásina kann verða lýstur sum ein vektur, hvørs krosstøl eru teir avleiddu hjá krosstalsfunkunum hjá staðvektrinum.

3) Funkur

Funkuhugtakið verður viðgjørt, við dømum um funkur givnar við forskrift, við talvu, við algoritmu í roknimaskinu og við rás. Dentur verður lagdur á at vísa, hvussu funkur verða brúktar at seta upp og analysera samband ímillum variablar støddir, og tær tillagingar, sum tá verða gjørdar, verða umrøddar. Samanseting av funkum verður viðgjørd. Øvuta funkan hjá injektivari funku verður umrødd. Einfaldu funkurnar verða gjølla viðgjørdar, við denta á m.a. sermerktar eginleikar hjá rásunum. Polynomið á 2. stigi verður gjølla viðgjørt, herundir røtur, faktorisering og rás. Lært verður at býta polynom, og setningurin um hægsta tal av rótum verður viðgjørdur. Atfellingar verða viðgjørdar í sambandi við polynombrot. Víst verður, hvørja asymptotiska gongd rásir kunnu hava, og sínámillum støddarlutfallið millum logaritmu-, eksponent- og potensfunkur verður umrøtt. Dømi um familjur av funkum verða umrødd. Trigonometrisku funkurnar sinus, cosinus og tangens verða viðgjørdar, bæði við stigum og við radianum. Víst verður, hvussu rás hjá funku av slagnum Asin(ax+b) sær út. Av logaritmufunkunum eru tað tíggjutalslogaritmufunkan og nátúrliga logaritmufunkan, sum verða viðgjørdar. Í sambandi við viðgerðini av eksponentfunkum verður eksponentligur vøkstur viðgjørdur sum støddfrøðiligur frymil. Hugtøkini helvtartal og tvífaldstal verða viðgjørd, og somuleiðis verður arbeitt við einkultlogaritmiskari krossskipan. Dupultlogaritmisk krossskipan verður brúkt í sambandi við viðgerð av potensfunkum. Umrøtt verður, hvussu roknimaskinan verður brúkt til at rokna regressión. Í sambandi við at loysa líkningar og ólíkningar við einfaldu funkunum, verða eisini nevndir numeriskir loysningsmátar at finna nullpunkt hjá funkum.

4) Differentialrokning og integralrokning

Næmingarnir skulu gerast kunnigir við heitini markvirði og kontinuitet í tí vavi, tað er neyðugt fyri at kunna arbeiða við evnunum í kunngerðini. Undirvísingin fevnir um roknireglur fyri markvirði og kontinuitet og dømi um prógv fyri differentialkvotientin av nøkrum einfaldum funkum, herundir av trigonometriskum funkum. Mátar at differentiera numeriskt ella við at lesa á rás verða umrøddir. Undirvísingin fevnir um, hvussu vit differentiera summin, munin, faldið og brotið av tveimum funkum, at differentiera øvutu funkuna og samansettar funkur. Nakrar av reglunum verða prógvaðar, teirra millum faldireglan og brotreglan. Í sambandi við at tekna rásir og at kanna funkur verður sambandið millum ta avleiddu funkuna og hennara monotoniviðurskifti og ekstrema umrøtt. Undirvísingin fevnir um dømi um, hvussu hugtøk í differentialrokningini verða tulkað í ymiskum høpi, og arbeitt verður við einfaldum optimeringsuppgávum. Tillagandi polynomið á 1. stigi, og hvussu tað verður nýtt til at finna nullpunkt (Newton-Raphsons máti), verður umrøtt. Undirvísingin skal fevna um eina samanhangandi og reglufasta viðgerð av útvaldum pørtum av integralrokningini. Í hesum sambandi verða nakrir aðalsetningar prógvaðir. Arbeitt verður bæði við integralinum sum markvirði fyri eina samløgu og við sambandinum ímillum integral og frymd. Víddir og rúmdir verða roknaðar. Eksaktir og numeriskir mátar at rokna integral verða viðgjørdir, teirra millum partvís integratión, integratión við innseting, og lært verður at nýta integraltalvur. Numeriskir mátar at rokna integral við vinstra-, høgra- og miðsamløgum verða viðgjørdir. Fatanin av differentiallíkningum sum støddfrøðiligum frymlum verður umtalað. Víst verður, hvussu infinitesimalu hugtøkini verða nýtt at seta upp differentiallíkningar. Verulig gjøgnumgong av ástøði fyri differentiallíkningar er ikki kravd, men undirvísingin fevnir um dømi um, hvussu fullkomiliga loysnin til eina differentiallíkning verður funnin. Loysningshættir og loysningar til differentiallíkningar av slagnum y'=h(x)g(y), herundir y'=ky, y'=b-ay og y'=y(b-ay), skulu vera við. Herumframt verður differentiallíkningin y"=ky viðgjørd, og prógv verður ført fyri fullkomiligu loysnini.

5) Hagfrøði og líkindarokning

Líkindaøki verður viðgjørt sum frymil fyri stokastiskar royndir, og viðgjørd verða bæði jávnbýtt og ikki javnbýtt líkindaøki. Hugtøkini óheftar hendingar og treytað líkindi verða viðgjørd, hertil hoyrir Bayes formil. Einfaldar rokningar av kombinatiónum við faldingarregluni. Útleiddur verður formilin fyri K(n,r), men verulig gjøgnumgongd av ástøðinum bara í tann mun, tað er neyðugt fyri at fata binomialbýtið og hypergeometriska býtið. Vant verður at nýta talvur yvir binomialbýtið og normalbýtið og at nýta normalbýtispappír. Sambandið millum hesi býti verður umrøtt. Tikin verður fram týdningurin av, at givin tøl við hvørt kunnu verða tikin sum framt virði hjá einum stokastiskum variabli. Fyri at viðgera sambandið millum fingin úrslit og líkindiástøðiligan frymil verða frekvens- og býtisfunkurnar tiknar við.

Valfrítt evni

Valfría evnið kann vera djúpari viðgerð av einum av høvuðsevnunum, tað kann vera okkurt heilt nýtt evni, ella tað kann vera ein samanhangandi viðgerð av einum av serevnunum.

Serevnini eru

a) Tað søguliga sjónarhornið

Nøkur av høvuðsevnunum verða sett í perspektiv, t.d við at søgan um, hvussu hesin parturin av støddfrøðini varð til, verður umrødd. Í tí sambandi verða eisini tíðin, mentanin og samfelagsviðurskiftini, har hetta hendi, umtalað.

b) Støddfrøðiligur frymil

Í sambandi við viðgerðini av høvuðsevnunum verða tikin við dømi um frymlar, eitt nú frymlar fyri linjurættan og eksponentligan vøkstur.

c) Innari bygnaðurin í støddfrøðini

Í undirvísingini verður dentur lagdur á, hvussu støddfrøðin er ein ástøðiligur bygnaður við sínum egna súmbolska máli. Hugtøk sum abstraktión og generalisatión verða umrødd, og arbeitt verður við aksiomatisk-deduktivt at byggja upp ástøði.

3.3 Lisnar verða einar 500 - 700 síður, treytað av valda undirvísingartilfarinum

Próvtøka

4. Hildin verður ein munnlig og tvær skrivligar próvtøkur.

5.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

5.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna umleið 1/3 av lesipensum, valt soleiðis, at evni frá øllum trimum árunum eru við, men við høvuðsdenti á evnunum úr 2.s og 3.s. Eisini partar av valfría evninum verða givnir upp til próvtøkuna. Treytað av valda tilfarinum, og hvussu tað er skipað, verða givnar upp einar 170 - 240 síður.

5.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

5.4 Í fyrireikingartíðini eru allir hjálparmiðlar loyvdir, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðar í próvtøkukunngerðini.

5.5 Hvør próvtakari fær ein spurning. Spurningurin skal vera soleiðis orðaður, at próvtakarin fær høvi til sjálvstøðugt at vísa evni síni at viðgera eitt serstakt evni gjølla og at vísa, at hann hevur yvirlit yvir eitt fakligt øki.

6. Fyri munnliga avrikið verður givið 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

7.1 Onnur skrivliga próvtøkan varir 4 tímar. Roknað verður eitt uppgávurað. Nakrar av uppgávunum eru valuppgávur. Í raðnum er tilskilað, hvussu nógvar valuppgávur loyvt er at lata inn til dømingar. Verða ov nógvar valuppgávur latnar inn, verður í dømingini sæð burtur frá tí ella teimum valuppgávunum, sum standa síðst í svarinum. Uppgávurnar verða settar innan tey 5 høvuðsevnini og eru gjørdar við støði í, at próvtakararnir hava roknimaskinu við grafiskum skíggja, støddfrøðiligt formlasavn fyri A-stig, (sum Undirvísingar- og mentamálastýrið hevur góðkent), og eitt talvusavn, ið fevnir um talvur við binomialkoeffisientum, kumuleraðum binominalbýtum og vanligum normalbýti.

7.2 Til ta í 7.1 nevndu skrivligu próvtøkuna eru allir hjálparmiðlar loyvdir, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðar í próvtøkukunngerðini.

7.3 Hin skrivliga próvtøkan varir 2 tímar, og er við ongum hjálparmiðlum.

7.4 Til skrivligu próvtøkurnar skal vera til taks í próvtøkuhølinum: Millimeturpappír, einkultlogaritmiskt pappír við 3 tíggjundum á uppásini, dupultlogaritmiskt pappír við 2 tíggjundum á útásini og 3 tíggjundum á uppásini og normalbýtispappír. Verður útflýggjað eftir áheitan.

7.5 Undirvísingar- og mentamálastýrið sendir út leiðbeinandi dømi um próvtøkuuppgávur.

8. Tá ið uppgávurnar verða dømdar, verður dentur lagdur á, at hugsanarháttur próvtakarans greitt sæst í svarinum, at rætt er roknað, og at skilagóð háttaløg eru nýtt. Tá ið próvtalið hjá einstaka próvtakaranum verður ásett, verður hetta gjørt við støði bæði í dømingini av teimum einstøku uppgávunum og í eini heildarmeting av svarinum av teimum báðum uppgávurøðunum. Givið verður 1 próvtal.

Støddfrøðilig deild

Kravt stig

2-ára gongd til B-stig,

Endamálið

9. Endamálið við undirvísingini er,
a) at næmingarnir fáa innlit í grundleggjandi støddfrøðiligar hugsanarháttir, hugtøk og háttaløg, og

b) at næmingarnar læra við umhugsni at nýta støddfrøðilig heiti og støddfrøðiligar hugsanar- og arbeiðshættir, at seta upp, greina og loysa støddfrøðiligar spurningar innan ymisk fakøki.

Undirvísingin

10.1 Undirvísingin skal miða ímóti, at næmingarnir fáa almennan kunnleika og vitan um støddfrøði, og eisini støddfrøðiligan førleika, sum kann vera teimum til gagns í framhaldandi lestri. Næmingarnir skulu arbeiða víðari á tí grundarlagi, teir hava, og skulu fáa innlit í deduktivu náttúruni í støddfrøðini; hetta við at arbeiða við hugsing og próvførslu. Næmingarnir skulu fáa hollan kunnleika til, hvussu vit í støddfrøðini kunnu áseta heiti, sum eru leys av veruleikanum ella gerandisdegnum (abstrakt), og skilja, hvussu hesi heiti vera nýtt sum eitt serstakt mál, har sum torgreiddir spurningar kunnu verða settir greitt upp við støddfrøðiligum heitum og formlum. Í undirvísingini verður arbeitt við reinum støddfrøðiligum spurningum, sum stava frá gerandisdegi næminganna og frá nýtslu av støddfrøðini á øðrum økjum. Næmingarnir skulu duga at nýta støddfrøðiligar hugsanarhættir og vandin taka støðu til, hvussu onnur nýta støddfrøðina í ymsum sambandi. Undirvísingin skal eisini geva næmingunum møguleika at síggja støddfrøðina í einari søguligari frásjón eins og í nútíðarfrásjón. Fyri at styrkja kunnleika, fimi, arbeiðshættir og framsetingarevni næminganna verður arbeitt við bæði tí skrivligu og munnligu síðuni av lærugreinini, soleiðis at næmingarnir verða førir fyri bæði munnliga og skrivliga at orða seg við støddfrøðiligum hugtøkum og háttaløgum.

10.2 Skrivligt arbeiði er partur av undirvísingini. Næmingarnir lata javnt býtt yvir 2 ár inn 51 uppgávurøð, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Hvørt raðið skal í arbeiðsbyrðu svara til 50% - 100 % av einum próvtøkuraði. Skrivligu uppgávurnar kunnu vera smáar venjingaruppgávur ella meiri samansettar, størri uppgávur. Næmingarnir kunnu eisini lata inn skrivligar frágreiðingar um ávís evni. Tílík sløg av skrivligum uppgávum kunnu koma í staðin fyri eitt ella fleiri uppgávurøð.

10.3 Teld er partur av undirvísingini. Arbeitt verður við amboðsforritum ella forritum, sum kunnu verða nýtt at innlæra faklig hugtøk og háttaløg. Undirvísingin skal eisini viðgera dømi um, hvussu støddfrøðiligir spurningar tíðum kunnu verða loystir við algoritmum og sostatt verða forritaðir í onkrum forritanarmáli.

10.4 Í 1.s verða viðgjørd evni, sum eru felags fyri næmingar á støddfrøðiligari deild. Lærararnir á tí einstaka skúla skulu samskipa undirvisningina í 1.s, soleiðis at næmingar úr ymsum flokkum hava sama grundarlagið í støddfrøði, tá ið undirvísingin í 2.s byrjar. Einstøk evni skulu viðgerast so mikið djúpt, at næmingarnir fáa møguleika at meta um krøvini, ið verða sett í 2.s og í 3.s í 3 ára gongdini til A-stig.

Innihaldið í undirvísingini

11.1 Undirvísingin fevnir um 5 høvuðsevni, 1 valfrítt evni og 3 serevni:

Tey 5 høvuðsevnini

1) Tøl

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til tøl, talviðgerð og talhugtakið. Vant verður at rokna bæði við tølum og bókstavum, so at grundarlag verður lagt undir undirvísingini í hinum høvuðsevnunum.

Evnini eru: Heil tøl, brot og reel tøl. Roknireglur fyri brot og reel tøl. Potens og rót. Prosent- og renturokning. Evni frá mongdarlæruni.

2) Geometri

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til grundleggjandi geometrisk hugtøk, og næmingarnir skulu gerast førir fyri at nýta geometri og trigonometri sum rokniamboð.

Evnini eru: Tríkantur, rættvinklaður tríkantur og einsvinklaðir tríkantar. Frástøða í flatanum. Analytisk lýsing av einføldum punktmongdum í flatanum. Sinus, cosinus og tangens. At rokna síður og vinklar í tríkantum.

3) Funkur

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til grundleggjandi funkur og eginleikar hjá funkunum. Næmingarnir skulu kunnast við funkuhugtakið sum ein máta at lýsa samanhang millum broytiligar heildir.

Evnini eru: Frummongd, virðismongd, forskrift, rás, monotoniviðurskifti. Linjurøtt funka, polynom, trigonometriskar funkur, eksponentfunka, eksponentligar gongdir, logaritmufunka og potensfunka. Einfaldar líkningar við hesum funkunum.

4) Differentialrokning

Næmingarnir skulu fáa innlit í grundarlagið undir differentialrokningini og skulu læra at rokna við hesum amboði.

Evnini eru: Markvirði, differentialkvotientur, viðberi, viðberalíkning. Roknireglur fyri differentatión. Monotoniviðurskifti, størstavirði og minstavirði. At tekna rás hjá funku og viðgera sambandið ímillum differentialkvotient og rás.

5) Hagtøl og líkindarokning

Næmingarnir skulu fáa skil fyri hugtøkini stokastiska roynd og líkindi og skil fyri líkindiástøðiligu frymlarnar, binominalbýti og normalbýti, og at nýta hesar.

Evnini eru: Stokastisk roynd, líkindi, líkindafunka og líkindaøki. A priori líkindi og líkindi funnin við royndum. Hending. Kombinatorikkur. Sýni. Stokastiskur variabul. Binomialbýti. Normalbýti.

Valfrítt evni

Í minsta lagi 10 pultstímar verða brúktir til eitt valfrítt evni, sum lærarin velur í samráð við næmingarnar.

Serevni

Viðgjørd verða 3 serevni. Miðað verður ímóti, at serevnini verða viðgjørd og drigin inn í viðgerðina av høvuðsevnunum. Tilsamans verða brúktir í minsta lagi 20 pultstímar til valfría evnið og serevnini.

11.2 Nærri um einstøku evnini í 11.1

1) Tøl

Viðgjørd verða heilu tølini, brotini og reellu tølini. Desimalbrot, skrivimátin við tíggjarapotensi, og talskipanin í telduni verða viðgjørd. Hugtakið numeriskt virði verður viðgjørt. Potenshugtakið verður víðkað til at fevna um heilan, brotnan og reellan eksponent. Róthugtakið og roknireglur fyri rótum og potensum verða viðgjørd. Til prosentrokningina hoyrir føst rentuframskriving og miðalprosent.

2) Geometri og vekturrokning

Heitini hædd, vinkulhálvbýtislinja, miðlinja (median), miðnormalur og einfaldir eginleikar hjá hesum verða viðgjørd. Allíkir (kongruentir) og einsskapaðir tríkantar verða umrøddir. Serliga viðgerð fáa sinus, cosinus og tangens hjá vinklum í rættvinklaðum tríkanti. Til at rokna síður og vinklar í tilvildarligum tríkantum verða útleiddar sinus- og cosinus-relatiónirnar. Víst verður, hvussu einfald geometrisk problem kunnu verða sett upp og viðgjørd analytiskt. Viðgerðin skal fevna um rætta linju og sirkul, og um hvussu langt er úr punkti í punt og frá punkti til linju. Viðgjørt verður sambandið millum halltalið og ortogonalitet hjá linjum og millum halltalið og vinkulin við x-ásina. Viðgjørt verður, hvussu vit rokna skeringspunkt millum linjur og millum linju og sirkul.

3) Funkur

Funkuhugtakið verður viðgjørt við dømum um funkur givnar við forskrift, við talvu, við algoritmu í roknimaskinu og við rás. Dentur verður lagdur á at vísa, hvussu funkur verða brúktar at lýsa og analysera samband ímillum variablar støddir, og tær tillagingar, sum tá verða gjørdar, verða umrøddar. Hugtøkini samansett funka og øvut funka hjá injektivari funku verða viðgjørd so mikið sum neyðugt við atliti at hinum evnunum í kunngerðini. Einfaldu funkurnar verða gjølla viðgjørdar, við denti á m.a. sermerktu útsjóndini á rásunum. Polynomið á 2. stigi verður gjølla viðgjørt, herundir røtur, faktorisering og rás. Setningurin um tal av rótum í einum polynomi verður nevndur. Víst verður, hvørja asymptotiska gongd rásir kunnu hava. Dømi um familjur av funkum verða umrødd. Trigonometrisku funkurnar sinus, cosinus og tangens verða viðgjørdar, bæði við stigum og við radianum. Av logaritmufunkunum eru tað tíggjutalslogaritmufunkan og nátúrliga logaritmufunkan, sum verða viðgjørdar. Í sambandi við viðgerðini av eksponentfunkunum verður eksponentligur vøkstur viðgjørdur sum støddfrøðiligur frymil. Hugtøkini helvtartal og tvífaldstal verða viðgjørd, og somuleiðis verður arbeitt við einkultlogaritmiskari krossskipan. Dupultlogaritmisk krossskipan verður brúkt í sambandi við viðgerð av potensfunkum. Umrøtt verður, hvussu roknimaskinan verður brúkt til at rokna regressión. Í sambandi við at loysa líkningar og ólíkningar við einfaldu funkunum, verða eisini nevndir numeriskir loysningsmátar at finna nullpunkt hjá funkum.

4) Differentialrokning

Næmingarnir skulu gerast kunnigir við heitini markvirði og kontinuitet, men tað er ikki ætlanin, at tey skulu fáa veruliga viðgerð. Dømi verða givin um prógv fyri differentialkvotientin av nøkrum einfaldum funkum. Mátar at differentiera numeriskt ella við at lesa á rás verða umrøddir. Undirvísingin fevnir um, hvussu vit differentiera summin, differensin, faldið og brotið av tveimum funkum, og av samansettari funku. Nakrar av reglunum verða prógvaðar, teirra millum faldireglan. Sambandið millum differentialkvotient og (vakstrar)ferð verður lýst. Herundir einfald dømi um líkningar, við (vakstrar)ferð og funkuvirði sum ókendum. Hugtakið frymd verður umrøtt. Í sambandi við at tekna rásir og at kanna funkur verður sambandið millum ta avleiddu funkuna og monotoniviðurskifti og ekstrema hjá funkuni umrøtt. Arbeitt verður við einfaldum optimeringsuppgávum. Tillagandi polynomið á 1. stigi, og hvussu tað verður nýtt til at finna nullpunkt (Newton-Raphsons máti), verður umrøtt.

5) Hagfrøði og líkindarokning

Líkindaøki verður viðgjørt sum frymil fyri stokastiskar royndir, og viðgjørd verða bæði jávnbýtt og ikki javnbýtt líkindaøki. Hugtakið óheftar hendingar verður viðgjørt, og treytað líkindi verða umrødd. Undirvísingin fevnir um nakrar einfaldar rokningar av líkindum við at brúka faldiregluni. Kombinatorikkur, herímillum K(n,r) verður bara viðgjørt so mikið sum neyðugt fyri at fata binomialbýtið. Vant verður at nýta talvur yvir binomialbýtið og normalbýtið og at nýta normalbýtispappír. Sambandið millum hesi býti verður umrøtt. Tikin verður fram týdningur av, at givin tøl við hvørt kunnu verða tikin sum virði hjá einum stokastiskum variabli. Fyri at viðgera sambandið millum fingin úrslit og líkindiástøðiligan frymil verða frekvens- og býtisfunkurnar tiknar við.

Valfrítt evni

Valfría evnið kann vera djúpari viðgerð av einum av høvuðsevnunum, tað kann vera okkurt heilt nýtt evni, ella tað kann vera ein samanhangandi viðgerð av einum av serevnunum.

Serevnini eru

a) Tað søguliga sjónarhornið

Nøkur av høvuðsevnunum verða sett í perspektiv, t.d. við at søgan um, hvussu hesin parturin av støddfrøðini varð til, verður umrødd. Í tí sambandi verða eisini tíðin, mentanin og samfelagsviðurskiftini, har hetta hendi, umtalað.

b) Støddfrøðiligur frymil

Í sambandi við viðgerðini av høvuðsevnunum verða tikin við dømi um frymlar, eitt nú frymlar fyri linjurættan og eksponentligan vøkstur.

c) Innari bygnaðurin í støddfrøðini

11.3 Lisnar verða einar 280 - 440 síður,

treytað av valda undirvísingartilfarinum

Próvtøka

12. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

13.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

13.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna umleið helvtina av lisnum pensum, valt soleiðis, at aðaltáttirnir í tí lisna tilfarinum eru við í rímiligum vavi. Eisini partar av valfría evninum verða givnir upp til próvtøkuna. Treytað av valda tilfarinum, og hvussu tað er skipað, verða givnar upp einar 140 - 220 síður.

13.3 Fyri sjalvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

13.4 Í fyrireikingartíðini eru allir hjálparmiðlar loyvdir, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðir í próvtøkukunngerðini.

13.5 Hvør próvtakari fær ein spurning. Spurningurin skal vera orðaður soleiðis, at próvtakarin bæði fær høvi til sjálvstøðugt at vísa evni síni at viðgera eitt serstakt evni gjølla, og vísa, at hann hevur yvirlit yvir eitt fakligt øki. Undir próvtøkuni skal próvtakarin lutvíst sjálvstøðugt leggja fram ein part av spurninginum, lutvíst verða við í einari samrøðu við próvhoyraran.

14. Fyri munnliga avrikið verður givið 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

15.1 Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar og er í tveimum. Til fyrra partin verður nýttur 1 tími, og próvtakararnir hava ongar hjálparmiðlar. Til seinna partin eru allir hjálparmiðlar loyvdir, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðar í próvtøkukunngerðini.

15.2 Roknað verður eitt uppgávurað. Nakrar av uppgávunum eru valuppgávur. Í raðnum er tilskilað, hvussu nógvar valuppgávur loyvt er at lata inn til dømingar. Verða ov nógvar valuppgávur latnar inn, verður í dømingini sæð burtur frá tí ella teimum valuppgávunum, sum standa síðst í svarinum. Uppgávurnar verða settar innan tey 5 høvuðsevnini, og uppgávurnar til seinna partin eru gjørdar við støði í, at próvtakararnir hava roknimaskinu við grafiskum skíggja, støddfrøðiligt formlasavn fyri B-stig (sum Undirvísingar- og mentamálastýrið hevur góðtikið), og eitt talvusavn, ið fevnir um talvur við binominalkoeffisientum, kommuleraðum binominalbýtum og vanligum normalbýti.

15.3 Til skrivligu próvtøkuna skal vera til taks í próvtøkuhølinum: Millimeturpappír, einkultlogaritmiskt pappír við 3 tíggjundum á uppásini, dupultlogaritmiskt pappír við 2 tíggjundum á útásini og 3 tíggjundum á uppásini og normalbýtispappír. Verður útflýggjað eftir áheitan.

15.4 Undirvísingar- og mentamálastýrið sendir út leiðbeinandi dømi um próvtøkuuppgávur.

16. Tá ið uppgávurnar verða dømdar, verður dentur lagdur á, at hugsanarháttur próvtakarans týðiliga sæst í svarinum, at rætt er roknað, og at skilagóð háttaløg eru nýtt. Tá ið próvtalið hjá einstaka próvtakaranum verður ásett, verður hetta gjørt við støði í, hvussu einstøku uppgávurnar eru roknaðar, og í einari heildarmeting. Givið verður 1 próvtal.

Støddfrøðilig deild

1-ára gongd til A-stig

Endamálið

17. Við støði í undirvísingini í støddfrøði í 2-ára gongdini til B-stig er endamálið við undirvísingini
a) at dýpa innlit næminganna í grundleggjandi støddfrøðiligan hugsanarhátt, støddfrøðilig hugtøk og støddfrøðiligar arbeiðshættir,

b) at røkja og menna kunnleika næminganna at nýta støddfrøðina sum eitt amboð til at seta upp, greina og loysa uppgávur innan ymisk fakøki, og

c) at framhaldandi menna evni næminganna til sjálvstøðugt at brúka støddfrøðilig heiti og støddfrøðiligar arbeiðshættir, so teir verða førir fyri at gera seg kunnugar við at greina og meta um spurningar, sum kunnu verða orðaðir og viðgjørdir við støddfrøðiligum hugtøkum og arbeiðshættum.

Undirvísingin

18.1 Undirvísingin er framhald av undirvísingini í 2 ára gongdini til B-stig. Í nýggjum fakligum høpi skulu loysningshættir verða útbygdir, og næmingarnir skulu skulu í 1 ára gongdini til A-stig gerast førir fyri at kenna aftur og fáa ein felags støddfrøðiligan bygnað burtur úr verkevnum í somu ílegu í ymiskum búnum. Undirvísingin skal menna evni næminganna at málbera seg munnliga og skrivliga við støddfrøðiligum hugtøkum og at brúka støddfrøðilig háttaløg.

18.2 Tá ið undirvísingin verður løgd til rættis, skal støði takast í teimum fakligu fortreytunum, sum næmingarnir hava fingið í undirvísingini í støddfrøði á B-stigi.

18.3 Skrivligt arbeiði er partur av undirvísingini. Næmingarnir lata inn 26 uppgávurøð, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Hvørt raðið skal í arbeiðsbyrðu svara til 75% - 100% av einum próvtøkuraði. Skrivliga arbeiðið fevnir um loysn av venjingaruppgávum og størri samansettum greiðsluevnum, umframt onnur sløg av skrivligum arbeiði. Tílík sløg av skrivligum arbeiði kunnu koma í staðin fyri eitt ella fleiri vanlig uppgávurøð.

18.4 Teld er partur av undirvísingini. Arbeitt verður við amboðsforritum ella forritum, sum kunnu verða nýtt at innlæra faklig hugtøk og háttaløg. Undirvísingin skal eisini viðgera dømi um, hvussu støddfrøðiligir spurningar tíðum kunnu verða loystir við algoritmum og sostatt verða forritaðir í onkrum forritanarmáli.

Innihaldið í undirvísingini

19.1 Undirvísingin fevnir um 2 høvuðsevni, 1 valfrítt evni og 2 serevni.

Tey 2 høvuðsevnini

1) Flata- og rúmgeometri. Vekturrokning

Undirvísingin skal dýpa kunnleika næminganna til lýsing av punktmongdum í flatanum og í rúminum viðgjørdar geometriskt og analytiskt. Næmingarnir skulu verða kunnaðir við vekturhugtakið í tveimum og trimum dimensiónum, og teir skulu duga at brúka vekturrokning sum rokniamboð.

Evnini eru: Vektrar í flatanum og í rúminum, vekturkrosstøl. Rokning við vektrum, herundir skalarfald av tveimum vektrum. Tvørvektur, determinant og vekturfald. Niðurfelling av vektri á vektur. Analytisk lýsing av einføldum punktmongdum í flatanum og í rúminum. Frástøða og vinkul ímillum punktmongdir, skering av punktmongdum. Vekturfunkur við einum reellum variabli (parametri). Strýtuskurðir.

2) Integralrokning. Differentiallíkningar

Næmingarnir skulu fáa innlit í hugtøk og ástøði í sambandi við integralrokning og innlit í samspælið ímillum differentialrokning og integralrokning. Næmingarnir skulu fáa venjing í at seta upp støddfrøðiligar frymlar við differentiallíkningum.

Evnini eru: Frymd, ómarkað og markað integral. Markaða integralið sum markvirði hjá samløgum. Integratión við rokning og við numeriskum roknihættum. At rokna vídd og rúmd. Frymlar við differentallíkningum av slagnum y'=h(x)g(y) og y''=ky.

Valfrítt evni

Valfría evnið kann vera djúpari viðgerð av einum av høvuðsevnunum, eitt heilt nýtt evni, ella samanhangandi dýpandi viðgerð av einum av serevnunum.

Serevni

Viðgjørd verða 2 serevni, annaðhvørt fyri seg ella í sambandi við viðgerðina av høvuðsevnunum.

19.2 Nærri lýsing av evninum í 19.1

1) Flata- og rúmgeometri. Vekturrokning

Lýsingin av punktmongdum í flatanum verður víðkað til at fevna um lýsing við vektrum. Rætta linjan verður lýst við normalvektri og kósvektri. Lýsingin av punktmongdum í rúminum skal fevna um rætta linju, flata og kúluflata. Vinkul millum linju og flata ella millum tveir flatar verður viðgjørdur sum vinkul millum tveir vektrar. Skering ímillum linjur, ímillum linju og flata, millum linju og kúlu og skering ímillum flatar verður viðgjørd. Viðgjørt verður, hvussu vit rokna, hvussu langt er ímillum punkt, linjur og flatar. Strýtuskurðirnir verða lýstir bæði geometriskt og analytiskt, men verulig viðgerð av geometrisku eiginleikunum hjá strýtuskurðunum verður ikki kravd. Arbeitt verður við tekning av rásum í flatanum hjá einfaldum verkturfunkum. Nevnt verður, hvussu ein ferðvektur til rásina kann verða lýstur sum ein vektur, hvørs krosstøl eru teir avleiddu hjá krosstalsfunkunum hjá staðvektrinum.

2) Integralrokning. Differentiallíkningar

Næmingarnir skulu framhaldandi menna vitanina um markvirði og kontinuitet so mikið sum neyðugt fyri at kunna arbeiða við integralrokning og differentiallíkningum. Undirvísingin skal fevna um eina samanhangandi og gjølla viðgerð av útvaldum pørtum av integralrokningini. Í hesum sambandi verða nakrir aðalsetningar prógvaðir. Arbeitt verður bæði við integralinum sum markvirði fyri eina samløgu og við sambandinum millum integral og frymd. Víddir og rúmdir verða roknaðar. Eksaktir og numeriskir mátar at rokna integral verða viðgjørdir, teirra millum partvís integratión, integratión við innseting, og at nýta integraltalvur. Numeriskir mátar at rokna integral við vinstra-, høgra- og miðsamløgum verða viðgjørdir. Fatanin av differentiallíkningini sum støddfrøðiligum frymlum verður umtalað. Víst verður, hvussu infinitesimalu hugtøkini verða nýtt til at seta upp differentiallíkningar. Verulig gjøgnumgong av ástøði fyri differentiallíkningar er ikki kravd, men undirvísingin fevnir um dømi um, hvussu fullkomiliga loysnin til eina differentiallíkning verður funnin. Loysningshættir og loysningar til differentiallíkningar av slagnum y'=h(x)g(y), herundir y'=ky, y'=b-ay og y'=y(b-ay) og y"=ky skulu vera við.

Valfrítt evni

Lærarin velur í samráð við næmingarnar eitt evni, har brúkt verður integralrokning og/ella differentiallíkningar at seta upp og greina ein støddfrøðiligan frymil. Í minsta lagi 10 pultstímar verða brúktir til eina samanhangandi viðgerð av hesum evni.

Serevnini eru

a) Søguliga sjónarhornið

b) Innari bygnaðurin í støddfrøðini

19.3 Lisnar verða einar 170 - 260 síður, treytað av valda undirvísingartilfarinum.

Próvtøka

20. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

21.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

21.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna umleið 2/3 av lesipensum, valt soleiðis, at aðaltættirnir í tí lisna tilfarinum eru við í rímiligum vavi. Valfría evnið verður givið upp til próvtøkuna. Treytað av valda tilfarinum, og hvussu tað er skipað, verða givnar upp einar 115 - 175 síður.

21.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

21.4 Í fyrireikingartíðini eru allir hjálparmiðlar loyvdir, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðar í próvtøkukunngerðini.

21.5 Hvør próvtakari fær ein spurning. Spurningurin skal vera soleiðis orðaður, at próvtakarin fær høvi til sjálvstøðugt at vísa evni síni at viðgera eitt serstakt evni gjølla og vísa, at hann hevur yvirlit yvir eitt fakligt øki.

22. Fyri munnliga avrikið verður givið 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

23.1 Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar og er í tveimum. Til fyrra partin verður nýttur 1 tími, og próvtakararnir hava ongar hjálparmiðlar. Til seinna partin eru allir hjálparmiðlar loyvdir, tó við teimum avmarkingum, sum eru tilskilaðar í próvtøkukunngerðini.

23.2 Roknað verður eitt uppgávurað. Nakrar av uppgávunum eru valuppgávur. Í raðnum er tilskilað, hvussu nógvar valuppgávur loyvt er at lata inn til dømingar. Verða ov nógvar valuppgávur latnar inn, verður í dømingini sæð burtur frá tí ella teimum valuppgávunum, sum standa síðst í svarinum. Uppgávurnar verða settar innan tey 5 høvuðsevnini, og uppgávurnar til seinna partin eru gjørdar við støði í, at próvtakarin hevur roknimaskinu við grafiskum skíggja.

23.3 Til skrivligu próvtøkuna skal vera til taks í próvtøkuhølinum: Millimeturpappír, einkultlogaritmiskt pappír við 3 tíggjundum á uppásini og dupultlogaritmiskt pappír við 2 tíggjundum á útásini og 3 tíggjundum á uppásini. Verður útflýggjað eftir áheitan.

23.4 Undirvísingar- og mentamálastýrið sendir út leiðbeinandi dømi um próvtøkuuppgávur.

24. Tá ið uppgávurnar verða dømdar, verður dentur lagdur á, at hugsanarháttur próvtakarans greitt sæst í svarinum, at rætt er roknað og at skilagóð háttaløg eru nýtt. Tá ið próvtalið hjá einstaka próvtakaranum verður ásett, verður hetta gjørt við støði í, hvussu einstøku uppgávurnar eru roknaðar, og í einari heildarmeting. Givið verður 1 próvtal.

Málslig deild

Kravt stig

Endamálið

25. Endamálið við undirvísingini er,
a) at næmingarnir fáa støddfrøðiligan kunnleika, sum kann verða teimum til gagns í øðrum lærugreinum og í teirra gerandisdegi,

b) at næmingarnir fáa kunnleika til støddfrøðiligar hugsanarhættir og háttaløg, og

c) at næmingarnir fáa førleika at nýta grundleggjandi støddfrøðilig hugtøk og háttaløg at loysa ymsar uppgávur.

Undirvísingin

26.1 Í undirvísingini skal dentur verða lagdur á, at støddfrøðilig evni, hugtøk og háttaløg verða viðgjørd bæði úr ástøðiligum og verkligum sjónarhorni. Undirvísingin skal menna rokniførleika næminganna; bæði rokning við tølum og við bókstavum, soleiðis at grund verður løgd undir viðgerðini av høvuðsevnunum.

26.2. Skrivligt arbeiði er partur av undirvísingini. Næmingarnir lata inn 12 - 14 uppgávurøð, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Hvørt raðið skal í arbeiðsbyrðu svara til 50% - 100 % av einum próvtøkuraði.

26.3. Teld er partur av undirvísingini. Til dømis kunnu forrit og amboðsforrit verða nýtt at loysa líkningar, ella verða nýtt til innlæring av fakligum hugtøkum og háttaløgum.

Innihaldið í undirvísingini

27. Undirvísingin fevnir um 6 høvuðsevni

1) Tøl

Heil tøl, brot og reell tøl. Roknireglur. Talmongdir. Rokning við potensum og rótum. At loysa einfaldar líkningar og ólíkningar.

2) Prosent- og renturokning

Prosentrokning, einføld renturokning, miðal prosent, vigað miðal, vísitøl og prístal.

3) Geometri og trigonometri

Tríkantar, einsvinklaðir tríkantar og rættvinklaðir tríkantar. At rokna síður og vinklar í rættvinklaðum tríkanti. Sin, cos og tan.

4) Funkur

Funkuhugtakið, frummongd, funkuvirði, virðismongd, monotoniviðurskifti. Ymiskir hættir at áseta funkur. Linjurættar og linjubrotnar funkur, eksponentiellar gongdir. Krossskipan. Einkultlogaritmisk krossskipan. At loysa einfaldar líkiningar og ólíkningar við at lesa á rás.

5) Hagtøl

Flokkað hagtøl. Eygbering, títtleiki (tíðføri), samantaldur títtleiki, tídd (frekvensur), samantald tídd. Ritmyndan. Hagfrøðilig lýsingartøl.

6) Líkindarokning

Roynd. Úrslit og úrslitamongd. Líkindafunka. Endaligt líkindaøki. Hendingar. Sýni. Binomialbýti.

27.2. Nærri um einstøku høvuðsevnini

1) Tøl

Potens- og róthugtakið verða viðgjørd so mikið, at arbeitt kann verða við miðal prosent, og loystar kunnu verða líkningar av slagnum bac = d. Hugtøk úr mongdarlæruni verða so mikið viðgjørd, sum neyðugt er fyri viðgerðini av hinum evnunum.

2) Prosent- og renturokning

Renturokningin fevnir um framrokning við støðugum prosenti og um rentuformilin.

3) Geometri og trigonometri

Í sambandi við tríkantin verða heitini hædd og vídd umrødd. Vinkulsummurin í tríkanti og lutføll ímillum síðulongdir í einsvinklaðum tríkantum verða umrødd. Sinus, cosinus og tangens verða viðgjørd við rættvinklaða tríkantinum sum útgangsstøði. Við til at rokna síður og vinklar í rættvinklaða tríkantinum hoyrir setningur Pythagoras.

4) Funkur

Funka lýsir sambandið ímillum óheftan og heftan variabul. Sambandið verður ásett á ymiskan hátt, og viðgjørdar verða funkur ásettar við rokniforskrift, við talvu, við rás ella við algoritmu, sum til dømis í eini roknimaskinu. Funkurnar við forskriftunum x, x2, 1/x og log(x) verða serstakt umrøddar. Til monotoniviðurskifti hoyra hugtøkini vaksandi og fallandi funka, størstavirði og minstavirði hjá einari funku. Viðgjørdar verða krossskipanir, eisini tá ið eindirnar á ásunum eru ymiskar, og tá ið tær ikki skerast í (0,0). Funkurnar við forskriftunum f(x) = ax + b og f(x) = bax verða serstakt viðgjørdar, og dentur verður lagdur á at vísa, hvussu hesar verða nýttar at lýsa ymisk fyribrigdi. Hugtøkini helvtartal og tvífaldstal verða viðgjørd.

5) Hagtøl

Hugtøkini títtleiki (tíðføri), samantaldur títtleiki, tídd (frekvensur) og samantald tídd verða lýst, samstundis sum arbeitt verður við dømum. Í sambandi við ritmyndan verður lýst: stabbamynd og samløgurás (S-rás). Hagfrøðilig lýsingartøl fevna um hugtøkini: minstavirði, størstavirði, breidd, mesti, miðaltal, niðara fjórðingsmark, miðju og ovara fjórðingsmark.

6) Líkindirokning

Bæði javnbýtt og ikki javnbýtt líkindaøki verða umrødd. Neyðug hugtøk úr mongdarlæruni verða leysliga viðgjørd, fyri at hendingar kunnu verða viðgjørdar. Næmingarnir skulu læra at finna K(n,r) bæði í talvu og við rokning. Teir skulu duga binomialbýtið, bæði við at rokna og við at brúka talvu fyri samantalt líkindi hjá binomialbýtinum.

27.3 Í sambandi við viðgerðina av høvuðsevnunum verður arbeitt við roknitøkniligum hjálparamboðum (roknimasknu, formlasavni, talvum, einkultlogaritmiskum pappíri).

27.4 Lisnar verða einar 150 - 270 síður, treytað av valda undirvísingartilfarinum.

Próvtøkan

28. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

28.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

28.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp umleið helvtina av lesipensum. Treytað av valda tilfarinum verða givnar upp einar 80 - 140 síður, valdar soleiðis, at býtið á tey 6 høvuðsevnini er nøkulunda javnt.

28.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

28.4 Í fyrireikingartíðini eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: læribøkur og annað tilfar við tilknýti til lesipensum, heruppií egnar uppskriftir og roknitekniskir hjálparmiðlar.

28.5 Hvør próvtakari fær ein spurning. Spurningurin verður orðaður soleiðis, at tað verður møguligt at eftirmeta bæði evni próvtakarans sjálvstøðugt at leggja fram part av einum serstakum evni og yvirlit próvtakarans yvir eitt fakligt øki. Undir próvhoyringini skal próvtakarin bæði hava høvi at leggja fram ein avmarkaðan part av spurninginum og at taka lut í samtalu við próvhoyraran. Herundir til dømis at gera viðmerkingar til fylgiskjøl ella loysa uppgávur.

28.6 Fyri munnliga avrikð verður givið 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

29.1 Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar. Roknað verður eitt uppgávurað. Nakrar uppgávur eru valuppgávur. Í raðnum stendur, hvussu nógvar valuppgávur loyvt er at lata inn til dømingar. Verða ov nógvar valuppgávur latnar inn, verður í dømingini sæð burtur frá tí ella teimum valuppgávunum, sum standa síðst í svarinum. Uppgávurnar verða settar innan høvuðsevnini. Undirvísingar- og mentamálastýrið sendir út leiðbeinandi dømi um próvtøkuuppgávur.

29.2 Til skrivligu próvtøkuna eru hesir hjálparmiðlar loyvdir:
a) Støddfrøðiligt formlasavn, málslig deild, kravt stig, sum Undirvísingar- og mentamálastýrið hevur góðkent. Verður útflýggjað á skúlanum, tá ið próvtøkan byrjar.

b) Góðkend roknimaskina, sum próvtakarin hevur við.

c) Talvuverk, fevnandi um binomialbýti. Verður útflýggjað á skúlanum, ella próvtakarin hevur tað við.

d) Millimeturpappír og einkultlogaritmiskt pappír við 3 tíggjundum á uppásini. Verður útflýggjað á skúlanum eftir áheitan.

29.3 Tá ið uppgávurnar verða dømdar, verður dentur lagdur á, at hugsanarháttur próvtakarans týðiliga sæst í svarinum, at rætt er roknað, og at skilagóð háttaløg eru nýtt. Fyri skrivliga avrikið verður givið 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

Málslig deild

Hástig

Endamálið

30. Endamálið við undirvísingini er, at
a) næmingarnir fáa innlit í nakrar støddfrøðiligar meginreglur, hugsanarhættir og arbeiðshættir.

b) næmingarnir fáa hollan kunnleika til støddfrøðina sum eitt amboð, ið kann verða brúkt at orða, greina og loysa uppgávur innan mong øki, og

c) næmingarnir fáa eitt fakligt grundarlag fyri at fara undir hægri lestur, har støddfrøði verður nýtt.

Undirvísingin

31.1 Undirvísingin skal miða ímóti, at næmingarnir fáa almennan kunnleika og vitan um støddfrøði og ein støddfrøðiligan førleika, sum kann verða teimum til gagns í framhaldandi lestri. Næmingarnir skulu arbeiða víðari á tí grundarlagi, teir hava frá 1. studentaskúlaflokki, og teir skulu fáa innlit í deduktivu náttúruna í støddfrøðini; hetta við at arbeiða við hugsing og próvførslu. Næmingarnir skulu fáa hollan kunnleika til, hvussu vit í støddfrøðini kunnu áseta heiti, sum eru leys av veruleikanum ella gerandisdegnum (abstrakt), og skilja, hvussu hesi heiti verða nýtt sum eitt serstakt mál, har torgreiddir spurningar kunnu verða settir greitt upp við støddfrøðiligum heitum og formlum. Næmingarnir skulu gerast førir fyri at orða seg bæði munnliga og skrivliga um støddfrøðiligar spurningar og prógva støddfrøðiligar setningar. Næmingarnir eiga eisini at lesa støddfrøðiligar tekstir á fremmandum máli.

31.2. Skrivligt arbeiði er partur av undirvísingini. Næmingarnir lata inn 25 uppgávurøð, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til. Hvørt raðið skal í arbeiðsbyrðu svara til 50% - 100 % av einum próvtøkuraði. Skrivligu uppgávurnar kunnu vera smáar venjingaruppgávur ella meiri samansettar, størri uppgávur. Næmingarnir kunnu eisini lata inn skrivliga frágreiðing um avís evni. Tílík sløg av skrivligum uppgávum kunnu koma í staðin fyri eitt ella fleiri uppgávurøð.

31.3. Teld er partur av undirvísingini. Eitt nú forrit til loysn av líkningum, ella onnur forrit, sum kunnu verða nýtt at innlæra faklig hugtøk og háttaløg.

Innihaldið í undirvísingini

32.1 ²⁾ Undirvísingin fevnir um 3 høvuðsevni.

1) Funkur

At seta saman funkur. Øvuta funkan. Polynom, tikin sundur í faktorar. Eksponentfunkur, eksponentiellar gongdir, nátúrligar logaritmufunkur og 10-tals logaritmufunkur. Potensfunkur. Trigonometrisku funkurnar. Einfald dømi um atfellingar. At seta upp, greina og loysa einfaldar líkningar og ólíkningar við nevndu funkunum.

2) Geometri og trigonometri

At rokna síður og vinklar í tríkantum. Líkning hjá rættari linju. Fjarstøða ímillum punkt, og fjarstøða ímillum punkt og linju. Líkning hjá sirkli. Skeringspunkt hjá linjum, og hjá linju og sirkli.

3) Differentialrokning

Differentialkvotientur. Viðberi hjá rás, tillagandi polynomið á 1. stigi. Roknireglur fyri differentiatión. Monotoniviðurskifti og ekstrema. Dømi um nýtslu.

4) Prosent- og renturokning

Prosentrokning, miðal prosenttal, vigað miðaltal, vísitøl og prístøl. Renturokning. Annuitetir: samansparing og lán.

5) Líkindarokning

Roynd. Úrslit og úrslitamongd. Líkindafunka. Endaligt líkindaøki. Hendingar. Sýni. Binominalbýti. Stokastiskur variabul.

32.2. Nærri um einstøku høvuðsevnini.

1) Funkur

Polynomið á 2. stigi verður gjølla viðgjørt, herundir røtur, faktorisering og rás. Lært verður at býta polynom, og setningurin um tal av rótum verður nevndur. Atfellingar verða viðgjørdar í sambandi við polynombrot. Trigonometrisku funkurnar sinus, cosinus og tangens verða viðgjørdar, eisini við radianum.

2) Geometri og trigonometri:

Cosinus- og sinusrelatiónirnar verða nýttar at rokna síður og vinklar í tríkantum. Rætta linjan og sirkulin verða viðgjørd við rokning. Fjarstøða ímillum punkt, og fjarstøða ímillum punkt og linju verður viðgjørd analytiskt. Við myndum verður víst, hvussu geometriskir spurningar kunnu verða orðaðir og loystir við rokning, m.a. sambandið ímillum halltøl hjá vinkulrøttum linjum og sambandið ímillum halltalið og vinkulin við útásina.

3) Diffrentialrokning

Kontinuitets- og markvirðishugtakið verða umrødd. Við dømum verður víst, hvussu differentialkvotienturin hjá einfaldari funku verður funnin beinleiðis út frá ásetingini. Roknireglurnar fevna um samløgu, mun, fald, býti og samanseting. Viðgjørt verður, hvussu forteknið hjá f´ ger av, hvar funkan er fallandi/vaksandi, hvar hon hevur størstavirði og minstavirði, og hvussu rásin er skapað. Tillagandi polynomið á 1. stigi og viðberalíkningin verða viðgjørd, og umrøddur verður Newton-Raphsons máti. Hugtakið integral verður umrøtt.

32.3 Í sambandi við viðgerðina av høvuðsevnunum verður arbeitt við roknitekniskum hjálparamboðum (roknimaskinu, formlasavni, talvum, einkult- og dupultlogaritmiskum pappíri).

32.4 Lisnar verða einar 150 - 270 síður, treytað av valda undirvísingartilfarinum.

Próvtøkan

33. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

33.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

33.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna umleið 2/3 av lesipensum. Treytað av valda tilfarinum verða givnar upp einar 100 - 180 síður, valdar soleiðis, at býtið á tey 3 høvuðsevnini er nøkulunda javnt.

33.3 Fyri sjalvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum.

33.4 Í fyrireikingartíðini eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: læribøkur og annað tilfar við tilknýti til lesipensum, heruppií egnar uppskriftir umframt roknitekniskir hjálparmiðlar.

33.5 Hvør próvtakari fær ein spurning. Spurningurin skal vera orðaður soleiðis, at próvtakarin bæði fær høvi at vísa evni síni at viðgera eitt serstakt evni gjølla og vísa, at hann hevur yvirlit yvir eitt fakligt øki.

34. Givið verður 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

35.1 Skrivliga próvtøkan varir 4 tímar. Roknað verður eitt uppgávurað. Nakrar uppgávur eru valuppgávur. Í raðnum er tilskilað, hvussu nógvar valuppgávur loyvt er at lata inn til dømingar. Verða ov nógvar valuppgávur latnar inn, verður í dømingini sæð burtur frá tí ella teimum valuppgávunum, sum standa síðst í svarinum. Uppgávurnar verða settar innan høvuðsevnini. Undirvísingar- og mentamálastýrið sendir út leiðbeinandi dømi um próvtøkuuppgávur.

35.2 Til skrivligu próvtøkuna eru hesir hjálparmiðlar loyvdir:
a) Støddfrøðiligt formlasavn, málslig deild, hástig, sum Undirvísingar- og mentamálastýrið hevur góðkent. Verður útflýggjað á skúlanum, tá ið próvtøkan byrjar.

b) Góðkend roknimaskina, sum próvtakarin hevur við.

c) Millimeturpappír, einkultlogaritmiskt pappír við 3 tíggjundum á uppásini og dupultlogaritmiskt pappír við 2 tíggjundum á útásini og 3 á uppásini. Verður útflýggjað á skúlanum eftir áheitan.

36. Tá ið uppgávurnar verða dømdar, verður dentur lagdur á, at hugsanarháttur próvtakarans greitt sæst í svarinum, at rætt er roknað, og at skilagóð háttaløg eru nýtt. Fyri skrivliga avrikið verður givið 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

Studentaskúlakunngerðin

Fylgiskjal 26 ¹⁾

Mai 2002

Søga við samfelagskunnleika

A-stig

Endamál

1. Endamálið er:
a) at geva næmingunum bæði holla søguliga tilvitan og samstundis miða eftir, at teir verða førir fyri at ímynda sær søgugongdina, og við tilfari og undirvísing at miða eftir at styrkja samleikan hjá næmingunum við at geva teimum hollan kunnleika um mentanarbakgrund sína, og soleiðis gera teir førar fyri at gera grein á samfelagsviðurskiftum og at meta um møguleikar sínar at ávirka samfelagsgongdina,

b) at næmingarnir fáa yvirlit yvir søguligu gongdina, fáa innlit í viðurskifti í ymsum samfeløgum og mentanarøkjum og fata søgulig sambond og samspælið millum einstakling og samfelag,

c) at næmingarnir fáa kunnleika um ymsar áskoðanir viðvíkjandi søgugongdini og duga at arbeiða við ymsum søguligum spurningum og fjølbroyttum søguligum tilfari og duga at meta um søguskriving, og hvussu søgan verður nýtt, og

d) at næmingarnir fáa innlit í viðurskifti, ið eru týdningarmikil í nútíðar samfelagslívi við høvuðsdenti á tað føroyska samfelagið og sostatt verða førir fyri at arbeiða við samfelagsfakligum tilfari.

Undirvísingin

2. Undirvísingartíðin verður býtt sundur soleiðis, at 80% av tíðini verður nýtt til søguundirvísing og 20% til samfelagskunnleika.

Innihaldið í undirvísingini

Søga

3.1 Heimssøgan verður lisin í stórum brotum við serligum denti á søgu Evropa. Søgugongdin eftir 1945 verður viðgjørd væl og virðiliga og sæð í alheimshøpi.

3.2 Føroya søga fyri 1945 verður viðgjørd. Føroysk samtíðarsøga eftir 1945 verður lisin soleiðis, at næmingarnir eisini lesa um og skilja søguligu fortreytirnar fyri føroyska nútíðarsamfelagnum.

3.3 Tilfarið verður valt á tann hátt, at føroyska og evropeiska mentanarbakgrundin verður viðgjørd soleiðis, at samspælið millum einstaka menniskjað og samfelagið verður lýst.

3.4 Søguliga gongdin skal verða lisin soleiðis, at hesir niðanfyri nevndu tættir og sínámillum samanhangur teirra eru partar í arbeiðinum:
a) politisk viðurskifti og altjóða viðurskifti,

b) framleiðsla og búskapur,

c) lívskor, familjuviðurskifti og sosialar bólkingar, og

d) tilverutulkingar og sýningarhættir teirra

Í sambandi við arbeiðið við omanfyri nevndu táttum skulu ymisku lívskorini hjá mannfólki og konufólki verða lýst.

3.5 Tíðin, ið verður nýtt til søguundirvísingina verður býtt sundur í tríggjar javnstórar partar. Tíðartættirnir eru hesir:
1) tíðin til umleið 1750

2) tíðin frá umleið 1750 til umleið 1945

3) tíðin eftir 1945

3.6 Stutt-/langætlanirnar skulu vera lagdar soleiðis til rættis, at høvuðsdenturin í summum førum verður lagdur á yvirlit og samanhang, og í øðrum førum á djúptøkna lýsing av avmarkaðum tíðarskeiðum. Í báðum førum skulu ymisk sløg av tilfari - eisini ikki-skrivligt - verða nýtt.

3.7 Í øllum trimum tíðartáttunum sær skulu í minsta lagi vera tvær langætlanir, ið hvør teirra fevnir um einar 15 - 30 tímar, sum snúgva seg um avmarkað øki. Tað ber til at leggja slík øki soleiðis til rættis, at tey røkka tvørtur um tilskilaðu tíðarmørkini. Millum hesi tíðaravmarkaðu økini skal føroysk, evropeisk og ikki-evropeisk søga vera umboðað.

Søguuppgávan

4.1 Sum partur av undirvísingini í øðrum studentaskúlaflokki skulu næmingarnir fyri 15. desember skriva eina uppgávu, søguuppgávuna, í teimum avmarkaðu økjunum, sum eru lisin. Uppgávan kann fevna um samfelagsfakligt tilfar, um so er, at tað hevur verið samantvinnaður táttur í avmarkaðum øki. Næmingarnir velja evni í samráð við læraran, sum gevur teimum vegleiðing, meðan uppgávan verður skrivað.

4.2 14 - 16 undirvísingartímar verða nýttir til søguuppgávuna umframt ta tíð, næmingarnir vanliga nýta heima at fyrireika tímarnar.

4.3 Næmingarnir ráða sjálvir fyri, um teir vilja skriva uppgávuna einsamallir ella gera hana sum bólkaarbeiði. Uppgáva, ið næmingur ger einsamallur, skal í mesta lagi fevna um 12 maskinskrivaðar A4 blaðsíður, sum hevur 1 1/2 regluglopp. Í tí føri, at uppgávan er latin inn sum bólkaarbeiði, skal hon vera so mikið stór, at arbeiðsbyrðan hjá hvørjum einstøkum næmingi sær er tann sama sum hjá næmingum, ið lata inn hvør sær.

Samfelagskunnleiki

5.1 Samfelagskunnleiki er partur av søguundirvísingini í 1. studentaskúlaflokki, og fevnir undirvíisngin um umleið 40 pultstímar. Undirvísingin í samfelagskunnleika skal geva næmingunum neyðugar fortreytir fyri at velja samfelagsfrøði á mið- ella hástigi.

5.2 Tey bæði økini, ið tilskilað eru niðanfyri, skulu viðgerast hvørt sær so mikið nágreiniliga, at undirvísingin fevnir um 15 - 20 tímar.

a) bygnaður og starvsháttur í føroysku politisku skipanini,

b) føroyskur búskapur og búskaparpolitikkur.

Harumframt skal eitt ella fleiri samfelagslig øki viðgerast, sum flokkurin sjálvur hevur valt.

5.3 Ymisk sløg av tilfari skulu nýtast.

5.4 Næmingarnir skulu fáa kunnleika um tey hugtøk, háttaløg, modell og ástøði, ið nýtt verða á teimum einstøku økjunum.

Próvtøkan

6.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming. Próvtakarin fær 1 spurning.

6.2 Flokkurin kann gera avtalu um, at í einum ella fleiri søguskeiðum kann tilfar leggjast fram, ið ikki hevur verið viðgjørt í undirvísingini. Í tí føri, at flokkurin velur at nýta ókent tilfar til próvtøkuna, skal tað tilfarið, ið verður framlagt, vera stutt - ikki meira enn 1 til 2 normalsíður - og tað skal hóska væl til tess at lýsa deplar (undirtættir), ið uppgivnir verða. Ókent tilfar kann eisini vera ikki-skrivligt tilfar, til dømis myndir. Verður ókent tilfar nýtt, er tað ikki neyðugt, at tað verður nýtt í øllum próvtøkuspurningunum.

6.3 Næmingar eftir vanligum treytum geva hetta upp:
1) Søga: Bæði tilfar úr stutt-/langætlanum skal uppgevast. Uppgevingarnar skulu í fyrra lagi fevna um tilfar, ið leggur dent á at geva næmingunum yvirlit og samanhang, og í seinna lagi á tilfar, ið miðar eftir at geva næmingunum neyva fatan av avmarkaðum øki. Í báðum førum skulu ymisk sløg at tilfari uppgevast. Tilfarið, ið verður uppgivið, skal vera tilfar, ið er fjølbroytt og í vavi svara til 300 - 400 normalsíður. Tað veldst um, hvussu torførir tekstirnir eru. Í tilfarinum, ið verður uppgivið, skal vera tilfar, ið fevnir um útleggingar, keldur og háttaløg, og skal hetta lesast væl og virðiliga. Hetta tilfar skal í minsta lagi vera 100 normalsíður. Ikki-skrivligt tilfar kann eisini uppgevast. Ikki-skrivliga tilfarið skal, um tað verður uppgivið, eftir ætli umroknast til normalsíður. Metingin skal byggja á, hvussu nógvir tímar eru nýttir til hetta tilfar. Uppgevingarnar skulu vera býttar sundur soleiðis, at til hvønn av teimum báðum fyrru tíðartáttunum,

a) tíðin fyri umleið 1750, og

b) tíðin umleið 1750 til umleið 1945 verður tilfar uppgivið, sum í vavi samsvarar í minsta lagi við 75 normalsíður umboðandi ymisk sløg av tilfari. Viðvíkjandi triðja tíðartátti,

c) tíðin eftir umleið 1945,

verður givið upp í minsta lagi 125 blaðsíður. Aðramáta eru treytirnar tær somu fyri allar tríggjar tíðartættirnar. Heimssøgan og Føroya søga skulu vera umboðaðar bæði fyri og eftir 1945.

2) Samfelagskunnleiki: Tilfar av ymiskum slag verður uppgivið, sum fevnir um í minsta lagi tvey øki. Í vavi skal tað vera 75 - 100 normalsíður. Í minsta lagi annað av samfelagsøkjunum skal uppgevast til próvtøkuna.

6.4 Aðramáta kann sigast um uppgevingarnar: Uppgevingarnar skulu savnast í øki, tíðarbil ella evni, ið eru væl greinad, og á pensumlistanum skulu tíðaravmarkingar og innihald vera tilskilað.

6.5 Um filmar ella sjónbandsupptøkur eru partur av próvtøkupensum, skulu próvtakararnir hava høvi at síggja filmin/sjónbandsupptøkurnar í próvtøkulestrartíðini og í próvtøkufyrireikingartíðini. Eisini skal bera til at síggja brot, meðan próvhoyringin fer fram.

6.6 Tilfar, ið próvtakararnir sjálvir hava fingið til vega, t.d. samrøður, ella sjálvir hava gjørt, t.d. uppgávur, ritgerðir, sjónbandsupptøkur, kann vera partur av próvtøkupensum, um góðskan verður mett at vera í lagi. Søguuppgávan kann ikki uppgevast.

6.7 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva hetta upp til próvtøkuna: Til samans verður givið upp 750 - 800 normalsíður. Av hesum skulu í minsta lagi 125 - 150 normalsíður vera í samfelagskunnleika. Hvør av teimum trimum tíðartáttunum skal vera umboðaður við í minsta lagi 150 normalsíðum. 125 - 150 normalsíður skulu fata um keldu- og útleggingartilfar, ið er gjølliga metodiskt lisið. Av hesum skulu í minsta lagi 25 normalsíður fevna um teir 3 tíðartættirnar. Ikki-skrivligt tilfar kann vera partur av pensum. Ikki-skrivliga tilfarið skal, um tað verður uppgivið, eftir ætli umroknast til normalsíðutal. Um filmar ella sjónvarpsupptøkur eru partur av próvtøkupensum, skal próvtakarin hava høvi at síggja filmin/sjónbandsupptøkuna í próvtøkufyrireikingartíðini. Eisini skal bera til at síggja brot, meðan próvhoyringin fer fram.

6.8 Loyvt er at leggja fram tilfar til próvtøkuna, ið ikki er partur av sjálvum próvtøkupensum. Hetta tilfarið skal vera stutt - í mesta lagi 1 - 2 normalsíður - og hóska væl til tess at lýsa deplar (undirtættir), ið uppgivnir verða. Ókent tilfar kann eisini vera ikki-skrivligt tilfar, t.d. myndir. Um ókent tilfar verður nýtt, er tað ikki neyðugt, at tað verður nýtt í øllum próvtøkuspurningunum. Próvtøkuspurningarnir skulu fevna um alt tilfarið, ið uppgivið verður. Har mest er uppgivið, skulu flestir spurningar vera.

6.9 Í fyrireikingartíðini kunnu próvtakararnir nýta alt tilfarið, ið hevur verið brúkt í undirvísingini, herundir eisini uppgávur, ið næmingarnir hava skrivað, og harumframt egnar uppskriftir. Undir próvhoyringini mugu próvtakararnir bert hava við sær tær uppskriftir, ið eru gjørdar í fyrireikingartíðini, umframt tilfar, ið er partur av sjálvari próvhoyringini. Undir próvhoyringini kann próvtakarin sum stuðul undir framløguni brúka uppskriftir gjørdar í fyrireikingartíðini, men beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

7. Givið verður 1 próvtal. Í dømingini skal dentur verða lagdur á, hvussu próvtakarin leggur tilfarið fram, hvussu hann dugir at greina og tulka tilfarið, og hvussu hann dugir at meta um tað. Við í dømingini telur eisini, hvussu væl hann dugir at arbeiða við tí tilfari, sum er partur av próvhoyringini. Dømingin skal byggja á heildarmeting av avrikinum, bæði viðvíkjandi veikleikum og styrki.

Studentaskúlakunngerðin

Fylgiskjal 27 ¹⁾

Mars 2002

Teldufrøði

C-stig

Endamál

1.1 Næmingarnir skulu arbeiða við hugtøkum og háttaløgum, ið eru grundleggjandi fyri at skilja og taka lut í broytingini og menningini innan kunningartøknina.

1.2 Næmingarnir skulu arbeiða við almennum prinsippum, háttaløgum og teknikkum, ið eru felags fyri alla kunningartøknina og ta fjølbroyttu nýtsluna av henni. Ástøðiliga innihaldið fevnir um hugtøkini kunning, bygnað, tilgongd og frymil.

1.3 Í teldufrøði nýta næmingar hugtøk og háttaløg, sum hoyra til lærugreinina, tá ið tey arbeiða við ítøkiligum greiðsluevnum. Tað er eitt eyðkenni fyri lærugreinina, at hon setir krøv til samstarvsevni, abstraktión og skapanarevni.

Undirvísingin

2. Næmingurin skal
a) fáa teldufrøðiligt innlit, ið fevnir um verkligt fimi, ástøðiliga fatan og almenna vitan,

b) verða førur fyri at nýta teldufrøðilig hugtøk fyri at lýsa og skilja kunningarviðgerð,

c) verða førur fyri at orða seg skrivliga og munnliga um teldufrøðilig evni,

d) verða førur fyri at nýta síni skapanarevni og hugfarsevni í arbeiðnum við teldufrøðiligum greiðsluevnum,

e) verða førur fyri at kenna og nýta teldufrøðilig háttaløg fyri at loysa ymiskar uppgávur,

f) duga at skipa, formfesta og gera myndlar og verða førur fyri at nýta hetta til ítøkiligar uppgávur,

g) verða førur fyri at seta í verk tær gjørdu myndlarnar við hjálp av amboðsforritum og almennum forritingsmáli,

h) fáa kunnleika til grundleggjandi algoritmur og dátubygnaðir,

i) fáa kunnleika til dømir um principiellar avmarkingar í nýtslu av teldum og

j) fáa skil fyri teimum grundleggjandi bygnaðarhættum og tilgongdum í teldum og teldunetverkum.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Tað yvirskipaða innihaldið í undirvísingini fevnir um hugtøkini kunning, bygnað, tilgongd og myndil. Undirvísingin fevnir um tey 4 høvuðsøkini, ið lýst eru niðanfyri.

3.2 Greiðsluevnisloysn

Undirvísingin í hesum økinum fevnir um evnini
a) formfesting

b) myndlahugtakið

c) algoritmur

d) verkseting

Næmingarnir skulu fáast við eina arbeiðstilgongd, har teir skulu duga at skipa og formfesta eitt ávíst greiðsluevni og síðani duga at nýta tað í einum amboðsforriti ella einum hægri forritingsmáli.

3.3 Forritan

Undirvísingin í hesum økinum fevnir um evnini
a) grundleggjandi algoritmur

b) brigdlar og týpuhugtakið

c) dátubygnaðir

d) eftirkanningarbygnaðir

e) modularisering

f) syntaks og semantikk

g) objekt, eginleikar, háttaløg og hendingar.

Undirvísingin skal gera næmingarnar førar fyri at gera vælskipað forrit í einum hægri forritanarmáli. Næmingarnir skulu arbeiða við einum avmarkaðum kjarna av einum almennum forritanarmáli og læra syntaks og semantikk fyri avvarðandi kjarna av forritanarmálinum. Næmingarnir skulu í lýsandi dømum arbeiða við dátubygnaðum og grundleggjandi algoritmum. Harumframt skulu næmingarnir fáa kunnleika um greiðsluevni, har ein algoritmisk lýsing av mannagongd til eina loysn í høvuðsheitinum er ógjørlig og fáa kunnleika um dømi, har greiðsluevnið í roynd og veru er.

3.4 Bygnaðurin í telduni

Undirvísingin í hesum økinum fevnir um evnini
a) virtuel maskinstig og skipanarforrit

b) dualitet millum forrit og dátu

c) netverk og netverkssamskifti

d) netverksprotokollir og lagskipan av teimum.

Undirvísingin skal geva næmingunum eina fatan av, hvussu teldan grundleggjandi virkar. Næmingarnir skulu kunnast um tey týdningarmestu systemforritini og um samspælið teirra millum. Næmingarnir skulu kenna til eina einfalda, grundleggjandi myndil av eini teldu. Undirvísingin skal lýsa ta altfevnandi meginregluna aftanfyri mátanum, sum teldan virkar uppá, og viðgera samanspælið millum tey ymisku maskinstigini. Næmingarnir skulu skriva einføld forrit á maskinmálsstigi í samsvari við ta nýttu myndlina, og teir skulu fáa skil á dualitetinum millum forrit og dátu. Næmingarnir skulu fáa skil á tí lagbýta bygnaðin hjá netverksprotokollum, og hugtøkini klient/ambætari skulu lýsast við nøkrum dømum.

3.5 Valfrítt evni

Evnið fevnir um umleið 15 pultstímar, ið verður skipað sum ein serskild arbeiðsgongd, har næmingarnir hvør sær ella í bólkum viðgera eitt valfrítt evni. Evnini, sum næmingarnir velja, skulu góðkennast av læraranum fyri at tryggja, at tey eru fakliga viðkomandi og egnað.

3.6 Sum partur av undirvísingini skrivar hvør næmingur 4 frágreiðingar. Hesar skulu breitt fevna um evni, so tey 3 økini greiðsluevnisloysn, forritan og maskinbygnaður eru umboðað. Arbeiðið við hvørjari frágreiðing sær skal í hvørjum einstøkum føri svara til undirvísing í 5-8 pultstímar, íroknað vanliga fyrireikingartíð. Næmingar kunnu svara uppgávum og gera frágreiðingar einsæris ella í smærri bólkum við í mesta lagi 4 næmingum. Lærarin rættar og ger viðmerkingar til frágreiðingarnar. Undirvísingin fevnir harumframt um smærri venjingaruppgávur.

3.7 Lisnar verða einar 180-200 síður. Tær 4 frágreiðingarnar telja við í hesum síðutali, tó í mesta lagi við 10 síðum fyri hvørja frágreiðing.

Próvtøkan

4. Hildin verður ein munnlig próvtøka.

5.1. Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 næmingar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

5.2 Próvtøkupensum er 110-130 síður, íroknað í minsta lagi 3 av teimum 4 frágreiðingunum. Tær frágreiðingar, sum verða givnar upp, telja við í próvtøkupensum, tó við í mesta lagi 10 síður fyri hvørja frágreiðing. Um ein bólkafrágreiðing er partur av próvtøkupensum, geva allir næmingarnir í bólkinum upp ta samlaðu frágreiðingina. Tey trý økini greiðsluevnisloysn, forritan og maskinbygnaður skulu verða umboðað í próvtøkupensum.

5.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum. Tær 4 frágreiðingarnar verða taldar uppí við teirra síðutali, tó í mesta lagi 10 síður fyri hvørja frágreiðing. Sum fylgiskjal til pensumuppgevingarnar skulu sjálvlesandi fyri hvørja frágreiðing leggja eina síðu, sum lýsir innihaldið av frágreiðingini. Pensumuppgevingarnar hjá sjálvlesandi kunnu ikki góðtakast, um hesar 4 síðurnar um frágreiðingarnar ikki eru lagdar hjá.

5.4 Til próvhoyringina verður settur ein spurningur, ið vísir aftur til eitt tilfarsøki/evni í próvtøkupensum. Hevur próvtakarin gjørt eina frágreiðing, har evnið liggur innan fyri próvtøkuspurningin, verður frágreiðingin vanliga tikin við í próvhoyringina. Tann einstaki próvtøkuspurningurin verður orðaður við einari evnisyvirskrift, og verður harumframt greinaður við undirspurningum ella leiðorðum, ið kunnu vegleiða próvtakaran. Fylgisskjøl kunnu verða løgd við próvtøkuspurninginum, men tað skal greitt tilskilast, um tilfarið verður tikið uppí próvhoyringina, ella um próvtakarin sjálvur ger av, um hann brúkar tað. Fylgisskjølini skulu ikki vera so háttað, at próvtakarin heldur grund vera fyri at brúka fyrireikingartíðina til beinleiðis at loysa uppgávur.

5.5 Avtala verður gjørd millum valbólk og lærara um nýtslu av teldu í sambandi við próvtøku. Verður avrátt at brúka teldu, skal ein telda vera tøk bæði í fyrireikingar- og próvtøkuhølinum. Nýtsla av telduni má einans fevna um ein minni part av próvtøkuhoyringini. Bæði próvtakari og próvhoyrari kunnu draga telduna inn í próvhoyringina. Meðan próvtøkan fer fram, sær próvhoyrarin til, at eingin óviðkomandi brúkari hevur atgongd til teldurnar, sum verða brúktar í fyrireikingini og til próvhoyringina.

5.6. Í próvdømingini verður dentur lagdur á, í hvønn mun próvtakarin
a) kann samansjóða verkligt fimi og ástøðiliga fatan,

b) dugur at nýta teldufrøðilig hugtøk fyri at lýsa og skilja kunningarviðgerð,

c) hevur kunnleika til og kann nýta teldufrøðilig háttaløg,

d) er førur fyri at geva víðari sína vitan og hugsanarhátt um teldufrøðilig evni,

e) hevur fatan fyri teimum grundleggjandi bygnaðunum og tilgongdunum í telduni,

f) hevur vitan um skipan/bygnað, formalisering og modellering og kann brúka hugtøkini,

g) hevur vitan um at nýta myndlar í amboðsforriti og almenum forritanarmáli og kann brúka hesa vitan.

6. Givið verður 1 próvtal við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 28

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Tónleikur

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir menna teirra áhuga, hugsavningarevni og ansni fyri tónleiki, so teir fáa hug, álit og evni til saman við øðrum at syngja, lurta og tosa um tónleik,

b) at næmingarnir gjøgnum uppliving og nýtslu av tónleiki fáa størri fatan fyri tónleiki sum framsagnarhátti fyrr og nú, og

c) at næmingarnir við virkið og fjølbroytt at fáast við tónleik og sang økja um vitan sína um tónleik og tey høpi, tónleikur er partur av, og fáa kunnleika til týdningarmiklar partar av tónleika- og sangarvinum, koma til eina djúpa fatan av egnum samleika, søguliga, sosialt og sálarfrøðiliga, og økja um møguleikar sínar fyri egnum og felags leiki.

Undirvísingin

2.1 Undirvísingin fevnir um tvey høvuðsøki: Tónleikaíðkan, sang og spæl á ljóðføri, og tónleikafatan, sum fevnir um fjølbroytta tónleikaluttøku - heilt frá at lurta eftir tónleiki og til at greina ymisk tónleikasløg og greina samspælið millum tónleik, mentan, einstaklingin og samfelagið. Tey bæði høvuðsøkini telja líka nógv, og undirvísingin skal vísa samanhangin millum teirra.

Tónleikaíðkan

2.2 Í sangi verður arbeitt við eini fjølbroytt samansettari skrá við ein- og fleirraddaðum sangum sum i vavi fevnir um einar 15-25 sangir. Sangundirvísingin skal vera ein fastur táttur gjøgnum alt skúlaárið og skal fevna um verkliga raddarvenjing.

2.3 Í samanspæli verður arbeitt við reinum ljóðførisstykkjum ella við blandaðum sang- og ljóðførisstykkjum. Í tónleikaíðkanini kann eisini annað verkligt virksemi takast við til tess at menna skaparevni næminganna, herundir eisini nýtsla av nýggjari tónleikatøknifrøði.

Tónleikafatan

2.4 Við støði í tónleikinum og í uppliving av hesum verður arbeitt við tónleikaligu grundlutunum og við greiningarligum, søguligum, sálarfrøðiligum og samfelagsligum sjónarhornum. Dentur verður lagdur á at geva næmingunum grundleggjandi vitan og málnýtslu sum neyðugt grundarlag fyri at fáast við tónleik saman við øðrum.

2.5 Arbeitt verður við einum breitt samansettum pensum, sum fevnir um í minsta lagi 15 tónleikastykki og í sambandi við hesi 50 normalsíður av teksti. Í minsta lagi 5 tónleikastykki skulu vera frá tíðini undan umleið 1900, og í minsta lagi 5 frá tíðini eftir umleið 1900. Nakað av pensum eigur at savna seg um eitt ella fleiri temu.

2.6 Um skúlin gevur undirvísing í evning og undirvísing tí bert verður givin í tónleiki í 1,5 tímar um vikuna í miðal alt skúlaárið, verða tølini, nevnd í pkt. 2.5, broytt soleiðis: pensum verður í minsta lagi 7 tónleikaverk og í hesum sambandi 20-25 síður av teksti. Í minsta lagi 2 verk skulu vera frá tíðini undan umleið 1900, og í minsta lagi 2 verk skulu vera frá tíðini eftir umleið 1900.

2.7 Hoyrilæra er partur av tónleikaíðkanini og tónleikafatanini í tann mun, hildið verður neyðugt.

Miðstig

Endamálið

3. Endamálið við undirvísingini er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna teirra áhuga, hugsavningarevni og ansni fyri tónleiki, umframt teirra hug, álit og evni til saman við øðrum at syngja, spæla, lurta og tosa um tónleik,

b) at næmingarnir gjøgnum uppliving og nýtslu av tónleiki fáa størri fatan av tónleiki sum framsagnarhátti fyrr og nú, og

c) at næmingarnir við virkið og meiri nágreiniliga at fáast við tónleik og sang dýpa vitan sína um tónleik og tey høpi, hann er partur av, soleiðis at teir koma til eina djúpari fatan av egnum samleika, søguliga, sosialt og sálarfrøðiliga, og økja um møguleikar sínar fyri egnum og felags leiki.

Undirvísingin

4.1 Tónleikur sum vallærugrein á miðstigi byggir á og mennir framhaldandi tey bæði á kravdum stigi: tónleikaíðkan og tónleikafatan.

Tónleikaíðkan

4.2 Arbeitt verður við einum pensumi, sum fevnir um 15 einraddaðar sangir og við fleirraddaðum sangi. Dentur verður lagdur á, at næmingarnir tilvitað arbeiða við raddarnýtslu. Arbeitt verður harumframt í bólkum við ljóðførum í blandaðum raddar- og ljóðførisstykkjum, møguliga í reinum ljóðførisframførslum. Í sambandi við bólkaframførslur skal skúlin útvega neyðug venjingarhøli.

4.3 Nýtslan av nýggjari tónleikatøknifrøði kann verða tikin við. Breidd í tónleikastíli og tónleikasløgum má tryggjast.

Tónleikafatan

4.4 Arbeitt verður gjølla við einum pensum, sum fevnir um í minsta lagi 10 verk ella sjálvstøðugar einkultsatsir og í sambandi við hetta umleið 100 normalsíður av teksti.

4.5 Pensum fevnir um tvey evnisøki, annað skal vera eftir ár 1900 og heilt ella lutvist fevna um tónleikanýtslu í elektrónisku miðlunum (útvarp, plátuspælari, sjónvarp/sjónbond, nýggj tónleikatøknifrøði). Ein styttri ljóðframleiðsla sum t.d. band við fylgispæli, sjálvstøðugt tónlistaverk kann koma í staðin fyri í mesta lagi 3 verk og 35 normalsíður. Ljóðframleiðslan skal verða fylgd av einari skrivligari frágreiðing og skal nýtast sum støði undir einum ella fleiri próvtøkuspurningum. Í mesta lagi 6 næmingar kunnu arbeiða saman um eina ljóðframleiðslu.

4.6 Hoyrilæra er partur av tónleikaíðkanini og tónleikafatanini, í tann mun hildið verður neyðugt.

Próvtøkan

5.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka, sum fevnir um tveir partar: tónleikafatan og tónleikaíðkan. Til próvtøkuna í tónleikafatan er fyrireikingartíðin umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming. Til próvtøkuna í tónleikaíðkan hevur hvør próvtakari umleið 10 minuttir.

5.2 Próvtøkupensum fyri næmingar, sum fara til próvtøku eftir vanligum treytum, fevnir um alt lisna tilfarið svarandi til 10 verk/sjálvstøðugar satsir og í sambandi við hetta umleið 100 normalslíður av teksti.

5.3 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, fevna um 15 einraddaðar sangir, sum vísa breidd bæði í tónleikastíli og tónleikaslagi, alt lisna tilfarið svarandi til 10 verk/sjálvstøðugar satsir og í sambandi við hesi umleið 100 normalsíður av teksti.

5.4 Próvtøkan í tónleikafatan: Próvtakarin verður próvhoyrdur í einum spurningi í uppgivna pensuminum. Próvtakaranum verður latin ein bandupptøka, møgulig tekstaskjøl umframt nótatilfar ella annað grafiskt tilfar í sambandi við verkið. Um próvtakarin skal próvhoyrast í ljóðframleiðslu síni, verður eitt avrit av framleiðsluni latið honum, og í fyrireikingarhølinum skal vera møguleiki fyri at spæla hetta (á teldu, hermli við datatransmissión, sjónbandi o.s.fr. ). Fyrireikingarhølið skal harumframt verða útgjørt við klaveri og bandupptakara. Próvtakarin kann hava egnar uppskriftir frá dagliga arbeiðinum við í fyrireikingarhølini, men tær mugu ikki vera skrivaðar sum nótar, ið eru meinlíkir tí tilfari, sum próvtakarin fær útflýggjað til próvtøkuna.

5.5 Próvtøkan í tónleikaíðkan verður hildin samlað fyri allan valbólkin við próvtøkubyrjan ella mitt á degi. Próvtakarin skal framføra tvær uppgávur í tónleikaíðkan, har av bert ein má vera ein solouppgáva. í báðum uppgávum skal tað vera møguligt at meta um einstaka próvtakaran. Í serligum førum t.d. har tað er neyðugt orsakað av einum ávísum ljóðføri, kunnu einstakir próvtakarar luttaka og dømast í trimum uppgávum.

5.6 Fyri at varðveita støðið í próvtøkuuppgávuni, sum bólkaframførslan var komin á við undirvísingarlok, kunnu lærari og næmingar hittast til 2 - 3 venjingar undan munnligu próvtøkuni.

5.7 Próvtøkan fyri sjálvlesandi og næmingar, sum fara til próvtøku eftir serligum treytum: próvhoyrt verður ikki í bólkaframførslu, men í staðin í tveimum solouppgávum. Onnur skal vera framførsla av einum av teimum uppgivnu 15 sangunum, valt av próvdómaranum. Hin kann vera ein sangur eftir egnum vali ella eitt ljóðførisstykki eftir egnum vali.

5.8 Við sjúkrapróvtøku dettur próvhoyringin í bólkaframførslu burtur. Í staðin verður størri dentur lagdur á eina møguliga solouppgávu í tí samlaðu dømingini. Um ein próvtakari harafturímóti til regluligu próvtøkuna hevur valt tvær bólkaframførslur, skal próvtakarin eftir egnum vali annað hvørt framføra ein sang ella spæla eitt stykki á ljóðføri .

6. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður ásett við støði í einari heildarmeting, har dømingin av teimum verkligu táttunum og dømingin av avrikinum í tónleikafatan viga lutfalsliga helvt um helvt. Próvtakarin verður ikki kunnaður um lutarpróvtølini.

Hástig

Endamálið

7. Endamálið er,
a) at næmingarnir víðka teirra áhuga og ansni fyri tónleiki, samstundis sum teir framhaldandi menna teirra tónleikahegni og teirra hug, álit og evni til saman við øðrum at spæla, lurta og tosa um tónleik,

b) at næmingarnir gjøgnum uppliving og drúgva nýtslu av tónleiki fáa størri og breiðari fatan av tónleiki sum framsagnarhátti fyrr og nú, og

c) at næmingarnir við virkið og sjálvstøðugt at fáast við tónleik og sang víðka og dýpa teirra vitan um tónleik og tey høpi, hann er partur av, soleiðis at teir koma til eina djúpri fatan av egnum samleika, søguliga, sosialt og sálarfrøðiliga, og styrkja møguleikar teirra fyri egnum og sosialum leiki.

Undirvísingin

8.1 Tónleikur sum vallærugrein á hástigi byggir víðari á undirvísingina á kravdum stigi gjøgnum eina víðari tilognan av verkligum, ástøðiligum og greiningarligum kunnleikum, so at næmingarnir gerast førir fyri sjálvstøðugt at arbeiða við tilfarinum.

Sangur og samanspæl

8.2 Arbeitt verður við bæði ein- og fleirraddaðum sangi innan eitt pensum, sum fevnir um í minsta lagi 20 einraddaðir og 6-10 fleirraddaðir vokalsatsir. Dentur verður lagdur á, at einstaki næmingurin tilvitað arbeiðir við framsagnarmøguleikum sínum sangi bæði sum einstaklingur og í kóri. Arbeitt verður harumframt í bólkum við samanspæli, har møguligi førleiki næminganna á ljóðførum kann nýtast. Satsirnir, ið nyttir verða, kunnu samansjóða nytsluna av ljóðførum og sangi. Í sambandi við bólkaframførslurnar skal skúlin útvega neyðug venjingarhøli. Pensum skal vísa breidd bæði viðvíkjandi stíli og tónleikaslagi.

Tónleikakunnleiki

8.3 I tónleikakunnleika eru eini 20-25 verk ella heilir einkultsatsir evni fyri neyva viðgerð, og nøkur teirra verða gjølliga tónleikaliga greinað. Arbeitt verður harumframt við viðkomandi tekstum. Samansetingin av pensum skal vera soleiðis, at á í minsta lagi 3 økjum skal fáast eitt breiðari grundleggjandi innlit. Pensum skal vísa breidd bæði søguliga, stílfrøðiliga og viðvíkjandi tónleikaslagi, og skal herumframt lýsa tey høpi, sum tónleikurin er partur av.

Skrivligt tónleikaástøði

8.4 Undirvísingin fevnir um neyva innføring í grundleggjandi tónleikaástøði: nótar, rútmur og lyklar; intervall og tónastigar; akkordir og talsetingar; akkordsamanhangir og røddførslu. Arbeitt verður harumframt við einari av hesum skrivligu táttunum: Koralharmonisering, vísuútsetan ella rútmiskt arrangement.

8.5 ²⁾ Skrivliga arbeiðið verður partvíst gjørt í flokkinum og partvíst sum heimaarbeiði. Tilsamans letur hvør næmingur inn 52 uppgávusvør, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til, og hvørt settið, sum verður svarað, svarar í vavi til 75-100% av einari studentapróvtøkuuppgávu.

Hoyrilæra

8.6 Við støði í hinum táttunum í lærugreinini verður arbeitt við hoyrilæru, í tann mun hildið verður neyðugt.

Próvtøkan

9. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

10.1 Munnliga próvtøkan er tvíbytt: Tónleikakunnleiki og tónleikaíðkan. Til próvtøkuna í tónleikakunnleika er fyrireikingartíðin umleið 60 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming. Til próvtøkuna í tónleikaíðkan skulu umleið 10 minuttir setast til hvønn próvtakara.

10.2 Fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, er próvtøkupensum alt tað lisna tilfarið svarandi til 20-25 verk/einkultsatsir, umframt tilhoyrandi tekstir.

10.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum 20 einraddaðir sangir, sum vísa breidd viðvíkjandi stíli og tónleikaslagi, alt tað lisna tilfarið svarandi til 20-25 verk/einkultsatsir, umframt tilhoyrandi tekstir, sum í vavi í minsta lagi eru 50 normalsíður.

10.4 Til próvtøkuna í tónleikafatan verður próvtakarin próvhoyrdur í einum spurningi í einum ókendum verki, sum viðvíkjandi formi, tónleikaslagi og stílslagi avspeglar dagligu undirvísingina. Spurningurin kann fevna um eina samanbering millum tvey ymisk tónleikastykki. Útflýggjast skal próvtakaranum ein bandupptøka, møgulig tekstaskjøl umframt nótatilfar ella annað grafiskt tilfar í sambandi við verkið.

10.5 Fyrireikingarhølið skal verða útgjørt við klaveri og bandupptakara. Egnu uppskriftir próvtakarans frá dagliga arbeiðinum og nótatilfar til sjálvvalda sangin kunnu takast við. Til møguliga próvtøku í hoyrilæru kann uppgávan í rútmuendurgeving eisini takast við í fyrireikingarhølið.

10.6 ²⁾ Til próvtøkuna í tónleikaíðkan verður próvtakarin próvhoyrdur í:
1) Framførslu av eini sjálvvaldari solouppgávu (sangur ella ljóðføri).

2) Eftir egnum vali próvtakarans:

c) Luttøka í bólkaframførslu av einum fleirraddaðum tónleikastykki, sum er mannað við solistum, og har 2-8 næmingar úr valbólkinum eru við ella

d) Ein uppgáva í sangi úr blaðnum (prima vista) og ein uppgáva í rútmuendurgeving. Báðar uppgávur verða gjørdar av próvdómaranum.

10.7 Um summir næmingar fara til próvtøku í hoyrilæru í staðin fyri bólkaframførslu, skal próvdómarin í seinasta lagi 7 dagar undan próvtøkudegnum senda rútmu- og prima vista uppgávur til próvhoyraran.

10.8 Bólkaframførsla verður hildin samlað fyri allan valbólkin við próvtøkubyrjan ella mitt á degi. Í serligum førum, t.d. um eitt ávíst ljóðføri krevst, kunnu einstakir próvtakarar luttaka og dømast í tveimum bólkaframførslum. Próvtøkan í solosangi kann verða hildin sum framhald av bólkaframførslum ella í sambandi við próvhoyring í tónleikafatan sambært ynski hjá próvtakarunum og próvhoyrara. Til eina møguliga próvtøku í hoyrilæru verða 10 minuttir settir av fyri hvønn próvtakara, og próvtøkan verður hildin, har próvhoyrarin heldur tað vera mest hóskandi.

10.9 Til próvtøkuna fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, verður ikki próvhoyrt í bólkaframførslu, men próvtakarin skal í staðin umframt sjálvvalda sangin syngja ein av teimum 20 uppgivnu sangunum eftir vali próvdómarans.

10.10 Til sjúkrapróvtøkuna fellur próvtøkan í bólkaframførslu burtur. Hetta hevur við sær, at størri dentur verður lagdur á solosangin í próvdømingini.

10.11 Fyri at varðveita støðið í próvtøkuuppgávuni, sum bólkaframførslan var komin á við undirvísingarlok, kunnu lærari og næmingar hittast til 2 - 3 venjingar undan munnligu próvtøkuni.

11. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður ásett við støði í einari heildarmeting, har dømingin av teimum verkligu táttunum og dømingin av avrikinum i tónleikafatan viga lutfalsliga helvt um helvt. Próvtakarin verður ikki kunnaður um partspróvtølini.

12.1 Givnir verða 5 tímar til ta skrivligu próvtøkuna. Uppgávurøðin fevnir um nøkur løg til útsetan ella arrangement, harav próvtakarin velur eitt. Uppgávan skal latast inn uppskrivað í partitur.

12.2 Próvtøkuhølið skal vera útgjørt við klaveri ella øðrum knappaljóðføri. Harumframt kann próvtakarin sjálvur taka eitt ljóðføri við eftir egnum vali. Einki ljóðføri má hava automatiskar funktiónir. Teir próvtakarar, sum ikki hava ljóðføri við sjálvir, kunnu savnast í einum høli, um skúlin nýtir el-klaver við hoyritelefonum. Próvtakararnir mugu ikki á nakran hátt hava nakað samskifti sínámillum.

12.3 Próvtakarar, sum ynskja tað, kunnu beint eftir próvtøkubyrjan hittast við faklæraranum til tess at fáa spælt próvtøkuuppgávuna ígjøgnum. Uppgávan má bert verða spæld eina ferð uttan viðmerkingar og uttan talseting, og ein próvtøkuvakt skal fylgja próvtakarunum til hølið, har teir skulu loysa uppgávuna, soleiðis at teir ikki fáa møguleika at tosa saman um uppgávuna.

12.4 Uppgávurnar kunnu latast faklæraranum 20 minuttir undan próvtøkubyrjan. Eingir hjálparmiðlar eru loyvdir uttan teir omanfyri nevndu.

13. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Várkonsert

14. Hvørt vár verður skipað fyri einum tónleikatiltaki. Her kunnu næmingar úr øllum trimum stigunum luttaka, umframt næmingar frá sjálvbodnu undirvísingini. Annað- ella triðjahvørt ár kemur eitt fakligt umboð frá Skúlafyrisitingini at lurta eftir várkonsertini.

Fylgiskjal 29

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Týskt byrjanarmál

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa grundleggjandi førleika í at skilja og brúka nútíðartýskt,

b) at næmingarnir ogna sær grundleggjandi orðatilfar og læra at nýta tað týdningarmesta í málsliga bygnaðinum,

c) at næmingarnir í hesum sambandi fáa grundleggjandi vitan um tey týskttalandi londini, serliga sambandslýðveldið Týskland.

Undirvísingin

2.1 Næmingarnir skulu gjøgnum eina miðvíst skipaða innlæring venjast at skilja talað og skrivað týskt, sum ikki inniheldur stórvegis trupulleikar, og at málbera seg skilliga og natúrliga á einføldum týskum í samtalu og í ávísan mun skrivliga.

2.2 Undirvísingin skal so skjótt sum gjørligt byggja á óviðgjørdar, týskar tekstir. Í undirvísingini skal annað AV-tilfar verða tikið til hjálpar, eitt nú ljóðbond, filmar, myndbond, edv.

2.3 Næmingarnir skulu læra notatteknikk og at brúka orðabøkur við skili.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Lisnar verða í minsta lagi 180 og í mesta lagi 225 normalsíður, alt eftir torleikastigi í tekstunum.

3.2 Pensum skal vera fjøltáttað og umboða ymisk tekstasløg, heruppií tað episka, leiklistaliga og lyriska tekstaslagið, og fevna um ymisk yrkisbókmentasløg. Pensum skal fevna um tilfar, sum er hóskandi til grundleggjandi innførslu í nútíðar geografisk og mentanarlig viðurskifti í sambandslýðveldinum Týsklandi.

3.3 Serligur dentur eigur at verða lagdur á at byggja upp tað orðatilfarið, sum er mest umráðandi fyri evni og førleika næminganna at samskifta á týskum.

3.4 Undirvísingin í mállæru skal serliga viðgera teir spurningar, sum eru neyðugir fyri samtaluførleikan og lesiførleikan.

3.5 Skrivliga arbeiðið skal fyrst og fremst stuðla tí munnliga málførleikanum og skal serliga fevna um stuttar grundleggjandi uppgávur. 5 fríar uppgávur á 1-2 síður og 7 uppgávur á 0,5-1 síðu skulu latast inn. Umframt hetta skal eisini arbeiðast við tí skrivliga í tímunum. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

3.6 Arbeiði við teld er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um nýtslu av forritum, sum serliga eru ætlað lærugreinini, framhaldandi nýtsla av brúkaraforritum á staðnum og viðgerð av meginregluligum avleiðingum av at brúka edv.

3.7 Hvør pultstími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 2 normalsíður í lesipensum, tó í mesta lagi 20 normalsíður tilsamans.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru við vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna í minsta lagi 60 og í mesta lagi 75 normalsíður, sum svara til umleið ein triðing av lisnum pensumi.

4.3 Próvtøkupensum skal fevna um óviðgjørdar tekstir, soleiðis at lesipensum - bæði innan fagurbókmentir og yrkisbókmentir - er umboðað við fleiri ymiskum tekstum.

4.4 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum, t.e. umleið 200 síður.

4.5 ²⁾ Í fyrireikingarrúminum skulu rein eintøk av øllum tí tekstatilfari, sum er gjøgnumgingið í undirvísingini, vera til taks til próvtakararnar. Um tekstaútgávurnar hava viðmerkingar, heruppií prentaðar ella ljósprentaðar orðalistar, hava próvtakararnir loyvi at brúka tær. Próvtakararnir kunnu harumframt í fyrireikingartíðini brúka egnar uppskriftir frá undirvísingini. Fyribrigdið egnar uppskriftir fevnir ikki um viðmerkingar í teimum uppgivnu tekstunum ella um umsetingar av teimum uppgivnu tekstunum. Verða tekstir, sum eru til í undirvísingarbókum, brúktir í ljóstøkum, mugu broytingar ikki gerast í mun til útgávuna í sambandi við próvtøkuna, t.d. soleiðis at orð, viðmerkingar og møgulig onnur hjálp eru sett inn í støðum, har tað ikki stendur í upprunaútgávuni. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

4.6 Hoyrt verður fyrst í einum ólisnum prosabroti á hóskandi torleikastigi á umleið 3/4 síðu, sum próvdómarin hevur valt. Síðan verður hoyrt í einum broti úr uppgivnu tekstunum á uml. 0,5 normalsíðu.
1) Próvhoyringin í ólisnum teksti fer fram á henda hátt: Fyrst umsetur próvtakarin umleið helvtina av tekstinum til føroyskt. Síðani verður próvtakarin við samtalu á føroyskum próvhoyrdur í fatan síni av øllum tekstinum. Próvhoyrarin ger av frammanundan, hvør helvtin skal umsetast, og sigur próvtakaranum hetta beint fyri fyrireikingartíðina.

2) Brotið úr teimum uppgivnu tekstunum verður lisið upp, og við støði í brotinum fer ein samtala fram á týskum, sum skal kanna málførleika og tekstainnlit próvtakarans.

5.1 Í dømingini av málførleikanum skal størri dentur leggjast á, hvussu flótandi og natúrligt próvtakarin málber seg, heldur enn um allir staklutir eru rættir.

5.2 Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Hástig

Endamálið

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna málsliga og skrivliga málførleikan,

b) at næmingarnir økja fortreytir sínar fyri at lesa og skilja týskar tekstir, og

c) at næmingarnir í hesum sambandi fáa eitt breiðari innlit í eyðkend mentanarlig, søgulig og samfelagslig viðurskifti í týskttalandi londum.

Undirvísingin

7.1 Næmingarnir skulu í framhaldandi framtøku og við fjøltáttaðum undirvísingarháttum venjast at lesa tekstir av ymiskum slagi við góðari fatan fyri innihaldinum í tekstunum. Teir skulu framvegis venjast at skilja týskt við tí ferð, sum tað vanliga verður talað, og sjálvir læra at málbera seg natúrliga og samanhangandi á málinum.

7.2 Undirvísingin skal byggja á óviðgjørdar týskar tekstir, styðjað við AV-tilfari, eitt nú ljóðbondum, filmum, sjónbondum, edv.

7.3 Í sambandi við tekstlesturin skulu næmingarnir hava undirvísing í sjálvstøðugari handbókanýtslu.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Alt eftir torleikastigi verða lisnar í minsta lagi 120 og í mesta lagi 160 normalsíður.

8.2 Pensum skal fevna um málsliga eyðskildar bókmentatekstir og lættari yrkisbókmentatekstir. Meginparturin av tekstunum skal serliga vera frá tíðini eftir 1945.

8.3 Pensum skal vera fjøltáttað og umboða ymisk tekstasløg og ymisk sløg av yrkisbókmentum (t.d. tilfar úr bløðum, tíðarritum, yrkisbókmentum). Pensum skal fevna um tilfar, sum gevur næmingunum møguleika gjølligari at arbeiða við týðandi viðurskiftum í mentanini í týskttalandi londunum við søguligum og nútíðarligum atliti, og sum um somu tíð gevur næmingunum eina fjøltáttaða og javnvigaða mynd av týskttalandi londunum.

8.4 Framvegis skal arbeiðast við at halda uppi og víðka orðaval næminganna og innlit teirra í málsliga bygnaðin við tí endamáli miðvíst at gera teir førar fyri at málbera seg støðugt fjøltáttari. Undirvísingin í mállæru skal leggja dent á tey viðurskifti, sum eru neyðug fyri munnliga og skrivliga málførleikan.

8.5 Tað skrivliga arbeiðið skal beinanvegin, tá ið undirvísingin byrjar, hava ein týðandi leiklut og fevna um ymisk uppgávusløg, heruppií uppgávur í sambandi við teir lisnu tekstirnar. Latnar verða inn 8 fríar uppgávur á 2-3 síður og 15 uppgávur á 0,5-1 síðu. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

8.6 Arbeiði við teld er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um nýtslu av forritum, sum serliga eru ætlað lærugreinini, framhaldandi nýtslu av brúkaraforritum á staðnum og viðgerð av meginregluligum avleiðingum av at brúka edv.

8.7 Hvør pultstími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 2 normalsíður í lesipensum, tó í mesta lagi 15 normalsíður tilsamans.

Høvuðsuppgávan

9.1 Evnið á uppgávuni og arbeiðshátturin skal liggja innan karmarnar í lærugreinini. Økið kann vera framhald av tí, sum arbeitt hevur verið við í valbólkinum, men tað ber ikki til beinleiðis at skriva um teir tekstir, sum valbólkurin hevur lisið.

9.2 Grundbókmentirnar og ein partur av stuðulsbókmentunum verða lisnar á týskum.

9.3 Svarið verður vanliga skrivað á føroyskum, men kann skrivast á týskum, um tað er ein fyrimunur fyri næmingin. Verður svarið skrivað á týskum, skal eisini økið og uppgávuheitið orðast á týskum. At skrivað verður á týskum, verður ikki í sjálvum sær roknað sum ein fyrimunur í dømingini. Sitat skulu skrivast á upprunamálinum.

Próvtøkan

10. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

11.1 Til munnligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 30 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

11.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna í minsta lagi 60 og í mesta lagi 80 normalsíður, sum svarar til umleið helvtina at lisnum pensum, býtt yvir fleiri tekstir, sum umboða bæði ymisk fagurbókmentalig og yrkisbókmentalig tekstasløg.

11.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum, ið svarar til umleið 140 síður.

11.4 ²⁾ Í fyrireikingarrúminum skulu rein eintøk av øllum tí tekstatilfari, sum er gjøgnumgingið í undirvísingini, vera til taks til próvtakararnar. Um tekstaútgávurnar hava viðmerkingar, heruppií prentaðar ella ljósprentaðar orðalistar, hava próvtakararnir loyvi at brúka tær. Próvtakararnir kunnu harumframt í fyrireikingartíðini brúka egnar uppskriftir frá undirvísingini. Fyribrigdið egnar uppskriftir fevnir ikki um viðmerkingar í teimum uppgivnu tekstunum ella um umsetingar av teimum uppgivnu tekstunum. Verða tekstir, sum eru til í undirvísingarbókum, brúktir í ljóstøkum, mugu broytingar ikki gerast í mun til útgávuna í sambandi við próvtøkuna, t.d. soleiðis at orð, viðmerkingar og møgulig onnur hjálp eru sett inn í støðum, har tað ikki stendur í upprunaútgávuni. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

11.5 Hoyrt verður fyrst í einum ólisnum prosabroti á hóskandi torleikastigi upp á uml. 3/4 síðu, sum próvdómarin hevur valt. Síðan verður hoyrt í einum broti úr uppgivnu tekstunum á uml. 0,5 normalsíðu.
1) Próvhoyringin í ólisnum teksti fer fram á henda hátt: Fyrst umsetur próvtakarin umleið helvtina av tekstinum til føroyskt. Síðan verður próvtakarin við samtalu á føroyskum próvhoyrdur í fatan síni av øllum tekstinum. Próvhoyrarin ger av frammanundan, hvør helvtin skal umsetast, og sigur próvtakaranum hetta beint fyri fyrireikingartíðina.

2) Brotið úr teimum uppgivnu tekstunum verður lisið upp, og við støði í brotinum fer ein samtala fram á týskum, sum skal kanna málførleikan og tekstainnlit próvtakarans.

12.1 Í dømingini av málførleikanum verður høvuðsdenturin lagdur á, hvussu flótandi og natúrligt próvtakarin málber seg.

12.2 Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

13.1 Til skrivligu próvtøkuna, sum varir 4 tímar, fáa próvtakararnir eitt tekstatilfar á týskum. Í sambandi við tekstatilfarið skulu uppgávur av ymiskum slagi svarast, heruppií ein stutt umseting úr føroyskum/donskum til týskt.

13.2 ²⁾ (Strikað).

14. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Týskt framhaldsmál

Kravt stig

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna munnliga og skrivliga málførleikan,

b) at næmingarnir verða førir fyri at málbera seg á flótandi og natúrligum týskum,

c) at næmingarnir økja fortreytir sínar fyri at lesa og skilja týskar tekstir, og

d) at næmingarnir í hesum sambandi fáa økt teirra innlit í eyðkend mentanarlig, søgulig og samfelagslig viðurskifti í týskttalandi londum, serliga í sambandslýðveldinum Týsklandi.

Undirvísingin

2.1 Næmingarnir skulu í støðugari framtøku og við skiftandi arbeiðsháttum menna evnini at lesa tekstir av ymiskum slagi og duga at próvføra sjónarmið í orðaskifti við tekstirnar. Teir skulu harafturat framvegis venjast bæði at skilja týskt sum tað kemur fyri í samtalu og verður endurgivið í fjølmiðlum, og sjálvir málbera seg flótandi, natúrliga og nøkulunda rætt.

2.2 Undirvísingin skal leggjast til rættis, soleiðis at hon er eitt natúrligt framhald av arbeiðinum á undanfarnu stigum.

2.3 Undirvísingin skal fara fram við støði í óviðgjørdum týskum tekstum, styðjað av AV-tilfari, t.d. ljóðbondum, filmum, sjónbondum, edv.

2.4 Næmingarnir skulu hava undirvísing í notatteknikki og hóskandi brúki av orðabókum. Í sambandi við tekstlesturin skulu næmingarnir hava undirvísing í sjálvstøðugari handbókanýtslu.

Innihaldið í undirvísingini

3.1 Alt eftir torleikastigi verða lisnar í minsta lagi 225 normalsíður og mesta lagi 325 normalsíður. Pensum fevnir um fagurbókmentaligar og yrkisbókmentaligar tekstir. Teir fagurbókmentaligu tekstirnir skulu serliga vera frá tíðini eftir 1914, men tekstir frá eldri tíðarskeiðum skulu vera umboðaðir í so stóran mun, at talan ikki bert er um formliga umboðan.

3.2 Pensum skal vera fjøltáttað og umboða ymisk tekstasløg, heruppií frásøguskaldskap, leiklist og yrkingar, og fevna um ymisk sløg av yrkisbókmentum (t.d. tilfar úr dagbløðum, tíðarritum, yrkisbókmentum). Í pensum skal vera tilfar, sum gevur næmingunum møguleika gjølligari at viðgera ymiskar partar av mentanini í týskttalandi londunum úr søguligum og nútíðarligum sjónarhorni, og sum um somu tíð geva næmingunum eina fjøltáttaða og javnvigaða mynd av týskttalandi londunum. Á í minsta lagi einum øki skal eitt breiðari grundað innlit fáast í eitt ritverk, eitt evni ella eitt tíðarskeið. Økið skal skrivast fyri seg á pensumuppgevingunum.

3.3 Í lesipensum kunnu vera lisnir einstakir styttri, lættir, yrkissermerktir tekstir frá øðrum lærugreinum, heruppií náttúruvísindaligir tekstir.

3.4 Arbeitt verður við at menna orðatilfar næminganna og teirra kunnleika um málsligan bygnað og harvið støðugt geva teimum fleiri møguleikar at orðbera seg á týskum. Serligur dentur verður lagdur á at læra orð og orðingar, sum hava týdning fyri evni næminganna at samskifta á týskum. Undirvísingin í mállæru skal leggja dent á tey evni, sum eru neyðug fyri munnliga og skrivliga málførleikan.

3.5 Skrivliga arbeiðið skal so við og við gerast meiri umfatandi og fevna um ymisk uppgávusløg, heruppií um uppgávur í sambandi við teir lisnu tekstirnar. Latnar verða inn 11 fríar uppgávur á 1-3 síður og 9 uppgávur á 0,5-1 síðu. Umframt hetta skal eisini arbeiðast við tí skrivliga í tímunum. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

3.6 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um nýtslu av forritum, sum serliga eru ætlað lærugreinini, framhaldandi nýtslu av brúkaraforritum á staðnum og viðgerð av meginregluligum avleiðingum av at brúka edv.

3.7 Hvør pultstími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 2 normalsíður í lesipensum, tó í mesta lagi 25 normalsíður tilsamans.

Próvtøkan

4.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna í minsta lagi 75 normalsíður og í mesta lagi 110 normalsíður, sum svarar til umleið ein triðing av lisnum pensum.

4.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum, t.e. umleið 275 síður.

4.4 Í fyrireikingarrúminum skulu rein eintøk av øllum tí tekstatilfari, sum er gjøgnumgingið í undirvísingini, vera til taks til próvtakararnar. Um tekstaútgávurnar hava viðmerkingar, heruppií prentaðar ella ljósprentaðar orðalistar, hava próvtakararnir loyvi at brúka tær. Próvtakararnir kunnu harumframt í fyrireikingartíðini brúka egnar uppskriftir frá undirvísingini. Fyribrigdið egnar uppskriftir fevnir ikki um viðmerkingar í teimum uppgivnu tekstunum ella um umsetingar av teimum uppgivnu tekstunum. Eingir aðrir hjálparmiðlar eru loyvdir, heldur ikki handbøkur sum orðabøkur, mállærur, alfrøði o. tíl. Verða tekstir, sum eru til í undirvísingarbókum, brúktir ljósprentaðir, mugu broytingar ikki gerast í mun til útgávuna í sambandi við próvtøkuna, t.d. soleiðis at orð, viðmerkingar og møgulig onnur hjálp eru sett inn í støðum, har tað ikki stendur í upprunaútgávuni. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur er ikki loyvt.

4.5 Hoyrt verður fyrst í einum ólisnum prosabroti á hóskandi torleikastigi á uml. 0,5 síðu, sum próvdómarin hevur valt. Síðan verður hoyrt í einum broti úr uppgivnu tekstunum á umleið 0,5 normalsíðu. Ólisni teksturin verður umsettur. Brotið úr uppgivna tekstinum verður lisið upp, og við støði í brotinum fer ein samtala fram á týskum, ið skal kanna málførleika og tekstainnlit próvtakarans.

5.1 Í dømingini av málførleikanum verður høvuðsdenturin lagdur á, hvussu flótandi og natúrligt próvtakarin málber seg.

5.2 Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Hástig

Endamálið

6. Endamálið er,
a) at næmingarnir framhaldandi menna málsliga og skrivliga málførleikan,

b) at næmingarnir kunnu málbera seg á flótandi og fjøltáttaðum týskum,

c) at næmingarnir økja fortreytir sínar fyri at lesa og skilja týskar tekstir, og

d) at næmingarnir í hesum sambandi fáa eitt djúpari innlit í eyðkend mentanarlig, søgulig og samfelagslig viðurskifti í týskttalandi londum og soleiðis skilja mentanarlig og søgulig høpi.

Undirvísingin

7.1 Næmingarnir skulu við øktum kravi um neyvleika vinna sær fimi at viðgera tekstir av ymiskum slagi og menna evnini at gera greiðu fyri fatan síni av tekstunum. Teir skulu somuleiðis framvegis venjast í neyvari fatan av málinum og sjálvir málbera seg munnliga og skrivliga á flótandi, natúrligum og fjøltáttaðum týskum máli.

7.2 Undirvísingin skal byggja á óviðgjørdar týskar tekstir, møguliga styðjað við AV-tilfari, t.d. ljóðbondum, filmum, sjónbondum, edv.

7.3 Í sambandi við tekstalesturin skulu næmingarnir hava undirvísing í sjálvstøðugari handbókanýtslu.

Innihaldið í undirvísingini

8.1 Alt eftir torleikastigi verða lisnar í minsta lagi 150 normalsíður og í mesta lagi 200 normalsíður.

8.2 Pensum skal fevna um fagurbókmentaligar og yrkisbókmentaligar tekstir. Fagurbókmentaligu tekstirnir skulu serliga vera frá tíðini eftir 1914, men tekstir frá eldri tíðarskeiðum skulu vera umboðaðir í so stóran mun, at talan ikki bert er um formliga umboðan.

8.3 Pensum skal vera fjøltáttað og umboða ymisk fagurbókmentalig tekstasløg og ymisk sløg av yrkisbókmentum (t.d. tilfar úr dagbløðum, tíðarritum, yrkisbókmentum). Pensum skal setast saman soleiðis, at næmingarnir serliga fáast við tekstir, sum gera teir førar fyri at skilja týðandi mentanarviðurskifti í týskttalandi londunum við søguligum og nútíðarligum atliti. Á í minsta lagi einum øki skal fáast eitt breiðari grundað innlit í eitt ritverk, eitt evni ella eitt tíðarskeið. Tekstaúrvalið skal miða ímóti at geva næmingunum møguleika at uppliva ein samanhang, t.d. eina (søguliga) gongd ella eitt tema. Økið skal skrivast fyri seg á pensumlistan. Miðað verður ímóti, at tekstirnir verða lýstir í størri høpi.

8.4 Í lesipensum kunnu vera lisnir einstakir styttri, lættir, yrkissermerktir tekstir frá øðrum lærugreinum, haruppi í náttúruvísindaligir tekstir.

8.5 Framvegis skal arbeiðast við at halda uppi og menna orðaval næminganna, serliga við atliti at at skerpa evni næminganna at skilja innihaldslig og stílfrøðilig brigdi.

8.6 Skrivliga arbeiðið skal beinanvegin, tá ið undirvísingin byrjar, hava ein týðandi leiklut og fevna um ymisk uppgávusløg. Latnar verða inn 8 fríar uppgávur á 3-5 síður og 15 uppgávur á 0,5-1 síðu. Tá ið skrivligar uppgávur verða latnar næmingunum aftur, fáa teir vegleiðing bæði í felag og einsæris.

8.7 Arbeiði við edv er partur av undirvísingini. Hetta arbeiðið kann fevna um nýtslu av forritum, sum serliga eru ætlað lærugreinini, framhaldandi nýtslu av brúkaraforritum á staðnum og viðgerð av meginregluligum avleiðingum av at brúka edv.

8.8 Hvør undirvísingartími, sum burturav verður brúktur til audiovisuella undirvísing, kann umroknast til 2 normalsíður í lesipensum, tó í mesta lagi 15 normalsíður tilsamans.

Høvuðsuppgávan

9.1 Evnið á uppgávuni og arbeiðshátturin skal liggja innan karmarnar hjá lærugreinini. Økið kann vera framhald av tí, sum arbeitt hevur verið við í valbólkinum, men tað ber ikki til beinleiðis at skriva um teir tekstirnar, sum valbólkurin hevur lisið.

9.2 Grundbókmentirnar og ein partur av stuðulsbókmentunum verða lisin á týskum.

Próvtøkan

10. Hildin verður ein munnlig og ein skrivlig próvtøka.

11.2 Næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, geva upp til próvtøkuna í minsta lagi 75 normalsíður og í mesta lagi 100 normalsíður, sum svarar til umleið helvtina av lisnum pensum.

11.3 Fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, er próvtøkupensum tað sama sum lesipensum, sum svarar til umleið 175 normalsíður.

11.4 Í fyrireikingarrúminum skulu rein eintøk av øllum tí tekstatilfari, sum er gjøgnumgingið í undirvísingini, vera til taks fyri próvtakararnar. Um tekstaútgávurnar hava viðmerkingar, heruppií prentaðar ella ljósprentaðar orðalistar, hava próvtakararnir loyvi at brúka tær. Próvtakararnir kunnu harumframt í fyrireikingartíðini brúka egnar uppskriftir frá undirvísingini. Fyribrigdið egnar uppskriftir fevnir ikki um viðmerkingar í teimum uppgivnu tekstunum ella um umsetingar av teimum uppgivnu tekstunum. Eingir aðrir hjálparmiðlar eru loyvdir, heldur ikki handbøkur sum orðabøkur, mállærur, alfrøði o. tíl. Verða tekstir, sum eru til í undirvísingarbókum, brúktir ljósprentaðir, mugu broytingar ikki gerast í mun til útgávuna í sambandi við próvtøkuna, t.d. soleiðis at orð, viðmerkingar og møgulig onnur hjálp eru sett inn í støðum, har tað ikki stendur í upprunaútgávuni. Til tess at styðja framløguna kann próvtakarin undir próvhoyringini brúka tær uppskriftir, hann hevur gjørt í fyrireikingartíðini, men eitt beinleiðis handrit til upplestur telur ikki positivt í dømingini.

11.5 Hoyrt verður fyrst í einum ólisnum prosabroti á hóskandi torleikastigi á umleið 0,5 síðu, sum próvdómarin hevur valt. Síðan verður hoyrt í einum broti úr teimum uppgivnu tekstunum á umleið 0,5 normalsíðu. Tann ólisni teksturin verður umsettur. Brotið úr tí uppgivna tekstinum verður lisið upp og við støði í brotinum fer ein samtala fram á týskum, ið skal kanna málførleika og tekstainnlit próvtakarans.

12. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

13.1 Til ta skrivligu próvtøkuna, sum varir 5 tímar, fáa próvtakararnir eitt tekstatilfar á týskum. Í sambandi við tekstatilfarið skulu uppgávur av ymiskum slagi svarast, heruppií ein stutt umseting úr føroyskum/donskum til týskt.

13.2 Til skrivligu próvtøkuna eru hesir hjálparmiðlar loyvdir: ein týsk-donsk/(føroysk) og ein (føroysk)/donsk-týsk orðabók, sum í vavi eru sum reyðu orðabøkurnar hjá danska Gyldendal (heruppií donsk-týsk orðabók hjá Munksgaard), umframt ein týsk-týsk orðabók, donsk-føroysk og føroysk-donsk orðabók. Eingir aðrir hjálparmiðlar eru loyvdir, heldur ikki serorðabøkur (t.d. stílaorðabøkur) ella orðabøkur við mállærubrotum á føroyskum/donskum.

14. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í eini heildarmeting.

Fylgiskjal 30

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Tøkni

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa kunnleika til dømi um nýtslu av tøkni í nútímans samfelagnum,

b) at næmingarnir fáa innlit í og vitan um nøkur tøknilig háttaløg,

c) at næmingarnir fáa førleika til at nýta hesi háttaløg til einfaldar verkligar uppgávur,

d) at næmingarnir læra at málbera seg skrivliga og munnliga um tøknilig evni.

Undirvísingin

2.1 Endamálið verður framt við verkligum og ástøðiligum arbeiði við tveimum størri evnisøkjum og við starvsvenjing. Dentur verður lagdur á, at ástøðið og tað ítøkiliga arbeiðið verður javnsett í undirvísingini.

2.2 Undirvísingini hevur sítt støði í tveimum størri evnisøkjum, sum skulu vera ymisk og tryggja breidd í lærugreinini. Tey bæði evnisøkini verða vald eftir teimum møguleikum, sum eru fyri samstarvi við virki, stovnar og tekniskar skúlar í nærumhvørvinum, og undirvísingin verður løgd tilrættis í samráð við hesi.

2.3 Ástøðið í lærugreinini hevur støði í grundleggjandi pørtunum í náttúruvísindaligu lærugreinunum lívfrøði, alisfrøði og evnafrøði. Undirvíst verður eitt hálvt ár í hvørjum evnisøki. Undirvísingin verður løgd til rættis sum ein samanseting av felags skeiðsskúlagongd, næmingalagað verkevnisfyrireikandi undirvísing og ítøkiligt verkevnisarbeiði í smærri bólkum. Verkevnisarbeiðið skal mest møguliga tengjast at starvsvenjing, og verkevnið hjá hvørjum bólki sær verður lagt til rættis á slíkan hátt, at tað tvinnar saman vitan og verkliga førleika næminganna. Hvør bólkur skrásetur og arbeiðir framhaldandi við sínum úrslitum, og savnar tey saman til eina verkevnisfrágreiðing svarandi til í mesta lagi 25 maskinskrivaðar síður íroknað myndir og talvutilfar, men kelduávísingar o.t. verða ikki íroknað. Frágreiðingin skal innihalda eina greiðsluevnisorðing, herundir eina stutta frágreiðing um neyðuga ástøðið, eina próvførslu og eina niðurstøðu.

2.4 Umframt báðar verkevnisfrágreiðingarnar skulu næmingarnir gera 6 frágreiðingar.

2.5 Í minsta lagi eina ferð í samlaðu undirvísingargongdini skulu næmingarnir einsæris ella í bólkum framleiða eitt ítøkiligt produkt. Tað kann vera eitt materialt produkt, t.d. ein lutur framleiddur í metalsmíð ella eitt ítøkiligt evni, framleitt við eini lívfrøðiligari ella evnafrøðiligari syntesu. Men tann ítøkilig luturin kann eisini vera immaterielt, t.d. forrit ella ein analysuforskrift.

Innihaldið í undirvísingini

3. Undirvísingin fevnir um hesi lutarevni:
1) Tilfar og tilfarsliðir.

Tilfar og tilfarsliðir fevna um ráevni, millumlutir og tilfarsliðir til framleiðslu sum t.d. kemikaliir, metallir, trevjur, upploysingarevni, livandi verur, olja, plast, kveikjur (enzymir), forritsmótlur. Dentur verður lagdur á alisfrøðiligu, evnafrøðiligu og lívfrøðiligu eginleikarnar, sum eru viðkomandi í tí tøkni, sum nýtt verður.

2) Framleiðsluháttir.

Viðgerðin skal vera grundað á ítøkilig dømi, ið eru viðkomandi í tí evnisøki, sum valt er. Lutarevnið kann t.d. snúgva seg um nøkur av teimum háttaløgum og tilgongdum, sum eru partur av teirri samlaðu tilgongdini, sum verkætlanirnar eru knýttar at.

3) Stýring og skipan av tilgongdum.

Tilgongdarstýring og tilgongdarskipan verða lýstar við úrvaldum dømum, eitt nú tilgongdarstýring við edv, lívfrøðiliga treytað styring; ella klassiskar styringartilgongdir sum mekaniskari, hydrauliskari ella pneumatiskari styring.

4) Máting og analysa av eyðkendum datum fyri tilfar, tilfarsliðir og lidnaframleiðslulutir.

Lutarevnið fevnir um dømi um tydningarmikil háttaløg ella teknikkir, sum brúkt verða t.d. í góðskueftirliti av tilfari, tilfarsliðum og lidnuframleiðslum. Í tann mun, tað er gjørligt, skulu næmingarnir hava høvi at kunna seg við professionella mátingar- og analysuútgerð.

5) Dømi um, hvussu tøkni verður nýtt í nútíðarsamfelagnum og um avleiðingar fyri náttúru og menniskja.

Lýsingin av, hvussu tøknin verður nýtt, og hvørjar tær samfelagsligu og umhvørvisligu avleiðingarnar eru, er samanflættaður partur av øllum hinum fýra lutarevnunum og av arbeiðinum við verkætlanunum.

3.2 Lisnar verða 150 - 200 normalsíður, treytað av valda undirvísingartilfarinum.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka, sum kann hava tveir hættir (A ella B). Lærarin velur próvtøkuháttin í samráð við næmingarnar. Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, skulu nýta próvtøkuhátt A.

4.2 Próvtøkuháttur A er ein óbýtt próvtøka við fyrireikingartíð. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá eru vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.3 Próvtøkuháttur B er í tveimum pørtum og fevnir um eina verkliga próvtøku við eini ástøðiligari próvtøku aftaná. Til verkligu próvtøkuna er eingin fyrireikingartíð, og próvhoyringartíðin er uml. 1 tíma fyri hvørjar byrjaðar 4 próvtakarar. Til ta ástøðiligu próvtøkuna er fyrireikingartíðin umleið 20 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 3 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.4 Próvtøkupensum fyri næmingar, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, verður valt burtur úr tí, sum undirvíst verður í í fyrru og seinnu hálvu. Hvør næmingur gevur upp tær báðar verkevnisfrágreiðingarnar, sum hann hevur verið við til at gera, umframt umleið 80 síður av lisna ástøðiliga tilfarinum. Eisini verður givið upp verkliga arbeiðið og royndararbeiðið.

4.5 Próvtøkupensum fyri sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, fevnir um tvey evnisøki. Innan hvørt evnisøki verður givið upp ein gjørd og góðkend verkevnisfrágreiðing á umleið 25 síður, umframt umleið 100 síður av nágreiniliga lisnum tilfari. Próvtakarin skal prógva at hava verkligar og tøkniligar royndir innan tey bæði uppgivnu evnisøkini. Verkevnisfrágreiðingarnar skulu latast skúlanum áðrenn 1. mai og góðkennast av próvhoyraranum.

4.6 Í sambandi við próvtøkuhátt A og tann ástøðiliga partin av próvtøkuhátti B kann próvtakarin nýta hesar hjálparmiðlar í fyrireikingartíðini: Verkevnisfrágreiðingar og aðrar frágreiðingar hjá sær sjálvum, góðkendan lummaroknara og lærubøkur, talvultilfar og annað skrivligt tilfar, sum hevur verið nýtt ella framleitt í sambandi við undirvísingina, ella sum er tilskilað á pensumlistanum og í próvtøkuuppgevingunum.

4.7 Próvtøkuháttur verður hildin á henda hátt: Próvtakarin fær ein próvtøkuspurning, sum hevur sítt støði í øðrum av verkevnisfrágreiðingunum. Verkliga arbeiðið og royndararbeiðið, sum hevur verið knýtt at undirvísingini, umframt viðkomandi ástøðiligt tilfar verður tikið við í spurningin. Saman við próvtøkuspurningunum skulu vanliga verða útgreinandi spurningar og skjalatilfar (t.d. talvur, myndir, objekt ella tól).

4.8 Próvtøkuháttur B verður hildin á henda hátt: Verkliga próvtøkan fevnir um einfaldan starvsstovukunnleika og handfaring av tólum, kemikalium, v.m. Í mesta lagi 8 próvtakarar verða próvhoyrdir í senn, og próvtakararnir arbeiða einsæris ella saman tveir og tveir. Í byrjanini verður ein forskrift ella vegleiðing útflýggjað. Við hesum sum støði gera próvtakararnir viðkomandi roynd, analysu e.t., sum skal hava tilknýti til eitt av teimum báðum verkevnunum ella til eina av teimum smærru royndunum, sum ávegis eru framdar og greiddar frá. Tann verkliga próvtøkan verður framd eftir somu skipan sum greitt frá í próvtøkuhátti A.

4.8 Verkevnisfrágreiðingarnar verða í avriti sendar próvdómaranum í seinasta lagi samstundis sum próvtøkuspurningarnir verða sendir honum.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 31

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Vinnulívsbúskapur

Endamálið

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa fatan av viðurskiftum, sum ávirka tær avgerðir, sum virkini taka,

b) at næmingarnir fáa vitan um, hvussu vinnubúskaparliga grundarlagið hongur saman. Hetta fevnir um stevnumið, starvshátt og arbeiðsuppgávur hjá virkjunum, eins og samskifti millum virkið og umhvørvi tess,

c) at næmingarnir venja evni síni at greina, undirbyggja og meta um avgerðir í virkinum

d) at næmingarnir fáa innlit í tær avbjóðingar, sum hvør tann fær, sum tekur lut í vinnulívinum, og

e) at næmingarnir menna síni munnligu og skrivligu framsagnarevni.

Undirvísingin

2.1 Lítast skal at virkinum sum at eini heild, so at tey valdu evnini og dømini tryggja, at næmingar kunnu greina grundarlagið fyri avgerðum og strategi hjá virkjunum. Viðurskifti millum modellfyrimyndir og veruleikan verða tikin upp til viðgerðar.

2.2 Í undirvísingini verður arbeitt við spurningum, sum kunnu vera grundaðir á ítøkilig dømi, dømi sum eru sett saman, ella virkisspøl, herundir teldusamlát.

2.3 Í undirvísingini skal samvinna vera við virki og vinnulív. Vitjað verður á virkjum, og umboð fyri virki koma á skúlarnar, eins og næmingar kunnu koma í starvsvenjing ella gestalærarar kunnu koma á skúlarnar. Á henda hátt verður tryggjað, at samanhangur er millum ástøðiligu undirvísingina og veruleikan.

2.4 Í sambandi við undirvísingina gera næmingarnir 10 smáar skrivligar uppgávur. Í sambandi við arbeiðið við dømum og tað virksemið, sum fer fram uttanfyri skúlan,verða 4 skrivligar frágreiðingar gjørdar. 2 av hesum kunnu sleppast undan við at skriva eina projektuppgávu. Í sambandi við at arbeitt verður við eitt ella fleiri ávís virki, gera næmingarnir eina lítla projektfrágreiðing.

Innihaldið í undirvísingini

3. Lesipensum er umleið 250 síður. Evnini eru hesi:
1) Bygnaður virkisins (umleið 25%). Litið verður at virkinum sum at eini opnari skipan, og her verður tikið við:

a) hugsjónargrundarlag virkisins, endamál og høvusstarvshættir tess,

b) skipan virkisins, herundir leiðsla, bygnaður og virkismentan,

c) avgerðargongdin í virkinum, herundir samskifti, strategi og leiðsla/stýring

2) Búskapurin í virkinum (umleið 50%). Av tí at dentur verður lagdur á at greina avgerðargongdina í virkinum, verður hetta tikið uppí,

a) fíggjarætlan, roknskapur og roknskapargreining, herundir búskaparstýring,

b) kostnaður og sløg av kostnaði, herundir avskrivingar,

c) fígging og íløgur og

d) sølubúskapur, herundir marknaðrførsla.

3) Virkisins umhvørvi (umleið 25%). Av tí at dentur verður lagdur á at greina møguleikarnar hjá virkinum at standa seg í kappingini, verður hetta tikið uppí,

a) vinnulívsbygnaður og kanning av vinnugreinum,

b) virkið, feløgini og tað almenna,

c) virkið í altjóða høpi.

Próvtøkan

4.1 Hildin verður ein munnlig próvtøka. Fyrireikingartíðin er umleið 25 minuttir, og tá er vegleiðing og tilfarsútflýggjan íroknað. 2,5 próvtakarar verða próvhoyrdir um tíman, íroknað próvdøming.

4.2 Til próvtøkuna geva næmingarnir, ið fara til próvtøku eftir vanligum treytum, upp umleið 200 síður av lisnum tilfari, herav umleið 60 síður av dømum, so at øll tey trý kravdu økini eru umboðað. Projektfrágreiðingin og annað næmingaframleitt tilfar skal í minsta lagi fevna um 10 síður.

4.3 Sjálvlesandi og næmingar, ið fara til próvtøku eftir serligum treytum, geva upp alt lesipensum, t.e. umleið 250 síður.

4.4 Loyvdir hjálparmiðlar eru:
a) Í fyrireikingartíðini: Tað tilfar, sum er latið í tilknýti til spurningin, tað tilfar og tær lærubøkur, sum hava verið nýttar í undirvísingini, eins og egnar uppskriftir.

b) Undir próvtøkuni: Uppskriftir gjørdar í fyrireikingartíðini og tað tilfarið, sum er útflýggjað í tilknýti til spurningin.

4.5 ²⁾ Próvtøkuspurningar verða settir í tilknýti til útflýggjað tilfar, sum ikki er nýtt í undirvísingini. Hvør próvtakari fær ein spurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar. Hesir verða evnaðir á ein slíkan hátt, at próvtakarin fær høvi at vísa, at hann hevur kunnleika til týdningarmiklar partar av pensum, og at hann megnar at gera eina sjálvstøðuga framløgu.

5. Givið verður 1 próvtal. Próvtalið verður givið við støði í einari heildarmeting.

Fylgiskjal 32

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Høvuðsuppgávan

1. Í góðari tíð undan uppgávuvikuni, sí punkt 2, skal næmingurin hava valt ta lærugrein, sum hann vil skriva uppgávu í, og í samráð við faklæraran hava valt øki innan lærugreinina, har uppgávan skal skrivast. Eftir vali av øki skulu næmingurin og lærarin í felag avmarka økið, soleiðis at lærarin kann orða endaliga uppgávuheitið.

2. Í seinasta lagi 6 vikur undan uppgávuvikuni letur næmingurin inn oyðiblað við navni, flokki, lærugrein og øki áskrivað. Harumframt skal á oyðiblaðnum verða viðmerkt, innan hvørji øki støðisuppgávan, føroysk serritgerð og søguuppgávan eru skrivaðar.

3. Faklærari næmingsins, ið eisini er uppgávuvegleiðari, orðar uppgávuheitið. Uppgávan skal vanliga orðast soleiðis, at týdningarmiklir partar av uppgávusvarinum liggja uttan fyri pensum hjá næminginum í lærugreinini, men hon kann væl vera framhald av og hava samband við pensum. Heitið skal vera soleiðis orðað, at næmingurin ikki frammanundan út í æsir kann skriva partar av endaligu uppgávuni, og heitið skal vera so háttað, at tað í stóran mun hevur fyrilit fyri teimum tankum, næmingurin hevur gjørt sær um uppgávuna í leiðbeiningartíðarskeiðinum. Uppgávuheitið skal vera ítøkiligt, avmarkað og við beinraknum orðum vísa til, hvat krevst av næminginum. Skjøl, ið næmingurin ikki frammanundan hevur kunnleika um, kunnu verða hjáløgd uppgávuheitið. Víst verður í hesum sambandi til lesiætlanirnar í teimum einstøku lærugreinunum. Fleiri næmingar kunnu velja sama øki, men skulu tá hava ymisk uppgávuheiti.

4. Tá ið uppgávuvikan byrjar, fær hvør einstakur næmingur oyðiblaðið, sum er nevnt undir punkt 2, har heiti og útflýggingartíð (dagur og klokkutíð) eru tilskilað. Í uppgávuvikuni skal næmingurin hava møguleika fyri at seta seg í samband við faklæraran fyri at fáa svarað einstøkum, ítøkiligum spurningum, sum hava týdning fyri arbeiðið við uppgávuni.

5. Skúlahøli, bókasavn og útgerð annars skulu vera til taks hjá næmingunum í tí vikuni, uppgávan verður skrivað. Serhølini í alisfrøði, evnafrøði og lívfrøði skulu vera til taks í vanligu undirvísingartíðini í tann mun, tað er neyðugt fyri uppgávuskrivingina. Tá ið næmingurin nýtir serhøli, skal faklærari vera hjástaddur.

6. ²⁾ Allar uppgávur skulu skrivast á føroyskum. Rektarin/skeiðleiðarin kann í heilt serligum føri - eftir skrivligari umsókn næmingsins - loyva, at høvuðsuppgávan verður skrivað á øðrum máli. Áðrenn tílíkt loyvi verður givið, skal Mentamálastýrið hava fráboðan.

7. Lidna uppgávan má í mesta lagi fevna um 15 maskinskrivaðar A-4 síður við 1 1/2 reglugloppi av veruligum teksti. Innihaldsyvirlit, viðmerkingar, keldulisti, strikumyndir, talvur, umframt møguligar tekningar og myndir og hjálagdur tekstur skulu ikki teljast við, sjálvt um nevnda tilfar er innskrivað ymsastaðni í uppgávuni.

8. ²⁾ Næmingurin skal í seinasta lagi 7 samdøgur eftir, at hann hevur fingið útflýggjað uppgávuheitið, lata uppgávusvarið inn í trimum undirskrivaðum eintøkum (1 frumrit og 2 avrit). Næmingurin hevur sjálvur ábyrgdina av, meðan uppgávuvikan er, at goyma tekstin, herundir at trygdarrita, um hann nýtir KT-útgerð, eins og ábygdina av, at tøknilig tól, eitt nú til margfalding og preinting, rigga, so tíðarfreistin verður hildin.

9. Rektarin kann loyva, at næmingur, sum váttar, at hann er í fullum starvi, kann skriva uppgávuna innan fyri 10 samdøgur.

10. Um so er, at næmingur verður sjúkur í uppgávuvikuni, skal hann beinanvegin boða rektaranum frá. Rektarin sendir næminginum oyðiblað til læknaváttan umframt oyðiblað um loyvi at skriva uppgávuna seinni. Rektarin setur nýtt tíðarskeið, møguliga í sambandi við onkra skúlafrítíð, soleiðis at undirvísing næmingsins verður darvað sum minst. Næmingurin kann skriva uppgávuna innan sama øki, men nýtt heiti skal orðast. Sami próvdómari verður nýttur sum í vanligu uppgávuvikuni.

Fylgiskjal 34

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Námsferðir, starvsvenjing, evnisdagar,

felagstímar og lestrarringar

Námsferðir

1.1 Við námsferð skilst eitt ferðavirksemi, ið varir ein ella fleiri dagar, fyri allar næmingar í einum undirvísingarbólki. Námsferðir kunnu eisini vera styttri tíð.

1.2 Námsferðir er undirvísing, ið fer fram uttan fyri skúlagátt innanlands ella uttanlands. Tær kunnu vera partar av undirvísingini í øllum lærugreinum; tær eru ikki kravdar í nøkrum lærugreinum, men eru náttúrligur partur av undirvísingini í summum lærugreinum.

1.3 Vanliga skal ferðast við øllum bólkinum, og farast kann bert avstað í tí/teimum skúlaári/árum, har bólkurin fær undirvísing í tí/teimum avvarðandi lærugrein/um.

Starvsvenjing

2.1 Við starvsvenjing skilst uppihald áeinari fyritøku, einum stovni ella tílíkum fyri ein ella fleiri næmingar, sum taka lut í arbeiðinum í fyritøkuni ella á stovninum, meðan uppihaldið varir.

2.2 Starvsvenjing er ikki kravd í nakrari lærugrein, men kann vera partur av einari undirvísingargongd í summum lærugreinum og í sambandi við lestrarvegleiðing. Við gjølligari fyrireiking og eftirmeting fæst samanspæl millum ástøði og royndir. Formur og innihald av starvsvenjingini skulu tryggja, at næmingarnir fáa annan leiklut enn teir vanligu næmingaleiklutirnir, og at teir gera meiningsfyltar og mest gjørligt veruligar uppgávur.

Evnisdagar

3.1 Við evnisdagar skilst tvørfakligt ella evniskipað virksemi og/ella undirvísing, sum verður skipað við støði í øðrum fyriskipanarháttum ella í øðrum arbeiðsháttum enn í tí dagligu undirvísingini.

3.2 Evnisdagar kunnu nýtast til virksemi, ið fevnir tvørturum býtið í árgangum, deildum, flokkum og bólkum. Virksemið skal vera lagt greidliga til rættis í einum samstarvi millum lærarar og næmingar.

3.3 Evnisdagar kunnu skipast innan karmarnar av einum felags evni, sum skal hava tílíkt eyðkenni, at arbeiðast kann viðkomandi við tí bæði fakliga og námsfrøðiliga á gymnasialum støði.

Alment um námsferðir og starvsvenjing

4.1 Námsferðir og starvsvenjing kunnu vera partur av undirvísingini í øllum lærugreinum.

4.2 Allir næmingar skulu vanliga hava møguleika at luttaka í í minsta lagi einari námsferð ella starvsvenjing, sum varir nakrar dagar. Eitt fleiridaga virksemi eigur at vara í minsta lagi 3 dagar. Virksemið úteftir kann møguliga skipast sum einstakir dagar.

4.3 Námferðir yvir fleiri dagar og starvsvenjing skulu helst fara fram innan sama tíðarskeið í árinum fyri allar næmingar á skúlanum. Víkjast kann tó frá felags námstíðarskeiðinum, tá ið tað er væl grundað fakliga. T.d. námsferðir ella virksemi, sum er knýtt at árstíðini (økisarbeiði).

5. Alt virksemi sambært 4.1 skal góðkennast av rektaranum, grundað á eina gjølliga fakliga skrá. Ein treyt fyri góðkenning er, at virksemið verður partur av uppfyllingini av teimum fakligu krøvunum, og at tað í vavi fult svarar til ta vanligu undirvísingina, sum dettur burtur.

6. Av pensumuppgevingunum hjá bólkinum skal tilskilast, hvussu námsferðirnar yvir fleiri dagar og starvsvenjing eru partar av pensum- og próvtøkuuppgevingunum í avvarðandi lærugrein/um.

7. Sum meginregla taka allir næmingarnir í einum bólki lut í námsferðum og starvsvenjing. Fyri næmingar, sum av heilt serligum orsøkum ikki luttaka í einum virksemi, kann eitt serligt pensum gerast í evnum frá námsferðini ella starvsvenjingini, í tí føri at hesir næmingar ikki kunnu geva upp evni frá hesum.

Felagstiltøk og lestrarringar

8. Endamálið við felagstiltøkunum og lestrarringunum er at geva næmingum skúlans
a) atgongd til upplivingar innan list (upplestur, konsertir o.t.)

b) innførslu í serligar evnisringar og í aktuellar spurningar

c) kunning um nýggjar frásjónir innan list, visind og politikk.

9. Felagstiltøk og lestrarringar verða skipað tvørtur um býtið millum deildir, flokkar og valbólkar og undir fríari formum enn møguleiki er fyri innan pensumbundna undirvísing. Lestrarringar kunnu ikki skipast um evni, ið eru partar av vanligum pensum.

10. 6-8 felagstiltøk verða skipað á hvørjum skúlaári. Næmingarnir hava møtiskyldu til felagstiltøkini.

11. Felagstiltøk kunnu leggjast innan fyri vanliga tímaskipan á skúlanum. Tey leggjast soleiðis til rættis, at tey í so stóran mun sum gjørligt verða partar av aðrari undirvísing á skúlanum.

12. Tað er sjálvboðið at luttaka í lestrarringum, men tá ið næmingar hava innskrivað seg til ein lestrarring, hava teir skyldu at vera við í lestrarringinum, sambært § 3 í kunngerðini. Lestrarringarnir verða lagdir soleiðis til rættis, at næmingarnir, ið luttaka, ikki verða forðaðir í at fylgja kravdu undirvísingini.

Fylgiskjal 35

Juli 1996

Studentaskúlakunngerðin

Starvsstovuskeið fyri sjálvlesandi

1. Skúlafyrisitingin sær til, at starvsstovuskeið verða skipað í teimum lærugreinum, sum eru nevndar í § 27 stk. 2, sambært reglunum í hesum fylgiskjali.

2.1 Starvstovuskeiðini verða hildin á studentaskúlunum, og skeiðini verða samskipað ímillum skúlarnar við atliti at, hvussu nógv sjálvlesandi eru.

2.2 Øll, sum hava innskrivað seg sum sjálvlesandi, skulu tryggjast skeiðspláss, sí 3.1

2.3 Studentaskúlarnir gera innskrivingarbløð til starvsstovuskeiðini við upplýsingum um tíð og stað.

3.1 Innskriving til starvsstovuskeiðini fer fram á tí skúla, har innskriving til lærugreinina er farin fram. Studentaskúlarnir avtala síðani, hvar skeiðini verða hildin. Endaliga skráin skal vera liðug fyri 20. februar.

3.2 Skúlin, har skeiðið fer fram, sendir luttakarunum skeiðstilfar, áðrenn skeiðið byrjar.

4.1 Ein fyritreyt fyri at fylgja einum starvsstovuskeiði á einum ávísum stigi er, at undirvísingin í viðkomandi lærugrein á lægri stigi er lokin, ella at tann sjálvlesandi hevur samsvarandi forkunnleikar.

4.2 Starvsstovuskeiðini í somu lærugrein á ymiskum stigum verða løgd soleiðis til rættis, at tey sjálvlesandi so hvørt kunnu fylgja øllum stigunum innan sama tíðarskeið.

4.3 Starvsstovuskeiðini í lívføði á hástigi fevna um tey bæði skeiðini, ið eru nevnd í stk. 9 og 10. Starvsstovuskeiðið í evnafrøði á hástigi fevnir um tey bæði skeiðini, ið eru nevnd í stk. 16 og 17.

5.1 Tann lesandi skal fylgja skeiðinum fult út. Skipað verður fyri skeiðunum í teimum ávísu lærugreinunum á teimum ávísu stigunum við tilsamans 20 tímum yvir í mesta lagi 5 dagar. Kravdar royndardagbøkur og frágreiðingar til hvørt stig skulu gerast.

5.2 Frágreiðingarnar verða rættaðar, fáa viðmerkingar og verða góðkendar av lærara/um skúlans. Í skeiðstíðini verður tíð sett av til leiðbeining í at skriva frágreiðingar, og tær fyrstu frágreiðingar verða gjøgnumgingnar.

6.1 Tá ið skeiðið er lokið og allar frágreiðingarnar eru góðkendar, fær tann sjálvlesandi eitt skeiðsprógv, sum skal latast skúlanum, tá ið tann sjálvlesandi innskrivar seg til próvtøku.

6.2 Oyðiblað til skeiðsprógv verður gjørt av Skúlafyrisitingini.

7. Pensum, sum er gjøgnumgingið á skeiðinum, verður givið upp til próvtøkuna, og tann sjálvlesandi skal hava tær góðkendu frágreiðingarnar við til próvtøkuna.

Ásetingar í teim einstøku lærugreinunum

Lívfrøði

8.1 Í lívfrøði á kravdum stigi verður skeiðið lagt til rættis soleiðis, at royndararbeiði verður gjørt, sum kunna tey sjálvlesandi um hesi øki:
a) almenn viðurskifti viðvíkjandi starvsstovuarbeiði

b) grundleggjandi starvsstovuarbeiðsgongdir og starvsstovutrygd

c) lívsfrøðiligir kanningarhættir og teknikkur, herundir mikroskopteknikkur

d) nýtsla av fyriskipaðum royndum

e) greining og meting av innsavnaðum lívfrøðiligum upplýsingum

f) framberan av royndararbeiði, herundir gerð av frágreiðingum.

8.2 Hesi øki eru við í skeiðinum:
a) Lívfrøði menniskjans, herundir lívvirkisfrøði - heilsa og sjúka umframt sexologi - nøring

b) vistfrøði og umhvørvislæra

8.3 Tann sjálvlesandi skrivar 8 - 10 frágreiðingar

9.1 Í starvsstovuskeiðinum í lívfrøði á miðstigi verður miðað ímóti, at tey sjálvlesandi fáa breitt innlit í arbeiðshættirnar í lærugreinini. Herundir skulu tey sjálvlesandi venjast í at meta um møguligar vandamøguleikar og taka neyðug trygdarstig, tá tey fáast við tól, evni og lívfrøðiligt tilfar. Eisini skal tann sjálvlesandi læra at formiðla royndararbeiði, herundir at skriva frágreiðingar.

9.2 Hesi evnisøki eru partar av skeiðinum
a) vistfrøði

b) arvalæra og menningarlæra

c) lívvirkisfrøði

d) lívevnisfrøði

9.3 Tann lesandi skrivar 8 - 10 frágreiðingar.

10.1 Í starvsstovuskeiðinum í lívfrøði á hástigi verður miðað ímóti, at tey sjálvlesandi fáa førleika í royndararbeiði og í greidligum lýsingum og greiningum av lívsfrøðiligum kervum. Herundir skulu tey sjálvlesandi venjast í at meta um møguligar vandamøguleikar og taka neyðug trygdarstig, tá tey fáast við tól, evni og lívfrøðiligt tilfar. Eisini skal tann sjálvlesandi læra at formiðla royndararbeiði, herundir at skriva frágreiðingar.

10.2 Hesi evnisøki eru partar av skeiðinum:
a) lívevnisfrøði og lívalisfrøði og

b) smáverulívfrøði

Herumframt kann royndararbeiðið býtast á hesi evnisøki:
a) vistfrøði

b) arvalæra og menningarlæra og

c) lívvirkisfrøði

10.3 Tann sjálvlesandi skrivar 8 - 10 frágreiðingar.

Alisfrøði

11.1 Í alisfrøði á kravdum stigi verður skeiðið lagt til rættis, so tann sjálvlesandi fær venjing í starvsstovuførleika og fær kunnleika til vandamøguleikar og trygdarviðurskifti í sambandi við starvsstovuarbeiði.

11.2 Tey økini í alisfrøðini, ið verða viðgjørd sum royndir, skulu serliga verða tikin úr høvuðsevnunum á kravdum stigi, og miðað verður eftir tílíkari breidd, at øll øki verða viðgjørd.

11.3 Tá ið skeiðið verður lagt til rættis, skal síggjast til, at tann sjálvlesandi fær venjing í nýtslu av vanligum og nútímans starvsstovuútgerð, herundir í nýtslu av edv í sambandi við dátainnsavning, eftirkanning, stýring ella dátaviðgerð.

11.4 Skeiðið fevnir um starvsstovuarbeiði, ið er einar 16 - 20 pultstímar, og tann sjálvlesandi skrivar 9 - 11 frágreiðingar.

12.1 Í alisfrøði á hástigi skulu tey alisfrøðievnini, sum verða viðgjørd sum royndir, serliga snúgva seg um høvuðsevnini á hástigi, og miðað verður ímóti einari tílíkari breidd, at øll evnini verða viðgjørd. Størri krøv verða stillað til sjálvstøðuga viðgerð og hugflog og sostatt um framtøku í mun til skeiðið á kravdum stigi.

12.2 Tá ið skeiðið verður lagt til rættis skal tað gerast við atliti at, at tann sjálvlesandi fær venjing í at nýta vanliga og nútímans starvsstovuútgerð, herundir eigur edv at verða nýtt í sambandi við dátainnsavning, eftirlit, stýring ella dátaviðgerð.

12.3 Skeiðið fevnir um starvsstovuarbeiði, ið er einar 16 - 20 pultstímar, og tann sjálvlesandi skrivar 9 - 11 frágreiðingar.

13.1 Í alisfrøði á miðstigi er tað ein fyritreyt fyri luttøku í starvsstovuskeiði, at tann lesandi hevur staðið próvtøkuna í alisfrøði-evnafrøði ella hevur samsvarandi førleika.

13.2 Alisfrøði á miðstigi verður lagt soleiðis til rættis, at tann sjálvlesandi fær venjing í starvsstovuarbeiðsgongdum og kunnleika til vandamøguleikar og trygdarviðurskifti í sambandi við starvsstovuarbeiði.

13.3 Tey alisfrøðiøkini, ið verða viðgjørd sum royndir, skulu fyrst og fremst fevna um høvuðsevnini á miðstigi, og miðið verður eftir einari tílíkari breidd, at øll øki verða viðgjørd.

13.4 Tá ið skeiðið verður lagt til rættis, skal tað gerast við atliti at, at tann lesandi fær venjing í at nýta vanliga og nútímans starvsstovuútgerð, herundir eigur edv at verða nýtt í sambandi við dátainnsavning, eftirlit, stýring ella dátaviðgerð.

13.5 Skeiðið fevnir um starvsstovuarbeiði, ið er einar 16 - 20 pultstímar, og tann sjálvlesandi skrivar 6 - 8 frágreiðingar.

Ítróttur

14.1 Í ítrótti á miðstigi savnar skeiðið seg um hesi øki:
1) anatomi

b) lívvirkisfrøði

c) serlig ástøði innan likamsvenjingar

d) ítróttarsosiologi

e) ítróttarsøgu

14.2 Gjørdar verða til samans 7 - 9 kanningar og royndir, og tann sjálvlesandi skrivar eina frágreiðing um hvørja kanning/roynd.

Evnafrøði

15.1 Í evnafrøði á kravdum stigi á støddfrøðiligari deild verður starvsstovuskeiðið lagt soleiðis til rættis, at tann sjálvlesandi
a) fær kunnleika í at handfara starvsstovuútgerð

b) fær kunnleika til váða- og trygdarviðurskifti viðvíkjandi evnafrøðiligum evnum, herundir hvussu slepst av við tey

c) fær góðar starvsstovuvanar, m.a. ábyrgdakenslu, tá tað snýr seg um trygdarspurningar

d) fær styrkt innlæring av evnafrøðiligum hugtøkum við støði í ítøkiligari eygleiðing

e) kann gera nágreiniligar mátingar, ið kunnu endurtakast.

15.2 Miðast skal ímóti einari tílíkari breidd, at royndirnar lýsa so nógv øki og grundleggjandi teknikkir sum gjørligt innan evnafrøðina. Kvalitativar eins og kvantitativar royndir eru partar av starvsstovuskeiðinum. Hesi øki skulu vera umboðað:
a) hvussu evnini grundleggjandi eru skipað

b) evnafrøðisligar mongdarútrokningar

c) evnafrøðiligar reaktiónir, fellingsreaktiónir, sýru-basureaktiónir og redoksreaktiónir

d) lívrunnin evnafrøði.

15.3 Skeiðið fevnir um starvsstovuarbeiði, ið er einar 16 - 20 pultstímar, og tann sjálvlesandi skrivar 10 - 12 frágreiðingar.

16.1 Í evnafrøði á miðstigi verður starvsstovuskeiðið lagt soleiðis til rættis, at tann sjálvlesandi fær dýpað sín kunnleika til nýtslu av starvsstovuútgerð og til handfaring av evnisfrøðiligum evnum.

16. 2 Miðast skal ímóti einari tílíkari breidd, at royndirnar viðgera so nógv evni sum gjørligt (sí lærugreinafylgiskjalið). Høvuðsdenturin skal leggjast á kvantitativar royndir, og hesi tól skulu verða nýtt í royndunum: pH-mátari, spektrofotomátari, gaskromatografur, slípiútgerð til livrunna syntesu og møguliga konduktomátari. Mælt verður til at taka uppí umhvørvisevnafrøði í eina ella fleiri royndir. Hesi øki skulu viðgerast:
1) Evnafrøðilig binding

2) Termoevnafrøði og stabilitetur

3) Evnafrøðilig javnvág, herundir sýru-basujavnvág og pH-hugtakið, upploysilig javnvág og kompleksjavnvág

4) Reaktiónsferð

5) Lívrunnin evnafrøði

6) Ólívrunnin evnafrøði

16. 3 Skeiðið fevnir um starvsstovuarbeiði, ið er einar 16 - 20 pultstímar, og tann sjálvlesandi skrivar 9 - 11 frágreiðingar.

17.1 Í evnafrøði á miðstigi verður starvsstovuskeiðið lagt soleiðis til rættis, at tann sjálvlesandi fær dýpað kunnleika sín til brúk av starvsstovuútgerð, herundir nútímans sundurloysingartól, og til handfaring av evnafrøðiligum evnum umframt fær kunnleika um framkomna starvsstovuútgerð.

17.2 Miðast skal ímóti einari tílíkari breidd, at royndirnar viðgera so nógv øki sum gjørligt (sí lærugreinaskjalið). Harumframt skal so vítt gjørligt skapast møguleiki fyri meiri sjálvstøðugum royndum. Royndirnar eru kvantitativar og skulu fevna um:
1) Termodynamiskar støðufunktiónir

2) Evnafrøðiliga javnvág, herundir koblaðar vísingar og víðkaða sýru-basuástøði

3) Konduktans

4) Elektroevnafrøði

5) Reaktiónskinetikk

6) Lívrunnin evnafrøði

7) Bioorganisk evnafrøði

17.3 Skeiðið fevnir um starvsstovuarbeiði, ið er einar 16 - 20 pultstímar, og tann sjálvlesandi skrivar 8 - 9 frágreiðingar.

Alisfrøði-evnafrøði

18.1 Í alisfrøði-evnafrøði verður starvsstovuskeiðið lagt soleiðis til rættis, at tann sjálvlesandi fær kunnleika til grundleggjandi arbeiðshættir og arbeiðsteknikkir í alisfrøði og evnafrøði, tá ið tað snýr seg um royndir, soleiðis at tann sjálvlesandi fær kunnleika til vandamøguleikar og trygdarviðurskifti í sambandi við royndararbeiði.

18.2 Skeiðið fevnir um 12 royndir, ið skulu viðgera týðandi tættir innan høvuðsøkini: uppbyggjan av evnum umframt evnis- og orkuumskapan. Í sambandi við hvørja roynd skrivar tann sjálvlesandi sjálvur eina frágreiðing.

18.3 Javnt býti skal vera millum evni úr alisfrøði og úr evnafrøði.

Studentaskúlakunngerðin

Fylgiskjal 36¹⁾

May 2002

Útbúgvingar- og yrkisvegleiðing

Endamál

1. Endamálið er,
a) at næmingarnir fáa stuðul til at taka útbúgvingina innan ásettu tíðarkarmarnar og samstundis fáa sum mest burturúr útbúgvingini,

b) at næmingarnir verða førir fyri at skilja og arbeiða við egnum fyritreytum og møguleikum, so teir gerast førir fyri at velja lærugreinir á skynsaman hátt. Hetta skal fara fram við atliti at evnum og áhugamáli hjá tí einstaka eins og við atliti at avleiðingunum seinni fyri valinum av útbúgving og yrki,

c) at næmingarnir út frá kunnleika til, hvussu útbúgvingarkervið er skipað, til aðaltættir og viðurskifti annars á arbeiðsmarknaðinum umframt til valmøguleikarnar innan útbúgvingar og vinnu, verða førir fyri eftir lokna útbúgving at taka avgerðir og at fylgja tiknum avgerðum.

Vegleiðingin

2.1 Útbúgvingar- og yrkisvegleiðing verður givin einstaka næminginum ella bólkum.

2.2 Felagsvegleiðingin fer fram sambært árs-/hálvársætlan og fevnir um einar 20 tímar til samans undir útbúgvingini. Tímarnir verða nýttir sambært ásetingunum í 3.

2.3 Vegleiðing av tí einstaka næminginum fer fram í føstu vitjanartíðini hjá vegleiðaranum ella sambært avtalu. Vegleiðing av einstaka næminginum kann fara fram eftir áheitan frá næminginum ella frá lestrarvegleiðaranum, møguliga eftir áheitan frá lærarum hjá næminginum, rektara ella øðrum.

Innihaldið í vegleiðingini

3. Felagsvegleiðingin fevnir um:
1. vegleiðing um skiftið til studentaskúla/skeið, herundir lestrarhættir og arbeiðsvanar

2. kunning um val av vallærugreinum,

3. kunning um, hvussu útbúgvingarkervið er skipað, um nýggjar útbúgvingarmøguleikar, upptøkukrøv og møguleikar fyri at taka ískoyti í ymsum lærugreinum,

4. kunning um teir partar av arbeiðsmarknaðinum, sum hava týdning fyri val næminganna av útbúgving og yrki, herundir yrkisviðurskifti, javnrættindastrev, arbeiðsleitan, løn og framtíðarmøguleikar,

5. kunning um fíggjarlig og sosial viðurskifti í sambandi við útbúgving, og

6. vegleiðing um gerð av útbúgvingar- og yrkisætlan hjá tí einstaka næminginum.

4.1 Vegleiðingin av einstaka næminginum fevnir um:
1. kunning um vællærugreinir og stig,

2. vegleiðing viðvíkjandi lestrarligum, fíggjarligum, sosialum og persónligum viðurskiftum í sambandi við útbúgvinging,

3. vísa næmingum við serligum undirvísingar- og stuðulstørvi víðari til rætta viðkomandi og

4. vegleiðing av næmingum, sum gevast í útbúgvingini .

4.2 Vegleiðing av einstaka næminginum skal herumframt fevna um innleiðslusamtalur í 1. studentaskúlaflokki, og í 3. studentaskúlaflokki um val av útbúgving og yrki.

4.3 Umsøkjarum til stakgreinalestur verður bjóðað vegleiðing í skipan av einstaklingaútbúgvingargongd, herundir val av lærugreinum. Vegleiðingin verður givin í sambandi við upptøku og val av nýggjum lærugreinum.

4.4 Lestrarvegleiðarin innstillar til rektaran um upptøku av stakgreinalesandi og um fakliga støði teirra.

5. Næmingum við serligum undirvísingar- ella stuðulstørvi verður bjóðað vegleiðing:
1. næmingum, sum hava eina ikki-føroyska skúlagongd ella bert lutvíst hava eina føroyska skúlagongd og

2. næmingum við breki

Vegleiðingin fevnir her eisini um tilvísing til aðra undirvísing og samstarv við aðrar stovnar og fyrisitingar.

6. Sjálvlesandi fáa vegleiðing um hesi evni:
- studentaskúlaskipanina og innihald hennara,

- møguleikarnar fyri samanseting av sjálvlestri og skeiðsundirvísing,

- pensum- og próvtøkukrøv, herundir møguligar starvsstovuroyndir, og

- høvuðsuppgávuna.

7. Lestrarvegleiðararnir samstarva við leiðslu skúlans um hesar uppgávur:
1. námsfrøðiliga ráðlegging og umsiting av viðurskiftunum hjá næmingunum,

2. vera við at leggja til rættis undirvísingartilboð skúlans og

3. gera vegleiðingar- og kunningartilfar skúlans.

8. Útbúgvingar- og yrkisvegleiðing fevnir, umframt um vegleiðing í felag og av einstakligum, eisini um hesar uppgávur:
1. innsavning og dagføring av tilfari og útlán av tilfari,

2. luttøku í tiltøkum innan útbúgvingar- og yrkisvegleiðing og

3. uttanhýsisvirksemi, herundir samband við arbeiðsmarknaðin, samstarv við vegleiðarar frá øðrum stovnum og luttøku í vegleiðarasamstarvi bæði innanlands og uttanlands.

Lestrarvegleiðarar

9.1 Við støði í lýsing eftir lestrarvegleiðara tilnevnir rektarin á hvørjum studentaskúla ein ella fleiri lestravegleiðarar. Arbeiðið sum lestrarvegleiðari er partur av samlaðu arbeiðstíðini og av føstum starvi. Rektarin setir og loysir lestrarvegleiðara úr starvi.

9.2 Lestrarvegleiðararnir skulu góðkennast av Mentamálastýrið.

9.3 Mentamálstýrið ásetir nærri reglur um útbúgving av lestrarvegleiðarum.

10. Rektarin hevur ábyrgdina av
1. at regluligir fundir verða hildnir millum leiðslu skúlans og lestrarvegleiðararnar,

2. at lestrarvegleiðararnir gera eina árs-/hálvársætlan fyri útbúgvingar- og yrkisvegleiðing

3. at tímarnir til felagsvegleiðingina verða lagdir og býttir á hóskandi hátt,

4. at næmingar, sum gevast í útbúgvingini, verða vístir til samtalu við lestrarvegleiðararnar, og

5. at samlaðu útbúgvingar- og yrkisvegleiðarauppgávurnar á skúlanum verða býttar við atliti at tí samlaðu arbeiðsbyrðuni hjá tí einstaka lestrarvegleiðaranum í sambandi við útbúgvingar- og yrkisvegleiðingina.

¹⁾ Broytt við kunngerð nr. 66 frá 13. juni 2002. § 2 í hesi kunngerð er soljóðandi: "Stk. 1. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Stk. 2. Næmingar, sum í skúlaárinum 2001/2002 í sálarfrøði hava lisið sambært Fylgiskjali 22, Sálarfrøði (Juli 1996) fara á sumri 2002 til próvtøku sambært ásetingunum í fylgiskjali 22 (Juli 1996).

²⁾ Broytt við kunngerð nr. 35 frá 23. apríl 2010 § 2 í hesi kunngerð er soljóðandi: Henda kunngerð fær gildi 1. august 2010. Tó fær § 1 pkt. 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34 og 36 virkna frá 1. august 2009

³⁾ Broytt við kunngerð nr. 102 frá 26. juni 2001. § 32 í hesi kunngerð er soljóðandi: " § 32. Henda kunngerð kemur í gildi dagin eftir, at hon er kunngjørd. Stk. 2. Samstundis fara kunngerð nr. 102 frá 17. juli 1996 um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) og kunngerð nr. 65 frá 15. juni 1998 um broyting í kunngerð um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerði) úr gildi. Stk. 3. Hóast ásetingina í stk. 2, eru ásetingarnar í fylgiskjølunum 1-3, 5-11, 13-24, 26-32, 34-35 í kunngerð nr. 102 frá 17. juli 1996 um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) framvegis í gildi, tó við hesum broyttingum: "Fylgiskjal 1, Alisfrøði: Punkt 12.1.verður strikað. Fylgiskjal 2, Alisfrøði-evnafrøði. Punkt 4.2 verður "eftir serligum treytum" broytt til "eftir vanligum terytum". Fylgiskjal 3, Danskt: Punkt 8.2. verður strikað. Fylgiskjal 5, Enskt: Punkt 7.2, 16.2 og 30.2. verða strikað. Fygiskjal 11, Franskt: Punkt 13.2 verður strikað. Fylgiskjal 14, Grikskt: Punkt 7.3 verður strikað. Fylgiskjal 17, Latín: Punkt 16.3 verður strikað. Fylgiskjal 19, Lívfrøði: Punkt 18.3 verður strikað. Fylgiskjal 21, Russiskt: Punkt 14.2 verður strikað. Fylgiskjal 23, Samfelagsfrøði: Punkt 10.4 verður strikað. Fylgiskjal 24, Spanskt: Punkt 13.2 verður strikað. Fylgiskjal 28, Tónleikur: Punkt 8.5 verður broytt til: "Skrivliga arbeiðið verður partvíst gjørt í flokkinum og partvíst sum heimarabeiði. Til samans letur hvør næmingur inn 52 uppgávusvør, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til, og hvørt settið, sum verður svarað, svarar í vavi til 75-100% av einari studentaspróvtøkuuppgávu." Punkt 10.6, 1) verður broytt til: "1) Framførsla av eini sjálvvaldari solouppgávu (sangur ella ljóðføri)." Fylgiskjal 29, Týskt byrjanarmál, Punkt 4.5, 5. punktum verður strikað. Týskt framhaldsmál: Punkt 11.4, 5. punktum, og 13.2 verða strikað. Fylgiskjal 31, Vinnulívsbúskapur: Punkt 4.5 verður broytt til: "Próvtøkuspurningar verða settir í tilknýti til útflýggjað tilfar, sum ikki er nýtt í undirvísingini. Hvør próvtakari fær ein spurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar. Hesir verða evnaðir á ein slíkan hátt, at próvtakarin fær høvi at vísa, at hann hevur kunnleika til týdningarmiklar partar av pensum, og at hann megnar at gera eina sjálvstøðuga framløgu." Fylgiskjal 32, Høvuðsuppgávan: Punkt 6 verður broytt til: "Allar uppgávur skulu skrivast á føroyskum. Rektarin/skeiðleiðarin kann í heilt serligum føri - eftir skrivligari umsókn næmingsins - loyva, at høvuðsuppgávan verður skrivað á øðrum máli. Áðrenn tílíkt loyvi verður givið, skal Mentamálastýrið hava fráboðan." Punkt 8 verður broytt til: "Næmingurin skal í seinasta lagi 7 samdøgur eftir, at hann hevur fingið útflýggjað uppgávuheitið, lata uppgávusvarið inn í trimum undirskrivaðum eintøkum (1 frumrit og 2 avrit). Næmingurin hevur sjálvur ábyrgdina av, meðan uppgávuvikan er, at goyma tekstin, herundir at trygdarrita, um hann nýtir KT-útgerð, eins og ábygdina av, at tøknilig tól, eitt nú til margfalding og preinting, rigga, so tíðarfreistin verður hildin."" Stk. 3. Fyri Fylgiskjal 4, Edv (Juli 1996) og Fylgiskjal 12, Føroyskt (Juli 1996) í kunngerð nr. 102 Kunngerð um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) frá 17. juli 1996 verða í staðin sett Fylgiskjal 4, KT (Juni 2001) og Fylgiskjal 12, Føroyskt (Juni 2001), ið eru fylgiskjøl til hesa kunngerð. Stk.4. Hóast ásetingina í stk. 2, eru ásetingarnar í Fylgiskjali 25 (Juli 1998) og Fylgiskjali 33 (Juli 1998) í kunngerð nr. 65 Kunngerð um broyting í kunngerð um studentaskúlar og stakgreinalestur á studentaskúlastigi (Studentaskúlakunngerðin) frá 15. juni 1998 eru Fylgiskjal 25, Støddfrøði (Juli 1998) og Fylgiskjal 33, Eftirmeting og fráboðan til heimini (Juli 1998) framvegis í gildi, tó við hesum broytingum: "Fylgiskjal 25, Støddfrøði: Í punkt 32.1 verður eftir nr. 3 sett: "4) Prosent- og renturokning Prosentrokning, miðal prosenttal, vigað miðaltal, vísitøl og prístøl. Renturokning. Annuitetir: samansparing og lán. 5) Líkindarokning Roynd. Úrslit og úrslitamongd. Líkindafunka. Endaligt líkindaøki. Hendingar. Sýni. Binominalbýti. Stokastiskur variabul."" Stk. 5. Nýggj fýlgiskjøl eru Fylgiskjal 19 A, Oljufrøði (Juni 2001), og Fylgiskjal 24 A, Stjørnufrøði (Juni 2001), ið eru fylgiskjøl hesa kunngerð."

⁴⁾ Broytt við kunngerð nr. 99 frá 22. august 2005

1)	styrkja næmingin í samleika hansara sum føroyingur í altjóða høpi,
2)	fremja fatan næmingsins av, at hann mentanarliga og sosialt er partur av einum samfelagi, ið byggir á fólkaræðisligum grundarlagi,
3)	styrkja næmingsins umhvørvistilvitsku,
4)	fremja fatan næmingsins av líkleikum og frávikum millum hansara egna hugaheim og tann hugaheimin, hann møtir í undirvísingini og
5)	stimbra ábyrgdarkenslu, sjálvbjargni, skaparnarevni og samstarvsevni næmingsins og við hesum styrkja evni hansara at handfara broytingar.

1)	eina samlaða studentspróvtøku í einari 3 ára gongd, har ársmet eru partur av studentspróvtøkuni, sbr. tó § 16 um næmingar eftir serligum treytum.
2)	stakgreinalestur, ið verður settur saman av próvtølum í øllum kravdum lærugreinum og vallærugreinum, sbr. tó § 22. Ársmet eru ikki partur av einari stakgreina studentspróvtøku.

-	til felagslærugreinir í 1.s : flokkatalið x 1050
-	til felagslærugreinir í 2.s : flokkatalið x 910
-	til felagslærugreinir í 3.s : flokkatalið x 525
-	til málvalbólk í 1.s : (flokkatalið í 1.s +1) x 140
-	til málvalbólk í 2.s : (flokkatalið í 2.s +1) x 140
-	til hástigsvalbólkar í 2.s : (flokkatalið í 2.s + 2) x 175
-	til hástigsvalbólkar í 3.s : (1,8 x flokkatalið í 3.s + 6) x 175
-	til miðstigsvalbólkar í 2.og 3.s : [(flokkatalið í 2.s x 0,5 + flokkatalið í 3.s) x 1,25 + 3] x 140.

1)	1. studentaskúlaflokkur: Skrivlig ársroynd í føroyskum á báðum deildum, í enskum á málsligari deild og í støddfrøði á støddfrøðiligari deild. Harumframt verður skrivlig várroynd í støddfrøði á málsligari deild.
2)	2. studentaskúlaflokkur: Skrivlig ársroynd í føroyskum (serritgerð í føroyskum) og donskum, og í teimum 2-ára vallærugreinunum á hástigi, sum næmingurin hevur í 2. studentaskúlaflokki. Harumframt verður skrivlig várroynd í enskum á málsligari deild og í støddfrøði í 2-ára gongdini á støddfrøðiligari deild.
3)	3. studentaskúlaflokkur: Skrivlig várroynd í føroyskum, donskum og teimum lærugreinunum, sum næmingurin hevur á hástigi.

1.	Til einstøku próvtøkuna verður givið upp lesipensum, eins og frágreiðingar o.a. verða lagdar fram, sum lúka krøvini og reglurnar fyri studentspróvtøku eftir serligum treytum, sbr. fylgiskjølini 1-31.
2.	Hevur ein lærugrein fleiri stig, skal lægra stigið vera staðið, áðrenn farið verður til próvtøku á næsta stigi.
3.	Ein fyritreyt fyri innskriving til próvtøku í støddfrøði eftir 1 ára gongdini, A-stig, á støddfrøðiligari deild er, at tann sjálvlesandi í seinasta lagi í sama próvtøkutíðarskeiði hevur verið til próvtøku í støddfrøði eftir 2 ára gongdini, B-stig, sbr. § 4, stk. 6.
4.	Ein fyritreyt fyri innskriving til próvtøku í enskum á hástigi, A-stig, á málsligari deild er, at tann sjálvlesandi í seinasta lagi í sama próvtøkutíðarskeiði hevur verið til skrivliga próvtøku á kravdum stigi, B-stig.

"Fylgiskjal 1,	Alisfrøði: Punkt 12.1.verður strikað.
Fylgiskjal 2,	Alisfrøði-evnafrøði. Punkt 4.2 verður "eftir serligum treytum" broytt til "eftir vanligum terytum".
Fylgiskjal 3,	Danskt: Punkt 8.2. verður strikað.
Fylgiskjal 5,	Enskt: Punkt 7.2, 16.2 og 30.2. verða strikað.
Fygiskjal 11,	Franskt: Punkt 13.2 verður strikað.
Fylgiskjal 14,	Grikskt: Punkt 7.3 verður strikað.
Fylgiskjal 17,	Latín: Punkt 16.3 verður strikað.
Fylgiskjal 19,	Lívfrøði: Punkt 18.3 verður strikað.
Fylgiskjal 21,	Russiskt: Punkt 14.2 verður strikað.
Fylgiskjal 23,	Samfelagsfrøði: Punkt 10.4 verður strikað.
Fylgiskjal 24,	Spanskt: Punkt 13.2 verður strikað.
Fylgiskjal 28,	Tónleikur: Punkt 8.5 verður broytt til: "Skrivliga arbeiðið verður artvíst gjørt í flokkinum og partvíst sum heimarabeiði. Til samans letur hvør næmingur inn 52 uppgávusvør, sum lærarin rættar og ger viðmerkingar til, og hvørt settið, sum verður svarað, svarar í vavi til 75-100% av einari studentaspróvtøkuuppgávu."
	Punkt 10.6, 1) verður broytt til: "1) Framførsla av eini sjálvvaldari solouppgávu (sangur ella ljóðføri)."
Fylgiskjal 29,	Týskt byrjanarmál, Punkt 4.5, 5. punktum verður strikað.
	Týskt framhaldsmál: Punkt 11.4, 5. punktum, og 13.2 verða strikað.
Fylgiskjal 31,	Vinnulívsbúskapur: Punkt 4.5 verður broytt til: "Próvtøkuspurningar verða settir í tilknýti til útflýggjað tilfar, sum ikki er nýtt í undirvísingini. Hvør próvtakari fær ein spurning, sum er býttur sundur í stigvíst torførari undirspurningar. Hesir verða evnaðir á ein slíkan hátt, at próvtakarin fær høvi at vísa, at hann hevur kunnleika til týdningarmiklar partar av pensum, og at hann megnar at gera eina sjálvstøðuga framløgu."
Fylgiskjal 32,	Høvuðsuppgávan: Punkt 6 verður broytt til: "Allar uppgávur skulu skrivast á føroyskum. Rektarin/skeiðleiðarin kann í heilt serligum føri - eftir skrivligari umsókn næmingsins - loyva, at høvuðsuppgávan verður skrivað á øðrum máli. Áðrenn tílíkt loyvi verður givið, skal Mentamálastýrið hava fráboðan."
	Punkt 8 verður broytt til: "Næmingurin skal í seinasta lagi 7 samdøgur eftir, at hann hevur fingið útflýggjað uppgávuheitið, lata uppgávusvarið inn í trimum undirskrivaðum eintøkum (1 frumrit og 2 avrit). Næmingurin hevur sjálvur ábyrgdina av, meðan uppgávuvikan er, at goyma tekstin, herundir at trygdarrita, um hann nýtir KT-útgerð, eins og ábygdina av, at tøknilig tól, eitt nú til margfalding og preinting, rigga, so tíðarfreistin verður hildin.""

"4)	Prosent- og renturokning
	Prosentrokning, miðal prosenttal, vigað miðaltal, vísitøl og prístøl. Renturokning. Annuitetir: samansparing og lán.
5)	Líkindarokning
	Roynd. Úrslit og úrslitamongd. Líkindafunka. Endaligt líkindaøki. Hendingar. Sýni. Binominalbýti. Stokastiskur variabul.""

a)	at næmingarnir fáa ein lykil at skilja heimin og at teir fáa kunnleika til náttúruvísindaligu heimsmyndina,
b)	at næmingarnir fáa innlit í alisfrøðiligar meginreglur og arbeiðslag, sum eru grundarlag undir tøknifrøðini í okkara tíð, og
c)	at næmingarnir verða kunnugir við alisfrøðiligar hugsanarhættir og háttaløg.

a)	fáa skil fyri, at fyribrigdi í umheiminum kunnu skiljast á alisfrøðiligum grundarlagi
b)	fáa varhuga av alisfrøðini sum heildarlýsing av náttúruni
c)	fáa kunnleika til partar av alisfrøðisøguni og fáa varhuga av alisfrøðini sum sannkenningarhátti
d)	fáa kunnleika til ítøkilig dømi um, hvussu alisfrøðilig úrslit og háttaløg verða nýtt í tøknifrøði
e)	fáa innlit í, at neyvt samband er millum alisfrøðilig úrslit og tøkniliga støðið í samfelagnum og lívskor hins einastaka.

1)	Mekanikkur
	Rørsla eftir beinari linju við javnari ferð. Rørsla eftir beinari linju við javnari acc. Kraft, arbeiði og effekt. Lógir Newtons. Mekanisk orka.
2)	Ellæra
	Ringrásir við lineerum komponentum, løðing, streymmegi, spenningsmunur, resistanur, elektromotorisk kraft, elektrisk orka og effekt. Dømi um ikki-lineerar komponentar.
3)	Aldulæra
	Um aldur og støddir, ið knýttar eru at aldum. Sveiggtíð, frekvensur, sveigvídd, aldulongd og ferð. Superpositión og interferensur. Afturkasting og bróting. Ljóð og hoyrn. Ljós sum dømi um elektromagnetiskar aldur. Optiskt gittar og spektur.
4)	Serevni
	Um leið 10 tímar verða nýttir at lesa eitthvørt serevni, sum næmingar og lærari velja í felag.

a)	at næmingarnir fáa kunnleika um týdningin, sum náttúruvísindini hava fyri mentan og samfelagslív,
b)	at næmingarnir við at fáast við alisfrøðiligar og evnafrøðiligar spurningar fáa kunnleika um umhvørvisviðurskifti,
c)	at næmingarnir fáa vitan um høvuðshugtøk innan alisfrøði og evnafrøði, ið kunnu vera grundarlag undir framhaldandi lesnaði,
d)	at næmingarnir fáa skil á alisfrøðiligum og evnafrøðiligum evnum, ið hava týdning í gerandisdegnum,
e)	at næmingarnir fáa kunnleika um royndararbeiðshættir, vandamál og trygdarviðurskifti í hesum sambandi,
f)	at næmingarnir í ein vissan mun fáa førleika at málbera seg bæði skrivliga og munnliga um einføld alisfrøðilig og evnafrøðilig viðurskifti.

1)	Bygnaðin hjá evnum.
	Bygnaðurin hjá atomum og kjarnum verður viðgjørdur (elektronir, protonir, neutronir) og isotopar umrøddir. Eisini verður skeiðbundna skipanin av grundevnunum lýst við høvuðsdenti á tey fyrstu skeiðini. Út frá skeiðbundnu skipanini verður greitt frá, hvussu jonir og molekylir verða gjørd og viðkomandi dømi um jon- og molekylubindingar verða viðgjørd. Høvuðsdenturin verður lagdur á organisku sambindingarnar, tá ið strukturformlar verða valdir.
2)	Evnis- og orkubroytingar.
	Geislavirknir kjarnar og fáningin av teimum verða viðgjørd. Í hesum sambandi skulu alfa-, beta- og gammafáning, dømi um kjarnareaktiónir (m.a. fusión og fissión), aktivitetur og helvtartíð umrøðast. Ísogan av joniserandi geislingum verður viðgjørd saman við geislareinføri. Molhugtakið og hugtøkini molarur massi, konsentratión (mol/L) og massaprosent verða tikin upp. Dømi um einfaldar brenningsreaktiónir og syru/basu-reaktiónir verða viðgjørd. Einfaldar mongdarrokningar skulu eisini gerast og pH-hugtakið umrøðast. Dømi um orkukeldur, orkusløg og orkubroytingar, har orkuvarðveitsla verður havd í huga, verða viðgjørd.

a)	sítt málsliga, fagurfrøðiliga og søguliga medvit, sína sjálvsfatan, ímyndingarevni og evni síni at skildøma,
b)	hug og evni at lesa fagrar bókmentir og onnur tekstasløg hugaliga, men tó vandaliga
c)	førleika sín at greina, tulka og meta um,
d)	sína fatan av bókmentasøguligu, siðsøguligu og søguligu gongdini, ið hevur havt týdning fyri tann mentanararv, ið finst í Danmark og hinum Norðurlondunum, umframt aðrastaðni,
e)	evni síni at umhugsa málslig fyribrigdi, skrivliga og munnliga.

1)	Søguligur lestur:
	Søguligi lesturin fevnir um tekstir frá fornøldini fram til okkara tíð. Við søguliga lestrinum menna næmingarnir evni teirra at uppliva og skilja tilfar í einum søguligum høpi. Søguligi lesturin er settur saman av:
	a)	nýggjastu tíðini,
	b)	ávísum tíðarskeiðum,
	c)	søguliga tekstalestrinum annars.

2)	Lestrartættir:
	Arbeitt verður eisini við nøkrum avmarkaðum evnum innan fakøkið, ið næmingar velja í samráð við læraran. Hetta kann annaðhvørt taka støði í øðrum arbeiði hjá flokkinum í lærugreinini, ella í tilfari, ið annars ikki varð komið inn á.

1)	Verk.
	Sum partur av tekstalestrinum verða lisin í minsta lagi 4 verk. 3 teirra skulu liggja innan fyri bókamentaligu høvuðsbólkarnar: skaldsøga, stuttsøgusavn, yrkingarsavn ella sjónleikur. Hitt fjóðra kann verða innan onkran annan bólk ella tekstaslag. Í minsta lagi eitt av verkunum skal lesast í sambandi við tíðarskeiðslestrurin, eitt skal vera annað norðurlendskt verk enn danskt, annaðhvørt á upprunamáli ella í danskari týðing. Í minsta lagi eitt av verkunum skal vera frá áðrenn 1900.
2)	Ískoytislestur.
	Hvør sær ella í smærri bólkum skulu næmingarnir lesa 2 verk, eitt hvørt lestrarárið. Næmingarnir velja verkini, og lærarin skal góðkenna tey. Ein skrivlig uppgáva verður gjørd um annað av verkunum.
3)	Aðrar norðurlendskar bókmentir.
	Í sambandi við tann tekstalestur, ið nevndur er omanfyri, skulu svenskir og norskir tekstir lesast á upprunamáli. Bókmentir úr øðrum londum í umseting kunnu lesast á øllum økjum. Lesast skulu í minsta lagi 25 normalsíður á svenskum og 25 normalsíður á norskum.

a)	førleika í at nýta KT-útgerðina hjá skúlannum, og
b)	vitan og førleika, sum kann gerast grundarlag undir nýtslu av KT í øllum lærugreinum.

a)	kunnleika í at nýta KT,
b)	kunnleika til nýtslu av KT innan ymsar lærugreinir, og
c)	innlit í samspælið millum KT, einstaklingin og samfelagið og millum KT, menniskjað og mentanina, og fær høvi at ogna sær sjónarmið og hugburð um hetta.

a)	at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og brúka enska málið í talu og skrift,
b)	at næmingarnir menna almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,
c)	at næmingarnir fáa førleika at greina og tulka tekstir á enskum máli,
d)	at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa innlit í týðandi tættir av mentan, søgu og samfelagslívi í Stóra Bretlandi og USA, og í ávísan mun í øðrum ensktmæltum økjum,
e)	at næmingarnir verða førir fyri at skilja líkskap og munir millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli.

a)	týðandi innihaldsligum og málsligum staklutum í tí givna tekstbrotinum og leikluti tess í heildini, og
b)	tekstinum sum heild og tí høpi, hann stendur í.

Málslig deild

Støddfrøðilig deild

Lærugreinir

Lærugreinastyttingar

Lærugreinir

Lærugreinastyttingar

if (top.window.WDokType == 'TopNiveau') { document.writeln(top.slutNoteStr) } else { document.writeln('Slutnoter') }

a)	at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og brúka enska málið væl og rámandi í talu og skrift,
b)	at næmingarnir framhaldandi menna og dýpa almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,
c)	at næmingarnir framhaldandi menna teirra førleika í at greina og tulka tekstir á enskum máli,
d)	at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa djúpari innlit í týðandi tættir av serliga bretskari og amerikanskari mentan, søgu og samfelagslívi
e)	at næmingarnir dýpa teirra fatan av líkskapi og muni millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli, og
f)	at næmingarnir verða førir fyri at ogna sær og orða prinsipiellar og ástøðiligar umhugsanir á enskum í sambandi við arbeiðið við tekstum og evnum.

a)	at næmingarnir framhaldandi menna evnini at skilja og tosa enska málið og at teir fáa venjing í at málbera seg skrivliga
b)	at næmingarnir menna almennu máltilvitskuna og fatanina av sambandinum millum mál og mentan,
c)	at næmingarnir fáa førleika í at greina og tulka tekstir á enskum máli,
d)	at næmingarnir gjøgnum arbeiði við tekstunum fáa innlit í týðandi tættir av mentan, søgu og samfelagslívi í Stóra Bretlandi og USA og í ávísan mun í øðrum ensktmæltum økjum,
e)	at næmingarnir verða førir fyri at skilja líkskap og munir millum teirra egna sannroyndarheim og tann heim, sum teir koma fram á í tekstum á enskum máli.

a)	at næmingarnir fáa grundleggjandi kunnleika um evnafrøðiligt orðalag, hugtøk og roknihættir í lærugreinini,
b)	at næmingarnir fáa kunnleika um arbeiðshættir í evnafrøðiligum royndum og verða varugir við vandamál, trygdarviðurskifti í sambandi við at fáast við kemikaliir, umhvørvisviðurskifti og
c)	at næmingarnir í ávísan mun fáa førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um einføld evnafrøðilig viðurskifti.

1)	Bygnað hjá evnunum
	Við støði í kunnleika næminganna um evnafrøðiliga teknmálið verður skeiðbundna skipanin av grundevnunum lýst við høvuðsdenti á tey fyrstu skeiðini. Bygnaðurin í atomum, molekylum og jonum verður umrøddur. Standirnir og hugmyndir um føst evni verða viðgjørd. Homogenar og heterogenar blandingar verða lýstar við dømum úr dagliga lívinum. Skipað navnagáva eftir IUPAC verður nýtt í mest møguligan mun.
2)	Evnafrøðilig mongdarrokning
	Hugtøkini evnismongd, molarur massi, konsentratión (við eindini mol/L) og massaprosent verða tikin upp. Dømi um rúmdarprosent og ppm verða víst. Mongdarokning eftir reaktiónsskema verður viðgjørd; eisini fyri reaktiónir, sum loftsløg eru uppií. Útrokningar verða serliga gjørdar við atliti til royndararbeiðið.
3)	Evnafrøðilig reaktiónssløg
	Hesi grundleggjandi reaktiónssløg verða viðgjørd: Fellingar, sýru-basureaktiónir og redoxreaktiónir, teirra millum brenningar. Brønstedsýru-basuhugtakið og pH-allýsingin verða tiknar upp. pH útrokningar fyri loysingar av sterkari sýru í vatni og av sterkari basu í vatni eru uppi í viðgerðini. Hugtøkini oxidatión, reduktión og oxidatiónstal umframt uppgerð av reaktiónsskema verða tikin upp við atliti at verkligari nýtslu av redoxreaktiónum. Í sambandi við gjøgnumgongdina av reaktiónssløgum verða exotermar og endotermar reaktiónir umrøddar.
4)	Lívrunna evnafrøði
	Innan lívrunnu evnafrøðina verða vald eitt ella fleiri øki, sum lýsa, hvussu fjølbroytt carbonsambond eru, isomeriviðurskifti, stóru nýtsluna av carbonsambondum í dagligum yrki v.m. Við í viðgerðini eru dømi um skipaða navnagávu eftir IUPAC.
5)	Royndarstovutøkni og trygd
	Royndararbeiði næminganna skal geva teimum kunnleika um vanligt royndarstovuarbeiði og góðan royndarstovusið. Í hesum sambandi verða vanda- og trygdarviðurskifti viðvíkjandi at fáast við kemikaliir gjøgnumgingin, m.a. vanda- og trygdarsetningar (V- og T-setningar).
6)	Valfrítt tilfar
	Valfría tilfarið fevnir um í minsta lagi 10 prosent av undirvísingartíðini og skal vera ein samanhangandi undirvísingargongd. Vanliga skal valfría tilfarið veljast soleiðis, at møguleiki verður fyri royndararbeiði.

a)	at næmingarnir fáa fatan av grundhugtøkunum í evnafrøðini, hvussu tey verða nýtt og av royndarháttalagnum (metodikkini) í lærugreinini
b)	at næmingarnir dýpa sín kunnleika bæði um evni, sum til eru í náttúruni og um gjørd (syntetisk) evni, teirra eginleikar og verkligu nýtslu,
c)	at næmingarnir í ávísan mun verða vanir at nýta royndarstovuútgerð og d´ta sín kunnleika at fáast við kemikaliir,
d)	at næmingarnir menna sín førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti og
e)	at næmingarnir fáa fakligt grundarlag fyri at kunna skilja og meta um týdningin, evnafrøðin hevur fyri einstaka menniskjað, tøkniligu menningina og fyri samfelagið.

1)	Evnafrøðiliga binding
	Økið fevnir um intra- og intermolekýlarar bindingar. Elektronbýti í atomum verður viðgjørt í mun til reglubundna lagið í skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum. Hesi sløg av bindingum verða gjøgnumgingin: kovalent binding (elektronparbinding), jonbinding, kompleksbinding og metalbinding. Í hesum sambandi verður elektronegativitetshugtakið, ið lýsir líðandi skiftið millum ávís bindingasløg, tikið upp. Kunnleikin um stand og loýsingarviðurskifti, m.a. møguleikin at blanda polar og ikki-polar evni, verður viðgjørdur, við tað at van der Waals-bindingar og hýdrogenbinding verða tiknar við.
2)	Termokemi og stabilitetur
	Kunnleikin um exotermar og endotermar reaktiónir verður øktur, við tað at molar reaktiónsentalpi verður viðgjørd á kvantitativum grundarlagi og á royndargrundarlagi. Lóg Hess verður umrødd. Stabilitetshugtakið verður viðgjørt kvalitativt við DG- ella DS-metingum.
3)	Evnafrøðilig javnvág
	Greiðast skal frá javnvágarlógini soleiðis at javnvág og skjóting av javnvág verður viðgjørt kvantitativt, í hesum sambandi verða javnvágarbrot roknað. Bæði homogenar og heterogenar javnvágir verða viðgjørdar, við tað at gjøgnumgongdin fevnir um:
a)	sýru-basujavnvágir, protolýsa í veikum sýrum og basum verður tikin við
b)	loysiligleikajavnvágir hjá jonsambondum
c)	kompleksjavnvágir
d)	redoxjavnvágir
	Hvussu javnvágarkonstanturin er bundin av temperaturinum verður viðgjørt kvalitativt. Týdningurin, javnvágarhugtakið hevur fyri tøkniliga nýtslu, verður umrøddur.
4)	Reaktiónsferð
	Ferðin hjá evnafrøðiligum reaktiónum verður tikin upp. Dømi um fýsiskt og kemiskt árin, ið broytir ferðina á evnafrøðiligari reaktión verður umrøtt. Katalýsuhugtakið verður lýst við dømum um homogena og heterogena katalýsu.
5)	Lívrunna evnafrøði
	Hesir evnabólkar verða umrøddir reglubundið við atliti at standi, funktionellum bólki og navnagávu: carbonhýdridar, halogeneraðar carbonhýdridar, alkoholir, phenolir, etherar, aldehýdir, ketonir, carbohýdratar, carboxýlsýrur, estarar, fitievni og aminir. Tríggir evnabólkar verða valdir til viðgerðar við atliti at samanhanginum millum molekýlbýgnað og eginleikar hjá lívrunnum sambondum. Reaktiónssløgini substitutión, additión, eliminatión, kondensatión og polýmerisatión umframt isomerihugtøkini strukturisomeri og stereoisomeri (geometrisk isomeri og optisk isomeri) verða viðgjørd. Leikluturin hjá lívrunnum sambondum í dagligum lívi og tøknifrøði verður umrøddur. IUPAC-navnagáva skal nýtast í mest møguligan mun.
6)	Ólívrunna evnafrøði og evnaringrás
	Hvussu vanlig ólívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava, verður umrøtt, dømi um ringrás atomanna í náttúruni verða nevnd. Týdningarmikil ólívrunnin sambond verða viðgjørd við atliti at viðkomandi kunnleika um evnini, leiklutur teirra í dagliga lívinum, og tøknifrøðini verður tikin við. Í sambandi við tey valdu evnini skal eitt hóskandi úrval av metallum og ikki-metallum viðgerast. IUPAC-navnagáva fyri evnini skal nýtast í mest møguligan mun.
7)	Umhvørvisevnafrøði
	Dømi um lýsing og greining av tí luti, evnafrøðilig sambond fáa í umhvørvinum, verða viðgjørd. Umhvørvislóggáva og umhvørvisumsiting í sambandi við evnafrøði verða umrøddar. Umhvørvisevnafrøði kann leggjast til rættis sum sjálvstøðugt evni ella takast uppí hini høvuðsøkini.
8)	Valfrítt tilfar
	Valfría tilfarið fevnir um umleið 15 prosent av undirvísingartíðini og fevnir um í minsta lagi eina samanhangandi undirvísingargongd.

a)	at næmingarnir fáa innlit í meginhugtøk, lógir og royndarháttalag (metodikk) í evnafrøðini.
b)	at næmingarnir fáa víðfevnandi kunnleika bæði um evni, sum til eru til í náttúruni og umgjørd (syntetisk) evni, teirra eginleikar og verkligu nýtslu,
c)	at næmingarnir ogna sær vitan um náttúruvísindalig háttaløg, sum gera teir førar fyri at orða og viðgera evnafrøðilig viðurskifti, bæði av sermerktum og samfelagsligum slagi,
d)	at næmingarnir verða vanir at nýta royndarstovuútgerð, ið eisini fevnir um nútíðar analysuútgerð, og at teir dýpa sín kunnleika um at fáast við kemikaliir og fáa kunnleika til framkomna royndarstovuútgerð,
e)	at næmingarnir fáa fakligt grundarlag fyri at kunna skilja og meta um týdningin, evnafrøðin hevur fyri einstaka menniskjað, tøkniligu menningina og fyri samfelagið.
f)	at næmingarnir verða førir fyri at málbera seg munnliga og skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti, teirra millum eisini viðurskifti av ástøðiligum slagi.

1)	Ástøði um evnafrøðiligar bindingar
	Økið fevnir um intra- og intermolekylarar bindingar. Elektronbýtið í atomum, eisini orbitalhugtakið, verður viðgjørt reglubundið við atliti at skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum og elektronbygnaðinum í molekylum. Atomorbitalhybridisering eins væl og sigma- og pimolekylorbitalar verða umrødd. Hesi sløg av bindingum verða gjøgnumgingin: kovalent binding (elektronparbinding), jonbinding, kompleksbinding og metalbinding. Í hesum sambandi verður elektronegativitetshugtakið, ið lysir líðandi skiftið millum bindingasløg, tikið upp. Kunnleikin um stand og loysingarviðurskifti, m.a. møguleikin at blanda polar og ikki-polar evni, verður viðgjørdur, við tað at van der Waals-bindingar, hydrogenbinding og jon-dipolbinding verða tiknar við.
2)	Evnafrøðiligur termodynamikkur
	Fyrsti høvuðssetningur í termodynamikkinum og hugtakið støðufunktión verður viðgjørt við serligum atliti at entalpihugtakinum og molara reaktiónsentalpi. Annar høvuðssetningur í termodynamikkinum, m.a. støðufunktiónirnar Gibbs-orka og entropi, verður gjøgnumgingin við atliti at stabilitetshugtakinum og treytini fyri evnafrøðiliga javnvág. Tá ið støðufunktiónirnar verða gjøgnumgingnar, verður hugtakið standardstøða viðgjørt. Konduktivitetur, m.a. lóg Kohlrausch, og kolligativir eginleikar, osmotiskt trýst, kókimarkshækking og frostmarkslækking, hjá loysingum verða viðgjørd.
3)	Evnafrøðiliga javnvág
	Javnvágarlógin verður grundað á termodynamikkin. Tann kvantitativa viðgerðin av evnafrøðiligari javnvág og skjóting av javnvág fevnir um homogenar eins væl og heterogenar skipanir. Gjøgnumgongdin fevnir um:
	a)	sýru-basujavnvágir, protolysa í veikum sýrum og basum verður tikin við, puffaraloysingar, amfolyttar, Bjerrumritmynd og loysiligleikajavnvágir fyri loftsløg og jonsambond,
	b)	kompleksjavnvágir og koblaðar loysiligleika- og kompleksjavnvágir og
	c)	redoxjavnvágir
		Hvussu javnvágarkonstanturin er bundin av temperaturinum verður viðgjørt kvantitativt. Týdningurin, javnvágarhugtakið hevur fyri tøkniliga nýtslu, verður umrøddur.
4)	Spektroskopi
	Spektroskopisk eyðmerking við hjálp av IR og 1H-NMR.
5)	²⁾ Reaktiónskinetikk
	Almenna tiltakið um reaktiónsordan verður sett fram. Kinetikkurin fyri reaktiónir við nulta, fyrsta og øðrum ordan verður viðgjørdur. Dømi um reaktiónsmekanismur verða umrødd. Hvussu skjótleikatalið er bundið av temperaturinum (Arrheniuslíkningin) verður viðgjørt, aktiveringarorka verður tikin við. Katalysuhugtakið verður lyst við dømum um homogena og heterogena katalysu og verður sett í samband við _orkuprofilina" (aktiveringarorku) hjá einari reaktión. Nytsla av katalysatorum, m.a. enzymum, í ídnaðinum verður umrødd.
6)	Lívrunna evnafrøði
	Viðgerðin skal fevna um reglubundna gjøgnumgongd av týðandi lívrunnum evnabólkum og reaktiónssløgum, hvussu vanlig lívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava. Hesir evnabólkar verða umrøddir reglubundið við atliti at molekylbygnaði og eginleikum: carbonhydridar, halogeneraðar carbonhydridar, alkoholir, phenolir, etherar, aldehydir, ketonir, carbohydratar, carboxylsýrur, estarar, fitievni, aminir, aminosýrur, protein og gjørd (syntetisk) makromolekyli. Hesi reaktiónssløgini verða viðgjørd: substitutión, additión, eliminatión, kondensatión, brenning og polymerisatión, og dømi um reaktiónsmekanismur verða sett fram. Isomerihugtøkini strukturisomeri og stereoisomeri (geometrisk isomeri og optisk isomeri) verða viðgjørd. IUPAC-navnagáva fyri sambondini skal nytast í mest møguligan mun.
7)	Ólívrunna evnafrøði og evnaringrás
	Hvussu vanlig ólívrunnin evni eru, og hvønn týdning tey hava, verður umrøtt, dømi um ringrás atomanna í náttúruni verða nevnd. Týdningarmikil ólívrunnin sambond verða viðgjørd við atliti at viðkomandi kunnleika um evnini, leiklutur teirra í dagliga lívinum og tøknifrøðini verður tikin við. Í sambandi við tey valdu evnini skal eitt hóskandi úrval av metallum og ikki-metallum viðgerast. IUPAC-navnagáva fyri evnini skal nýtast í mest møguligan mun. Dømi úr ólívrunnu evnafrøðini verða nytt til at lysa reglubundna lagið í skeiðbundnu skipanini hjá grundevnunum og við atliti at viðkomandi evnakunnleika.
8)	Bioorganiska evnafrøði
	Viðgerðin av bygnaði og evnafrøðiligum eginleikum hjá lívfrøðiliga virknum sambondum við atliti at evna- og orkuflutningi fevnir um protein, coenzym, saccharid, nukleotid, nukleinsýrur og lipid. Termodynamiska lysingin av orkuviðurskiftunum í nøkrum útvaldum bioorganiskum reaktiónum verður viðgjørd kvalitativt við DG- ella DS-metingum. Proteinsyntesan verður umrødd, og gjøgnumgongdin av glycolysuni, citrónsýruringrásini og andingarketuni kann verða gjørd sum yvirlit.
9)	Umhvørvisevnafrøði
	Dømi um lysing og greining av tí luti, evnafrøðilig sambond fáa í umhvørvinum, verða viðgjørd. Umhvørvislóggáva og umhvørvisumsiting í sambandi við evnafrøði verða umrøddar. Umhvørvisevnafrøði verður løgd til rættis bæði sum sjálvstøðugt evni og sum natúrligur partur av hinum høvuðsøkjunum.
10)	Valfrítt tilfar
	Valfrítt tilfar fevnir um umleið 15 prosent av undirvísingartíðini og inniheldur í minsta lagi eina samanhangandi undirvísingargongd.

a)	einum spurningi í einari av uppgivnu royndunum,
b)	einum spurningi í ástøðiligum evni í uppgivna pensum.

a)	at næmingarnir fáa fatan av grundhugtøkunum í evnafrøðini, hvussu tey verða nytt, og av royndarháttalagnum (metodikkini) í lærugreinini.
b)	at næmingarnir fáa kunnleika um týðandi bólkar av evnum, teirra eginleikar og verkligu nýtslu,
c)	at næmingarnir í ávísan mun verða vanir at nýta royndarstovuútgerð og fáa skil á at fáast við kemikaliir,
d)	at næmingarnir menna sín førleika at málbera seg munnliga og skrivliga um evnafrøðilig viðurskifti og
e)	at næmingarnir fáa fakligt grundarlag fyri at kunna skilja og meta um týdningin, evnafrøðin hevur fyri einstaka menniskjað og fyri samfelagið.