Skrivar tú trygging verður eisini leitað eftir øðrum endingum av orðinum sum t.d. tryggingar og tryggingarvirksemi.
Skrivar tú ?trygging verður leitað eftir orðum sum t.d. lívstrygging og lívstryggingar.
Skrivar tú ”trygging” verður einans leitað eftir júst hesum sniðnum av orðinum.
10. desember 2021Nr. 157
Løgtingslóg um framtíðarfulltrú
Samsvarandi samtykt Løgtingsins staðfestir og kunnger løgmaður hesa løgtingslóg:
Kapittul 1
Stovnan og innihald
§ 1. Tann, ið fyltur er 18 ár og er førur fyri at virka skynsamt, kann stovna eina framtíðarfulltrú til at koma í gildi, um viðkomandi seinni orsakað av sjúku, viknaðum sinnisligum virkisføri ella viknaðari heilsu ella líknandi ikki longur eigur evnini at taka sær av sínum viðurskiftum innan fyri tey øki, sum fulltrúin fevnir um, sbr. § 2, stk. 1.
§ 2. Framtíðarfulltrú kann verða veitt einum ella fleiri framtíðarfulltrúum við tí í hyggju at taka sær av fulltrúarveitarans fíggjarligu og persónligu viðurskiftum. Fulltrúin kann verða avmarkað til at viðvíkja einum ella fleiri ávísum viðurskiftum.
Stk. 2. Í eina framtíðarfulltrú kunnu ein ella fleiri framtíðarfulltrúar verða settir í øðrum lagi, sum skulu taka við, um framtíðarfulltrúarnir, sbrt. stk. 1, eru forðaðir í at taka sær av uppgávuni, sbr. § 8, stk. 2 og 3, og §§ 13, 25 og 26.
Stk. 3. Í eini framtíðarfulltrú kann verða ásett, at ein triðipartur skal hava eftirlit við, hvussu tann, ið hevur framtíðarfulltrú, røkir uppgávuna.
§ 3. Fyri at ein framtíðarfulltrú skal hava gildi, skal fulltrúarveitari stovna og skráseta fulltrúina við at lata Familjufyrisitingini undirskrivaða framtíðarfulltrú, sum síðani verður áteknað av Familjufyrisitingini.
Stk. 2. Ein framtíðarfulltrú kann eisini verða stovnað og skrásett elektroniskt við at nýta ta talgildu loysnina, sum er tøk til tað. Framtíðarfulltrúin skal síðani váttast av Familjufyrisitingini.
Stk. 3. Framtíðarfulltrúin verður áteknað ella váttað við, at fulltrúarveitarin persónliga møtir á Familjufyrisitingini, og at Familjufyrisitingin váttar:
1) samleika hjá fulltrúarveitara,
2) at fulltrúarveitarin er førur fyri á skynsaman hátt at stovna framtíðarfulltrú,
3) hvørjir persónar eru til staðar undir átekningini, og
4) at ongar aðrar umstøður eru, sum kunnu hava týdning fyri, um framtíðarfulltrúin er gildug, undir hesum um framtíðarfulltrúin eftir sínum innihaldi kann verða sett í gildi.
Stk. 4. Fyri hvønn fulltrúarveitara kann bara ein framtíðarfulltrú verða stovnað.
Kapittul 2
At seta framtíðarfulltrú í gildi
§ 4. Ein skrivlig umbøn um at seta eina framtíðarfulltrú í gildi verður latin Familjufyrisitingini av framtíðarfulltrúarveitara ella av framtíðarfulltrúunum í felag, um hesi eru fleiri.
Stk. 2. Áðrenn framtíðarfulltrúarnir lata inn umbøn, skulu teir umrøða hetta við fulltrúarveitaran uttan so, at viðkomandi ikki er førur fyri at skilja týdningin av tí. Um fulltrúarveitari í sambandi við umrøðu sigur seg vera ímóti umbønini, kann hon ikki verða viðgjørd.
Stk. 3. Áðrenn framtíðarfulltrúarnir lata inn umbøn, skulu teir kunna næstringar fulltrúarveitarans um, at umbønin verður latin inn. Somuleiðis skulu teir kunna um møguleikan at mæla ímóti, at Familjufyrisitingin setir framtíðarfulltrúina í gildi.
Stk. 4. Um framtíðarfulltrúin ikki er stovnað á gildugan hátt sbrt. § 3, ella umbønin ikki lýkur krøvini í § 5, verður umbønin avvíst. Familjufyrisitingin kann tó geva framtíðarfulltrúunum eina stutta freist til at uppfylla krøvini.
§ 5. Umbønin um at seta framtíðarfulltrúina í gildi skal latast inn saman við læknaváttan um, at fulltrúarveitarin er komin í ta í § 1 nevndu støðu, sum er treyt fyri, at framtíðarfulltrúin kann setast í gildi, sbr. tó stk. 2.
Stk. 2. Familjufyrisitingin kann síggja burtur frá kravinum um læknaváttan, sbrt. stk. 1, um tað á annan hátt er sannað, at fulltrúarveitarin er í teirri støðu, sum nevnd er í stk. 1. Familjufyrisitingin kann eisini síggja burtur frá kravinum um læknaváttan, um fulltrúarveitarin handar inn umbønina og er førur fyri at skilja, hvat tað merkir.
Stk. 3. Tá ið umbønin verður latin inn, skulu framtíðarfulltrúarnir vátta við trú og heiður, at tiltøkini, sum eru nevnd í § 4, stk. 2 og 3, eru framd. Er málið ikki umrøtt við fulltrúarveitara, skal frágreiðing um hetta fylgja við umbønini.
§ 6. Útreiðslur til læknaváttan verða goldnar av framtíðarfulltrúanum, sum biður um læknaváttan sbr. tó stk. 2.
Stk. 2. Tá ið framtíðarfulltrúin er sett í gildi sbrt. § 17, kunnu útreiðslur til læknaváttan verða afturgoldnar av ognum fulltrúarveitarans.
§ 7. Um tað er neyðugt fyri málsviðgerðina, kann Familjufyrisitingin í heilt serligum førum savna fleiri upplýsingar um viðurskifti hjá fulltrúarveitara.
Stk. 2. Myndugleikar innan fyri almannaøkið og heilsuøkið og privat, sum bjóða sosialar tænastur og heilsuveitingar, skulu eftir umbøn frá Familjufyrisitingini, veita upplýsingar um viðurskifti hjá fulltrúarveitara sbr. stk. 1.
Stk. 3. Familjufyrisitingin kann eisini krevja at fáa tær upplýsingar, sum verða mettar neyðugar fyri málsviðgerðina frá persónum, sum kenna fulltrúarveitaran sbr. stk. 1.
§ 8. Familjufyrisitingin setir framtíðarfulltrúina í gildi, um fulltrúarveitarin verður mettur at vera í eini støðu, sum umrødd er í § 1, sbr. tó stk. 2 og 3.
Stk. 2. Framtíðarfulltrú kann ikki verða sett í gildi fyri framtíðarfulltrúar og framtíðarfulltrúar í øðrum lagi, sum:
1) ikki hava fylt 18 ár,
2) eru undir verjumáli, ella
3) sum sjálvir hava stovnað framtíðarfulltrú, sum sett er í gildi.
Stk. 3. Framtíðarfulltrú kann ikki verða sett í gildi, um tað, grundað á tøkar upplýsingar, verður hildið at vera ivingarsamt. Er ivin einans tengdur at ávísum parti av framtíðarfulltrúnni ella at ávísum framtíðarfulltrúa ella framtíðarfulltrúa í øðrum lagi, kann Familjufyrisitingin seta framtíðarfulltrúina í gildi fyri ein part.
Kapittul 3
Rættarfylgjur
§ 9. Tá ið framtíðarfulltrúi virkar í navni fulltrúarveitarans innan fyri øki fulltrúarinnar, ábyrgjast fulltrúarveitarin beinanvegin mótvegis triðjamanni og fær somuleiðis rættindi, tá talan er um framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum.
Stk. 2. § 11, stk. 1, § 20, § 23, 1. pkt., §§ 25 og 26 og § 27, stk. 1, í lov om Aftaler og Retshandler paa Formuerettens Omraade eru galdandi fyri framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum.
§ 10. Framtíðarfulltrúin umboðar fulltrúarveitaran mótvegis almennum myndugleikum og privatum, tá ið teir gera uppgávur fyri tað almenna, tá ið fulltrúarveitarin hevur givið honum framtíðarfulltrú í persónligum viðurskiftum, og hann virkar innan fyri øki fulltrúarinnar.
§ 11. Eru fleiri framtíðarfulltrúar, hava teir hvør í sínum lagi tær í §§ 9 og 10 nevndu heimildir, uttan so at annað er ásett í framtíðarfulltrúnni.
Stk. 2. Framtíðarfulltrúar í øðrum lagi hava bara tær í §§ 9 og 10 nevndu heimildir, um framtíðarfulltrúarnir eru forðaðir í at taka sær av uppgávuni, sbr. § 8, stk. 2 og 3, og §§ 13, 25 og 26.
Kapittul 4
Skyldur framtíðarfulltrúans o.a.
§ 12. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú, skal gera eftir ávísingunum í framtíðarfulltrúnni og innan fyri fulltrúarøkið taka sær av fulltrúarveitarans áhugamálum, og so vítt gjørligt taka fulltrúarveitaran og hjúnafelagan ella samlivan við, áðrenn fulltrúin verður nýtt í týdningarmiklum viðurskiftum.
Stk. 2. Framtíðarfulltrúin skal varðveita neyðugar skjalfestingar fyri teimum avgerðum, sum gjørdar eru fulltrúarveitarans vegna.
§ 13. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú, kann ikki fulltrúarveitarans vegna gera rættargerðir við seg sjálvan ella annars nýta framtíðarfulltrúina í viðurskiftum, har tað kunnu vera ósambærlig áhugamál.
§ 14. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum, skal skilja millum peningaognir fulltrúarveitarans og sínar egnu. Hetta er tó ikki galdandi, um framtíðarfulltrúin er hjúnafelagi ella samlivi fulltrúarveitarans.
§ 15. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum, kann ikki geva gávur vegna fulltrúarveitaran. Hetta er tó ikki galdandi fyri vanligar gávur, um virðið ikki stendur í mislutfalli við kor fulltrúarveitarans ella fyri gávur, ið eru ásettar í framtíðarfulltrúnni.
§ 16. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum, kann ikki skuldbinda fulltrúarveitaran við veðhaldi ella aðrari trygdarveðseting fyri triðjamansskuld.
§ 17. Er ikki annað ásett, kann tann, ið hevur framtíðarfulltrú, fáa neyðugan kostnað endurgoldnan av ognum fulltrúarveitarans til at taka sær av tí uppgávu, sum er ásett í framtíðarfulltrúnni.
§ 18. Misrøkir tann, ið hevur framtíðarfulltrú, sínar skyldur, er viðkomandi endurgjaldsskyldugur mótvegis fulltrúarveitara fyri skaða, ið er elvdur tilætlað ella av ósketni.
§ 19. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um skyldur og samsýning hjá framtíðarfulltrúum og framtíðarfulltrúum í øðrum lagi, eisini um skyldu at halda roknskap og eitt ovaramark fyri samsýningar.
Kapittul 5
Aðrar fulltrúir
§ 20. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum, kann taka aftur aðrar fulltrúir innan fyri framtíðarfulltrúarøkið, sum fulltrúarveitari gevur boð um.
Stk. 2. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú í fíggjarligum viðurskiftum, kann veita øðrum fulltrú fulltrúarveitarans vegna at taka sær av onkrum neyvt avmarkaðum fíggjarligum viðurskiftum innan fyri framtíðarfulltrúina. Ein slík fulltrú kann ikki fevna um atgerðir, sum framtíðarfulltrúin ikki sjálvur kann taka fulltrúarveitarans vegna, sbrt. § 13, § 15, stk. 1, sbrt. tó stk. 2, og § 16.
Kapittul 6
Eftirlit
§ 21. Familjufyrisitingin hevur eftirlit við tí, ið hevur framtíðarfulltrú.
Stk. 2. Verður Familjufyrisitingin eftir áheitan ella á annan hátt varug við viðurskifti, sum kunnu vera í andsøgn við áhugamál fulltrúarveitarans, kann Familjufyrisitingin kanna viðurskiftini.
Stk. 3. Tann, ið hevur framtíðarfulltrú, skal eftir umbøn geva tær upplýsingar, ið neyðugar eru fyri eftirlitið, og skal gera eftir boðum frá Familjufyrisitingini.
Stk. 4. Familjufyrisitingin kann annars fáa til vegar upplýsingar, í tann mun tað er neyðugt til at taka sær av eftirlitinum. § 7, stk. 2 og 3, verður í hesum sambandi nýtt á sama hátt.
Kapittul 7
At kalla aftur, broyta og steðga framtíðarfulltrú
§ 22. Tann, ið hevur stovnað framtíðarfulltrú, sbr. § 1, kann kalla aftur ella broyta fulltrúina, sbr. stk. 2 og 3.
Stk. 2. Framtíðarfulltrú, sum ikki er sett í gildi, kann verða tikin aftur í samsvari við reglurnar um at stovna framtíðarfulltrú, sbr. § 3.
Stk. 3. Framtíðarfulltrú, ið sett er í gildi, kann verða tikin aftur ella broytt, um fulltrúarveitarin er førur fyri at skilja týdningin av tí. Eftir umbøn frá fulltrúarveitara tekur Familjufyrisitingin avgerð um tað. § 21, stk. 4, verður nýtt samsvarandi.
§ 23. Um tað er ásett í fulltrúnni, kann tann, ið hevur eftirlit við framtíðarfulltrúunum, sbrt. § 2, stk. 3, boða Familjufyrisitingini frá, at ein framtíðarfulltrú, sum er sett í gildi, er heilt ella lutvíst kallað aftur.
§ 24. Ein framtíðarfulltrú steðgar, um fulltrúarveitarin kemur undir verjumál. Hetta er tó ikki galdandi, um verjumálið viðvíkur ávísum viðurskiftum, ið ikki eru fevnd av framtíðarfulltrúnni, ella at tann, ið hevur framtíðarfulltrú, ikki fær tikið sær av tí, sbr. §§ 12, 13 og 15.
Stk. 2. Ein framtíðarfulltrú heldur uppat, tá ið fulltrúarveitari doyr.
Stk. 3. Tá ið framtíðarfulltrú steðgar sbrt. stk. 1 og 2 er § 24 í lov om Aftaler og Retshandler paa Formuerettens Omraade galdandi.
§ 25. Ein framtíðarfulltrú steðgar, um framtíðarfulltrúin sigur uppgávuna frá sær, kemur undir verjumál ella hevur stovnað eina framtíðarfulltrú, sum er sett í gildi.
Stk. 2. Framtíðarfulltrúin hevur skyldu til skrivliga at boða Familjufyrisitingini frá, at framtíðarfulltrúin steðgar.
Stk. 3. Eru aðrir framtíðarfulltrúar ella framtíðarfulltrúar í øðrum lagi, sum framhaldandi kunnu taka sær av uppgávuni, heldur framtíðarfulltrúin fram at vera í gildi við viðkomandi fulltrúum.
§ 26. Familjufyrisitingin kann uttan fyri tey føri, sum fevnd eru av §§ 24 og 25, taka avgerð um at enda ella fyri ein part enda framtíðarfulltrú, um treytirnar fyri íverksetan, sbr. § 8, ikki longur eru til staðar.
§ 27. Avgerð hjá Familjufyrisitingini um íverksetan, afturkalling, broyting ella steðg av framtíðarfulltrú fær virknað frá teirri løtu, at avgerðin er tinglýst í persónbókini.
Stk. 2. Afturkalling av framtíðarfulltrú, fevnd av § 23, hevur gildi frá teirri løtu, Familjufyrisitingin tinglýsir eini boð um tað í persónbókini.
Stk. 3. Verður Familjufyrisitingin eftir áheitan ella á annan hátt varug við, at ein framtíðarfulltrú er steðgað av øðrum grundum enn teimum í stk. 1 og 2, ella at ein framtíðarfulltrúi ella fulltrúi í øðrum lagi er givin at taka sær av uppgávuni, skipar Familjufyrisitingin fyri at tinglýsa boð um hetta í persónbókini.
Kapittul 8
Kæra og ómaksgjald
§ 28. Fulltrúarveitari, hjúnafelagi ella samlivi fulltrúarveitarans, framtíðarfulltrúar og framtíðarfulltrúar í øðrum lagi kunnu sbrt. hesi løgtingslóg kæra avgerð hjá Familjufyrisitingini til Føroya Kærustovn.
Stk. 2. Fyri avgerðir, fevndar av § 27, stk. 1, er kærufreistin 4 vikur, eftir at avgerðin er tinglýst í persónbókini. Fyri aðrar avgerðir er kærufreistin 4 vikur, eftir at klagari hevur fingið boð um avgerðina.
§ 29. Landsstýrismaðurin kann áseta nærri reglur um ómaksgjald fyri umbøn um at seta í gildi framtíðarfulltrú sbrt. § 4.
Kapittul 9
Gildiskoma og broytingar í aðrari lóggávu o.a.
§ 30. Hendan løgtingslóg kemur í gildi 1. januar 2022.
Stk. 2. Landsstýrismaðurin ásetir í kunngerð, nær § 3, stk. 2 kemur gildi.
§ 31. Í anordning nr. 397 af 20. april 2010 om ikrafttræden for Færøerne af værgemålsloven, sum broytt við løgtingslóg nr. 78 frá 29. mai 2017, verða gjørdar hesar broytingar:
1. § 16 verður orðað soleiðis:
“§ 16. Umbøn um verjumál ella um broyting ella strikan av verjumáli kann setast fram av:
1) viðkomandi persóni,
2) hjúnafelaga hjá viðkomandi, børnum, foreldrum, systkjum ella øðrum skyldfólkum og næstringum,
3) verjanum ella einum serligum verja,
4) framtíðarfulltrúanum hjá viðkomandi,
5) tí, ið hevur eftirlit við framtíðarfulltrú hjá viðkomandi, og sum hevur tikið framtíðarfulltrúina aftur,
6) býráðnum ella bygdaráðnum,
7) Føroya landfúta og
8) Almannamálaráðnum.
Stk. 2. Familjufyrisitingin kann av sínum eintingum viðgera spurningar um at broyta ella strika verjumál, sbrt. § 9 og § 10, umframt at tilnevna verja og broyta hetta. Familjufyrisitingin kann av sínum eintingum fara undir rættarmál um verjumál í førum, tá ið ein framtíðarfulltrú ikki verður sett í gildi, eftir at biðið er um tað, ella tá ið framtíðarfulltrúin verður tikin aftur ella heldur uppat, sbr. kapittul 2 og 7 í løgtingslóg um framtíðarfulltrú.”
2. § 47 verður orðað soleiðis:
“§ 47. Ein serligur verji verður tilnevndur, tá ið verjin ella ein framtíðarfulltrúi skal gera eina rættargerð við tann, sum er undir verjumáli ella sum hevur stovnað eina framtíðarfulltrú, sum er galdandi, ella um áhugamál teirra í rættarviðurskiftum eru ósambærilig.”
Í Tinganesi, 10. desember 2021
Bárður á Steig Nielsen (sign.)
løgmaður
Lm. nr. 24/2021
